Dürzi lider Haceri'den “İsrail'le bütünleşme” mesajı

YDH- Suriye'nin güneyindeki Süveyda'da Dürzi topluluğundan bir grubun İsrail bayrakları taşıdığı konvoy düzenlemesi ve Dürzi ruhani liderlerinden Şeyh Hikmet Haceri'nin Dürzileri İsrail'le özdeşleştiren açıklamalarda bulunması, bölgede HTŞ rejimi ile Dürzi gruplar arasındaki gerilimin yeni bir boyut kazandığını gösterdi. 

25 Ağustos'ta yayımlanan görüntü ve haberlere göre konvoyda İsrail ve Dürzi bayraklarının yanı sıra Haceri ile İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun portreleri taşındı. Göstericiler, İsrail'in Süveyda'daki Dürzilere verdiği desteğe “teşekkür” etti.

Gösterinin zamanlaması da dikkat çekti. İsrail, son dönemde Suriye'nin güneyindeki gelişmeleri yakından izlerken, “Dürzilerin güvenliğini” gerekçe göstererek bölgedeki askeri müdahalelerini sürdürüyor. Süveyda'daki bazı Dürzi grupları ise Tel Aviv'in müdahalesini, Şam karşısında “güvenlik desteği” olarak değerlendiriyor.

Haceri de aynı gün yayımlanan açıklamasında Dürzi toplumunun İsrail'in “ayrılmaz bir parçası” olduğunu savundu. Lübnan merkezli L'Orient-Le Jour ve İsrail merkezli i24NEWS'in aktardığına göre Haceri, Dürziler ile İsrail arasında “inanç ve ideoloji bakımından ortaklık” bulunduğunu ileri sürdü.

Haceri'nin çizgisi daha önce de ortaya çıkmıştı

Haceri'nin İsrail'le açık yakınlaşması yeni bir gelişme değil. Ocak 2026'da da Süveyda için daha geniş bir özerklik talebini gündeme getiren Haceri, olası bir geçiş döneminde İsrail'i dışarıdan güvence sağlayabilecek “uygun” aktör olarak göstermişti. L'Orient-Le Jour de Haceri'nin bağımsız bir Dürzi yapılanması fikrini daha önce savunduğunu aktardı.

Bu yaklaşım, Haceri'yi yalnızca HTŞ rejimine mesafeli bir Dürzi lider olmaktan çıkararak Süveyda'nın geleceği konusunda daha radikal bir siyasi çizginin başlıca temsilcilerinden biri haline getiriyor.

Ancak burada Dürzi toplumunun tamamını Haceri'nin çizgisiyle özdeşleştirmemek gerekiyor. Süveyda'daki Dürzi yapıları siyasi ve askeri açıdan parçalı durumda; farklı dini liderler ve silahlı gruplar Şam'la ilişkiler konusunda farklı tutumlar sergiliyor. 2026'da yayımlanan bölgesel değerlendirmeler de Haceri çevresindeki çizgi ile Şam'la tamamen köprüleri atmayan Dürzi aktörler arasında ayrışma bulunduğuna dikkat çekiyor.

Kırılmanın temelinde 2025 çatışmaları var

Bugünkü tutumun arka planında Temmuz 2025'te Süveyda'da yaşanan kanlı çatışmalar bulunuyor.

Dürzi silahlı gruplar, HTŞ rejimi destekli Bedevi aşiret güçleri ve rejim güçlerinin dahil olduğu çatışmalar günler içinde genişlerken İsrail de askeri müdahalede bulundu. İsrail, Dürzi sivillerin “korunmasını” gerekçe göstererek Suriye hükümet güçlerine yönelik hava saldırıları düzenledi; saldırılar daha sonra Şam'daki askeri ve siyasi hedeflere kadar uzandı.

Birleşmiş Milletler'in Mart 2026'da yayımladığı soruşturma raporuna göre 14-19 Temmuz 2025'teki çatışmalarda 1.707 kişi öldü ve yaklaşık 200 bin kişi yerinden edildi.

