Finlandiya, İsrail’in silah sanayisine kapıyı açtı

YDH- Finlandiya, İsrail ile savunma araştırmaları, geliştirme ve tedarik alanlarında 10 yıllık bir mutabakat zaptını sessizce yürürlüğe koydu.

Anlaşma, Finlandiya’da bu tür işbirliğine yönelik siyasi muhalefetin artmasına rağmen İsrail savunma sanayisi açısından giderek önem kazanan askeri ortaklığı daha da derinleştiriyor.

Anlaşma, daha önce beş yıllık dönemlerle yenilenen düzenlemenin yerini aldı. Finlandiya kamu yayıncısı Yle’nin haberine göre Finlandiya, önceki anlaşmanın süresinin dolmasına yaklaşması üzerine 2024’ün başında mutabakatın uzatılmasını önerdi ve yeni düzenleme Finlandiya Savunma Bakanı Antti Häkkänen tarafından onaylandı.

Finlandiya Savunma Bakanlığı anlaşmayı kamuoyuna duyurmadı.

Häkkänen, mutabakatın büyük ölçüde mevcut projeleri desteklediğini ve önemli bir politika değişikliğini temsil etmediğini iddia etti. Ancak anlaşma, İsrail savunma sanayisine bir NATO üyesiyle uzun vadeli işbirliği çerçevesi sağlıyor.

David’s Sling işbirliğinin merkezinde

İki ülke arasındaki ilişkinin temel projelerinden biri, Rafael tarafından geliştirilen İsrail hava savunma sistemi David’s Sling. Finlandiya, 2023’te Gazze savaşının başlamasından kısa süre önce 300 milyon avronun üzerinde bir bedelle sistemi satın almayı onaylamış ve böylece sistemin ilk yabancı müşterisi olmuştu.

Finlandiya’nın David’s Sling’i gelecek yıl kullanıma sokması bekleniyor.

Finlandiya Savunma Kuvvetleri Komutanı Janne Jaakkola, ülkenin savunma sistemlerini askeri kapasite, maliyet ve uygunluk kriterlerine göre değerlendirdiğini ve David’s Sling’in tedarik sürecinde “en iyi performansı” gösterdiğini söyledi.

Sistemin hizmete girmesi, Rafael’e NATO bünyesinde faaliyet gösteren Avrupalı bir müşteri kazandıracak.

İsrail silah sanayisine uzun vadeli NATO erişimi

Finlandiya ile “İsrail” arasındaki askeri işbirliği füze savunmasıyla sınırlı değil. Fin savunma şirketi Patria, birçok İsrailli silah üreticisiyle çalışırken Rafael’in Trophy aktif koruma sistemini AMV XP 8x8 zırhlı aracına entegre etti ve diğer zırhlı araçlarını da İsrail yapımı Spike tanksavar füzeleriyle donattı.

Patria daha önce ABD Deniz Piyadeleri’ne sunulan Havoc zırhlı aracı üzerinde İsrailli Plasan Sasa şirketiyle de çalışmıştı.

Yle, Finlandiya ordusu ile İsrailli silah üreticilerinin dahil olduğu 23 projenin halen devam ettiğini, ancak ayrıntılarının kamuoyuna açıklanmadığını bildirdi.

Yeni mutabakat, yılda en az bir kez toplanması beklenen ortak bir koordinasyon grubu oluşturulmasını öngörüyor.

“Tarihsel bir utanç”

Anlaşma, özellikle Helsinki’nin Gazze savaşı konusundaki tutumu nedeniyle eleştirildiği bir dönemde Finlandiya’da siyasi tepkiye yol açtı.

Finlandiya Yeşiller Birliği Başkanı Sofia Virta, hükümetin İsrail politikasını “tarihsel bir utanç” olarak nitelendirerek Gazze konusunda daha fazla baskı uygulanması çağrılarını reddederken askeri işbirliğini güçlendirmekle suçladı.

