The Guardian: İran savaşı ABD Donanması’nın kasasını boşalttı

YDH- The Guardian’ın elde ettiği Pentagon belgeleri ve ABD Donanması yetkilileri, savunma şirketleri ile askeri analistlerle yapılan görüşmelere göre, Donald Trump’ın İran savaşı ABD ordusunda “ciddi bir mali krize” yol açtı.

Savaşın maliyetlerini karşılamakta zorlanan ABD Donanması’nın personel maaşları için ayrılan bütçeden dahi kaynak aktardığı ve bazı bakım faaliyetlerini ertelediği bildiriliyor.

ABD-İsrail operasyonu, ABD’nin mühimmat stoklarını “ciddi ölçüde” tüketirken, İran’ın misillemeleri de Ortadoğu’daki stratejik ABD üslerinde “ağır hasara” yol açtı. Bu durum, yalnızca mühimmat ve askeri kapasite üzerinde değil, Pentagon’un farklı birimlerinin bütçeleri üzerinde de baskı oluşturuyor.

The Guardian’ın gördüğü Donanma bütçesine ilişkin bir Pentagon notunda, savaş operasyonlarını finanse etmek amacıyla farklı bütçe kalemlerinden kaynak aktarılması nedeniyle “maaş ödemelerinde açıklar” oluştuğu belirtiliyor.

Emekli deniz subayı Harlan Ullman, mevcut tabloyu “kumbara kırıldı” sözleriyle değerlendirdi. Bir ABD’li yetkili ve bir Donanma yüklenicisi ise nakit sıkışıklığı nedeniyle kıyı tesislerinde acil olmayan bakım çalışmalarının ertelendiğini söyledi.

Trump’ın 28 Şubat’ta savaşı başlatmasının ardından ABD ordusunun mevcut bütçeleri hızla zorlanırken, özellikle ilk saldırı dalgasının başlatılmasında rol alan ve daha sonra geniş kapsamlı deniz ablukasını yürüten Donanma üzerindeki mali baskı arttı.

Beyaz Saray daha sonra savaşın finansmanı için Kongre’den acil kaynak talep etti. Ancak savaşın kamuoyundaki desteğinin düşük olması nedeniyle talebin Kongre’den geçme ihtimalinin zayıf olduğu belirtiliyor.

Maaş bütçesinden savaş finansmanına

Süreç hakkında bilgilendirilen bir Donanma yetkilisi, bütçe açığının farklı kaynaklardan para aktarılması yoluyla kapatılmaya çalışıldığını söyledi.

Yetkili, maaş ödemeleri için ayrılan paranın denizaşırı operasyonlara aktarıldığını, ardından henüz harcanmamış bütçe kalemlerinden bu açığın kapatılmaya çalışıldığını belirtti.

ABD Donanması’nın 2026 bütçesi yaklaşık “300 milyar dolar” seviyesinde. Ancak Kongre tarafından tahsis edilen bu kaynaklar personel giderleri, gemi inşası, belirli silah sistemlerinin satın alınması ve filo ile üslerin günlük işletme-bakım faaliyetleri gibi farklı kalemlere ayrılıyor. Yasal düzenlemeler, bu kaynakların birbirleri arasında sınırsız biçimde aktarılmasına izin vermiyor.

Senato Ödenek Komitesi’nin 21 Temmuz’daki oturumunda Senatör Susan Collins de bazı askeri birimlerin kısa vadeli mali yeterlilik sorunları yaşadığı yönünde kendisine bilgi verildiğini söyledi. Komite personelinden bir yetkili, Collins’in sözünü ettiği birimler arasında Donanma’nın da bulunduğunu belirtti.

Donanma ise bakım ve operasyon bütçelerinin tükenmediğini iddia etti. Donanma sözcüsü, kurumun mevcut kaynaklarını personel maaşlarının zamanında ödenmesini sağlamak üzere yönettiğini ve operasyonel ihtiyaçların karşılanması için Kongre ile çalışmayı sürdürdüğünü söyledi.

Ancak “Amerikan Girişim Enstitüsü”nde (Amerikan Enterprise Institute/AEI) savunma analisti Todd Harrison, kurum içinde yaşanan mali sıkıntının bir sır olmadığını belirtti.

Harrison, sorunun kamuoyuna açık biçimde dile getirilmemesinin Pentagon’daki sivil yöneticilerin bilinçli bir tercihi olabileceğini söyledi. Analiste göre yönetim, İran savaşının giderek “siyasi bir yük” haline gelmesi nedeniyle savaşın ABD ordusunun gelecekteki hazırlık kapasitesine zarar verdiği görüntüsünü vermek istemiyor.