Bu nedenle Süveyda'daki mevcut siyasi pozisyonları yalnızca İsrail'in etkisiyle açıklamak eksik kalıyor. Haceri çevresindeki grupların Şam'a yönelik güvensizliğinin önemli bir kaynağı, 2025'te yaşanan şiddet ve merkezi yönetimin bölgeyi güvence altına alma kapasitesine ilişkin kuşkular.

İsrail'in müdahalesi yeni bir güvenlik dengesi oluşturdu

İsrail'in müdahalesi ise bu güvenlik boşluğunu daha da karmaşık hale getirdi.

Tel Aviv, Dürzilerin “korunmasını” kendi güvenlik politikasının bir parçası olarak öne çıkarırken, Süveyda'daki Haceri yanlısı çevreler İsrail'i giderek daha fazla “dış güvenlik sağlayıcısı” olarak görüyor.

Bu durum iki taraf arasında karşılıklı bir çıkar alanı oluşturuyor: Haceri çevresi Şam'a karşı dış destek ararken, İsrail de Suriye'nin güneyinde kendisine yakın veya kendisine bağımlı güvenlik yapılarının oluşmasını kendi stratejik çıkarları açısından değerlendirebiliyor.

Dolayısıyla Süveyda'daki İsrail bayrakları yalnızca sembolik bir destek göstergesi olarak değil, bölgedeki güvenlik denklemindeki değişimin işareti olarak da okunabilir.

Mesele artık yalnızca Süveyda değil

Bu gelişmeler Suriye'nin gelecekte nasıl yönetileceği tartışmasını da doğrudan etkiliyor.

Birleşmiş Milletler yetkilileri Haziran 2026'da Süveyda'daki ayrılıkçı çağrıların Suriye'nin birliğini ve toprak bütünlüğünü tehdit edebileceği uyarısında bulundu.

Haceri'nin özerklik talepleri, İsrail'in bölgedeki askeri varlığı ve Şam'ın Süveyda üzerindeki merkezi otoriteyi yeniden tesis etme çabası aynı noktada kesişiyor. Bu nedenle Süveyda'daki mücadele, basit bir mezhepsel anlaşmazlığın ötesine geçerek Suriye'nin toprak bütünlüğü ile yerel özerklik talepleri arasındaki mücadelenin merkezlerinden biri haline geliyor.

Üstelik bu denklemde Türkiye-İsrail rekabeti de giderek daha fazla etkili oluyor. Ankara, Suriye'nin merkezi yapısının güçlendirilmesini ve yeni yönetimin ülke genelinde kontrol sağlamasını desteklerken, İsrail özellikle güney Suriye'de yeni yönetimin askeri kapasitesinin sınırlanmasını istiyor.

Bu nedenle Süveyda'daki Dürzi-İsrail yakınlaşması, Suriye'deki daha geniş bölgesel rekabetten bağımsız değerlendirilemiyor.

İsrail bayrakları kritik bir siyasi mesaj taşıyor

Son konvoyun asıl önemi de burada ortaya çıkıyor.

İsrail ve Dürzi bayraklarının birlikte taşınması, Netanyahu ile Haceri'nin portrelerinin kullanılması ve İsrail'e açık teşekkür mesajları, Haceri çevresindeki kesimin Tel Aviv'le ilişkisini artık yalnızca güvenlik işbirliği düzeyinde değil, “siyasi ve sembolik” bir zeminde de ifade ettiğini gösteriyor.

Bununla birlikte, bu görüntülerin Suriye'deki bütün Dürzilerin İsrail yanlısı olduğu şeklinde yorumlanması doğru olmayacaktır. Süveyda'daki Dürzi toplumunun siyasi liderliği parçalı ve İsrail'le ilişkiler konusunda farklı görüşler mevcut.

Ancak Haceri'nin son açıklaması, bu ayrışmanın geldiği noktayı açık biçimde ortaya koyuyor: Süveyda'daki belirli bir Dürzi siyasi çizgi, güvenlik garantisini Şam'dan ziyade İsrail'de arıyor.

Bu da Süveyda'yı yalnızca Suriye'nin iç siyasi dengeleri açısından değil, İsrail'in güney Suriye stratejisi, Şam'ın merkezi otorite arayışı ve Suriye'nin parçalanma riski açısından da kritik bir cephe haline getiriyor.