Virta, Yle’nin aktardığı açıklamasında, “İsrail’e baskı yapılmasını istediğimizde hükümet işbirliğini sıkılaştırdı. İsrail’e bağımlılığın azaltılmasını istediğimizde ise hükümet bu bağımlılığı derinleştirdi.” dedi.

Sol İttifak, anlaşmadan kimlerin haberdar olduğu ve hükümetin İsrail ile silah ticareti konusunda ne yapmayı planladığının açıklığa kavuşturulması için milletvekillerinin parlamentoya soru önergesi sunacağını açıkladı. Parti lideri Minja Koskela ayrıca Başbakan Petteri Orpo ve Dışişleri Bakanı Elina Valtonen’in 2024’teki yenilemeden tam olarak haberdar olup olmadığını sorguladı.

Finlandiya UNRWA’ya 20 milyon avroluk fonu sonlandırıyor

Askeri işbirliği uzatılırken Finlandiya, Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’na (UNRWA) yönelik çok yıllı finansman anlaşmasını bu yıl sona ermesinin ardından yenilememe kararı aldı.

Mart 2023’te imzalanan anlaşma kapsamında Finlandiya, UNRWA’ya 20 milyon avro sağlamayı taahhüt etmişti. Bu anlaşma, Finlandiya’nın 2019-2022 döneminde yıllık 5 milyon avro sağladığı önceki düzenlemenin ardından gelmişti.

Finlandiya Dış Ticaret Bakanı Ville Tavio, ülkesinin Filistin topraklarına yönelik insani yardımını azaltmayacağını, bunun yerine Dünya Gıda Programı da dahil olmak üzere farklı kuruluşlar aracılığıyla katkı sağlayacağını söyledi.

Ancak karar, Filistinli mültecilere eğitim, sağlık, acil yardım ve diğer hizmetleri sağlayan başlıca BM kuruluşu UNRWA’ya yönelik doğrudan Finlandiya finansmanını sona erdiriyor.

UNRWA fonunun askıya alınmasından tamamen kesilmesine

Finlandiya, UNRWA çalışanlarının 2024 Ocak ayında İsrail tarafından yapılan ve çalışanların Aksa Tufanı Operasyonu’na katıldığı yönündeki suçlamaların ardından kuruma yönelik fonlarını askıya almıştı.

Tavio o dönemde, Finlandiya’nın “tek bir avronun bile Hamas’a veya diğer teröristlere gitmediğinden emin olması gerektiğini” söyleyerek soruşturma çağrısında bulunmuştu.

Finlandiya, Birleşmiş Milletler’in UNRWA üzerindeki denetimi güçlendirme çabalarını gerekçe göstererek Mart 2024’te finansmanı yeniden başlattı.

Buna rağmen Tavio, o dönemde kuruluşun risk yönetimindeki eksikliklerin sürdüğünü ve UNRWA çalışanlarının Hamas’la olduğu öne sürülen bağlantılara ilişkin bilgilerin tam olarak ortaya çıkarılmadığını söyledi.

İsrail ise Finlandiya’nın son kararını memnuniyetle karşıladı. İsrail Dışişleri Bakanlığı, UNRWA çalışanlarına yönelik suçlamalar konusunda “daha fazla ülkenin inkâr edilemez gerçeği kabul ettiğini görmenin iyi olduğunu” belirtti.

Karar Finlandiya’da da eleştirilirken, muhalifler Filistinlilerin insani yardıma büyük ölçüde bağımlı olduğu bir dönemde UNRWA’ya doğrudan desteğin kesilmesine tepki gösterdi.

Finlandiya’nın askeri politikasıyla bu karar arasındaki çelişki ise dikkat çekici: Helsinki, İsrail ile resmi savunma ilişkisini 2034’e kadar uzatırken Filistinli mültecilere yardım sağlayan bir kuruluşa yönelik doğrudan finansman mekanizmasını sona erdiriyor.