“Kritik açıklarla karşı karşıyayız”

ABD ordusunun mali sıkıntının yaklaşmakta olduğunu önceden bildiği belirtiliyor.

Deniz Operasyonları Komutanı Amiral Daryl Caudle, mayıs ayının ortasında Kongre’ye yaptığı açıklamada, krizin temmuz ayında belirginleşeceği uyarısında bulundu.

Caudle, 2026 mali yılı bütçesinin “Destansı Öfke” operasyonunu hesaba katmadığını belirterek, temmuz ayından itibaren kuvvetlerin hazırlanması ve konuşlandırılması konusunda kararlar almak zorunda kalabileceğini söyledi. Amiral, bütçe yetersizliğinin tatbikatlar ve rutin operasyonlar üzerinde değişikliklere yol açabileceği uyarısında bulundu.

Savunma Bakanı Pete Hegseth de Kongre’den acil savaş finansmanı talep etti. Hegseth, temmuz ayında yeterli kaynak sağlanmaması halinde “kritik açıklarla karşı karşıya” kalacaklarını söyledi.

Hegseth, İran savaşının maliyetinin 35,7 milyar dolar olduğunu açıkladı. Ancak bu rakamın savaşın toplam maliyetini kapsayıp kapsamadığı belirsizliğini koruyor.

Trump rejimi Savunma Bakanlığı için Kongre’den 67 milyar dolarlık acil ek kaynak talep etti. Fakat talepte Donanma’ya ayrılacak miktar ayrıca belirtilmedi.

Temmuz ayında Temsilciler Meclisi 1,15 trilyon dolarlık savunma bütçesini kabul etti. Meclis ayrıca İran savaşına 73 milyar dolar ayrılmasını öngören ayrı bir bütçe yetkilendirmesini de onayladı. Ancak her iki düzenlemenin de yasalaşma ihtimalinin “düşük” olduğu belirtiliyor.

Emekli deniz subayı Harlan Ullman, Irak ve Afganistan savaşlarında Kongre’nin savaş finansmanına daha hızlı onay verdiğini hatırlattı. Bunun temel nedeninin söz konusu savaşların Kongre kararıyla yetkilendirilmiş olması olduğunu belirten Ullman, İran savaşı için böyle bir yetkilendirme bulunmadığına dikkat çekti.

Ullman, Kongre’nin yetkilendirmediği bir savaşın maliyetini ödemekle yükümlü olup olmadığının da tartışmalı olduğunu söyledi.

Trump’ın “Altın Donanması” mali krizle karşı karşıya

ABD Donanması’nın savaşın ortasında bütçe sıkıntısına düşmesi, Trump rejiminin deniz gücüne ilişkin iddialı hedefleriyle de çelişiyor.

Trump, sık sık kendisini 1901-1909 yılları arasında ABD başkanlığı yapan ve Amerikan Donanması’nın küresel ölçekte genişlemesini sağlayan Theodore Roosevelt ile özdeşleştiriyor. Roosevelt döneminde dünyanın çeşitli bölgelerinde güç gösterisi yapan “Büyük Beyaz Filo”nun ardından Trump rejimi “Altın Filo” kavramını öne çıkardı.

Trump ayrıca ABD tarihinin en büyük savaş gemilerini kapsayacağı belirtilen “Trump sınıfı” gemiler de dahil olmak üzere Donanma için kapsamlı projeler gündeme getirdi.

Başkanın Donanma üzerindeki müdahaleleri yalnızca büyük ölçekli gemi projeleriyle sınırlı kalmadı. Trump, uçak gemilerinde kullanılan elektromanyetik fırlatma sistemlerinin yerine buhar ve hidrolik sistemlere dönülmesini istedi.

The Guardian’ın daha önce bildirdiğine göre Trump, 2017’den bu yana her yıl uçak gemilerinde kullanılan uçak fırlatma sistemleri konusunda kendi tercihlerini dile getiriyor.

Fakat bugün ABD Donanması açısından temel sorun, “sonu ve maliyeti net olmayan bir savaşın” finansmanı haline gelmiş durumda.

Konuyla ilgili bilgi sahibi eski bir ABD askeri yetkilisi, şu anda Donanma için çalışan bir savunma şirketinde görev yaptığını belirterek mevcut tabloyu sert ifadelerle özetledi: “Silahlarını tükettiler, gemilerini mahvettiler, paraları bitti.”

Böylece Trump rejiminin İran’a karşı başlattığı savaş, ABD ordusunun “yalnızca mühimmat stoklarını değil, savaşın sürdürülebilmesi için gerekli mali kaynaklarını da hızla tüketen bir yük” haline geliyor.