Enerji krizi derinleşiyor: Sarsıntı petrolden LNG’ye yayılıyor

YDH ― İran savaşının patlak vermesiyle Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin durma noktasına gelmesi, dünya enerji piyasalarını tarihin en büyük krizlerinden birinin içine sürükledi.

Savaş öncesi boğazdan günde 21,6 milyon varil olan petrol akışının 4,9 milyon varile çakılması, küresel tedarik zincirindeki yıkımın boyutlarını gözler önüne seriyor.

Küresel enerji şoku şu an için acil durum rezervleriyle bastırılmaya çalışılsa da, Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre küresel petrol stokları savaşın başından bu yana tam 410 milyon varil eridi.

Nisan ayında 126 doları aşan ve tanker saldırılarıyla tehlikeli biçimde dalgalanmaya devam eden Brent petrol fiyatları, piyasalardaki kırılganlığın en net göstergesi olarak karşımızda duruyor.

Uzmanlar, yıkılan tedarik zincirinin onarılarak dünyanın savaş öncesi üretim ve ticaret dengelerine 2027 yılından önce dönmesinin imkânsız olduğunu vurguluyor.

Hükümetlerin piyasaya sürdüğü stratejik stoklar fiyatları geçici olarak dizginlese de, bu kaynakların sonsuz olmaması küresel ekonominin üzerinde Demokles'in kılıcı gibi sallanıyor.

Petrol piyasasındaki daralma giderek ham petrolden rafine ürünlere sıçrarken, küresel rafineri işletme oranları günlük 5 milyon varil düşüşle devasa bir endüstriyel hasara işaret ediyor.

Dizel ve orta distilat yakıtların maliyetlerindeki fahiş artışlar, sanayi çarklarını adeta boğuyor.

Asıl büyük felaket ise altyapısı çok daha karmaşık, lojistiği zor ve esneklikten yoksun olan sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) piyasasında yaşanıyor.

Küresel LNG ticaretinin yüzde 20'sini sırtlayan Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla, sadece Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin yüklemelerinde 35 milyar metreküplük devasa bir kayıp oluştu.

Körfez dışındaki alternatif üretim artışları bu kara deliği kapatmaya yetmediği için küresel LNG arzı yüzde 4 oranında geriledi.

Bu kayıpların geçici bir şoktan ibaret olmadığı, 2026-2030 dönemi için LNG arzında 140 milyar metreküplük kümülatif bir erime beklendiği açıklandı.

Arz krizinin kalıcılaşmasıyla yeni doğalgaz projeleri gecikirken, Avrupa ve Asya pazarları hayatta kalabilmek için astronomik fiyatlarla enerji temin etmeye çalışıyor.

Özellikle gübre, kimya ve metal gibi yoğun enerji tüketen kritik sektörler, artan maliyetler altında ezilerek üretimi durdurma tehlikesiyle yüzleşiyor.

Aylar süren yıpratıcı sürecin ardından, ülkelerin ellerindeki enerji savunma ve kriz yönetimi araçları artık şubat ayındaki etkisini tamamen yitirmiş durumda.

Yaklaşan kış mevsimi öncesinde Avrupa'nın doğalgaz stoklarının yüzde 80 hedefinin çok uzağında, yalnızca yüzde 62 seviyesinde kalması kıtayı dondurucu bir krizin eşiğine getirdi.

Uluslararası enerji otoriteleri, olağanüstü soğuk geçecek bir kışın Avrupa için altından kalkılamaz, yıkıcı bir enerji felaketine dönüşeceği konusunda kesin uyarılarda bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın birkaç ay daha sürmesi halinde, tükenmekte olan stokların yerine konmasının tamamen imkânsızlaşacağı öngörülüyor.

Böyle bir senaryoda Brent petrolün yeniden 120 dolar bandına fırlaması kaçınılmaz görünürken, bu şok dalgasının küresel ekonomik büyümeyi felç edeceği belirtiliyor.

Enerji ithalatçısı ülkeler çaresizlik içinde alternatif kaynaklara ve yeni rotalara yönelmeye çalışsa da, Ortadoğu'da kilitlenen enerji altyapısının dünya ekonomisinde açtığı derin yara kanamaya devam ediyor.