ABD ile Venezuela arasındaki dev petrol anlaşmasının ayrıntıları netleşti

YDH - ABD Başkanı Donald Trump ile Venezuela yönetimi arasında imzalanan ve Trump tarafından "dünya tarihinin en büyük petrol anlaşması" olarak nitelendirilen mutabakatın ayrıntıları kamuoyuna yansıdı.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin uzmanlara dayandırdığı haberine göre anlaşma, ABD yönetiminin özel bir şirket olan North American Blue Energy Partners üzerinden Venezuela'nın petrol rezervlerinde doğrudan pay sahibi olmasını öngörüyor.

Söz konusu şirketin, Venezuela'nın toplam rezervlerinin beşte birine denk gelen yaklaşık 65 milyar varillik kaynağa sahip 17 petrol sahasının yüz yıllık haklarını devralacağı belirtildi.

Anlaşma şartları uyarınca ABD, şirkette yüzde 35 oranında doğrudan hisse sahibi olacak ve üretilen petrolün yüzde 20'sini maliyet fiyatına satın alma konusunda öncelikli alım hakkı elde edecek.

Pentagon finansman sağlayacak

Görüşmeleri ABD Dışişleri Bakanlığı yürütürken, yetki alanını genişleten Savaş Bakanlığı (Pentagon) mali mekanizma arayışları doğrultusunda sürece son aşamada dahil oldu. Pentagon projeye finansman desteği verecek ve sahalardaki üretimden pay alacak.

Enerji danışmanlık şirketi Rystad Energy'den analist Shriner Parker süreci değerlendirirken, "Bu anlaşma Venezuela'daki sonraki hükümetler döneminde de varlığını korursa Trump, ABD'ye kayaç gazı devriminin ötesine geçen stratejik petrol rezervleri sağlamış olacak" ifadesini kullandı.

Parker, sahalardaki rezervlerin fiili üretime nasıl dönüştürüleceği konusunda ise halen ciddi belirsizlikler bulunduğunu vurguladı.

Trump ile Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, anlaşmanın ana hatlarını kamuoyuna duyurulmadan birkaç gün önce yaptıkları telefon görüşmesinde netleştirdi.

Hükümetler düzeyinde müzakere edilmesine rağmen ABD, Venezuela devletinin doğrudan muhatabı olmak yerine özel bir şirketin yatırımcısı konumuna geçti.

WSJ, şirketin yöneticisi Alejandro Betancourt'un Rodriguez ile yakın ilişkileri bulunduğunu, hakkında İspanya ve İsviçre'de kara para aklama şüphesiyle soruşturma yürütüldüğünü ancak herhangi bir suçlamada bulunulmadığını yazdı.

100 milyar doları aşkın yatırım iddiası

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio anlaşmayı Batı Yarımküre'de ucuz hammadde temin edecek "büyük bir zafer" olarak nitelendirdi. Venezuela Geçici Devlet Başkanı Rodriguez ise mutabakatın ülkeye 100 milyar dolardan fazla yatırım getireceğini ve binlerce kişiye istihdam sağlayacağını kaydetti.

Buna karşın anlaşma, petrol sektörü temsilcileri ve ABD'li bürokratlar arasında şaşkınlık yaratırken çok sayıda Venezuelalının da tepkisine yol açtı.

Petrol şirketleri açısından, Suudi Arabistan'ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco'nun ardından dünyanın en büyük ikinci kurumsal rezerv sahibi haline gelecek devlet destekli bir yapıyla rekabet etme ihtimali endişe verici görülüyor.

ABD yönetiminin başlangıçta ExxonMobil ve ConocoPhillips gibi dev şirketleri Venezuela'ya döndürmeye çalıştığı, ancak aylarca süren sonuçsuz müzakerelerin ardından sektörün sürecin dışında kaldığı ifade edildi.

İran savaşı ve ara seçimler süreci hızlandırdı

Trump yönetiminin bu anlaşmaya yönelmesinde küresel enerji arzını daraltan İran ile savaş ortamının etkili olduğu belirtildi.

Beyaz Saray'ın Batı Yarımküre'de uzun vadeli bir hammadde kaynağını acilen ilan etmek istediği, Trump'ın ise kasım ayındaki Kongre ara seçimleri öncesinde siyasi bir kazanım elde etmeyi hedeflediği aktarıldı.

Trump yaptığı açıklamada, 65 milyar varili aşkın rezervin Amerikan denetimine geçeceğini, ABD'nin petrol rezervlerinin iki katından fazla artacağını, arzın çoğalmasıyla benzin fiyatlarının uzun vadede düşeceğini savundu.

Trump ayrıca mutabakatın Karakas ile Washington arasındaki ilişkileri güçlendireceğini ve Venezuela ekonomisinin toparlanmasına katkı sağlayacağını dile getirdi.

The Financial Times ve Bloomberg ise tepkilerin Venezuela'daki siyasi kampları birleştirdiğine dikkat çekti.

Sosyal medyada muhalifler ve hükümet yanlıları Rodriguez'i ülkenin petrol kaynaklarını devretmekle suçlarken, ekonomik mutabakatın seçimler veya demokrasiye geçiş taahhütleriyle ilişkilendirilmemesi de eleştiri konusu oldu.

Washington ile yaşanan yakınlaşma kapsamında Venezuela'nın, 1960 yılından bu yana kurucu üyesi olduğu Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütünden (OPEC) ayrılma ihtimalini de değerlendirdiği kaydedildi.

Konunun Amerikan tarafıyla ele alındığı ancak henüz nihai bir karara varılmadığı bildirildi.