İsrail basını, dünkü ABD-İran çatışmasını nasıl okudu?

YDH - İsrailli İran araştırmacısı Dr. Raz Zimmat, İsrail merkezli Yedioth Ahronoth gazetesinde yayımlanan "İran ile Savaş Sonuçlanmaktan Çok Uzak" başlıklı analizinde, Washington ile Tahran arasındaki askeri ve stratejik dengeyi değerlendirdi.

Makalede, ABD ile İran arasındaki doğrudan askeri çatışmaların yeniden alevlenmesinin, Tahran yönetiminin savaş sürecinde Hürmüz Boğazı üzerinde elde ettiği denetim gücünü kolayca bırakmayacağını kanıtladığı kaydedildi.

ABD güçlerinin yaklaşık bir aylık aranın ardından Hürmüz Boğazı girişindeki Larek Adası'nda Devrim Muhafızları'na ait iki füze fırlatma rampasını hedef aldığı, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) bu rampaların deniz mayını döşemek amacıyla kullanılacağını öne sürdüğü aktarıldı.

Bu saldırının hemen ardından Devrim Muhafızları'nın Ürdün'de ABD askerlerinin konuşlu olduğu üslere füze saldırısı düzenlediği ve boğazda bir tankerin daha vurulduğu hatırlatıldı.

"Erken zafer ilanlarına karşı dikkatli olunmalı"

Zimmat, gelişmelerin Washington'daki karar vericiler arasında iyimser havanın yeniden yükseldiği bir dönemde gerçekleştiğine dikkat çekti.

Makalede, ABD'nin boğazın ana rotasındaki mayınları temizleme, ticari gemilere refakat etme ve petrol trafiğini kısmen yeniden başlatma çabalarının Tahran'ın ivme kaybettiği yorumlarına yol açtığı belirtildi.

Buna karşın resmi verilere şüpheyle yaklaşılması gerektiğini vurgulayan Zimmat, "Petrol taşımacılığını izleyen bağımsız kuruluşların verileri, ABD tarafından açıklanan resmi rakamlara kıyasla boğazdan geçen petrol miktarının çok daha düşük olduğunu gösteriyor. Bu durum boğazın kısmen açılması başarısını geçersiz kılmaz; ancak erken zafer ilanlarına karşı kesinlikle dikkatli olunmalıdır" değerlendirmesinde bulundu.

"İran-ABD çatışması sıfır toplamlı bir oyun değil"

ABD ve İsrail'in rejim değişikliği, nükleer programın lağvedilmesi ve füze kapasitesinin ortadan kaldırılması gibi stratejik hedeflerine henüz ulaşamamış olmasının İran'ı galip kılmadığını idda eden Zimmat, makalesinde şu tespitlere yer verdi:

"İran-ABD çatışması sıfır toplamlı bir oyun değildir. İran, Hürmüz'ü kapatarak komşularına ve küresel ekonomiye ciddi zararlar verebileceğini gösterdi; ancak yüksek yoğunluklu çatışma aşamasından ağır bir ekonomik ve sanayi yıkımıyla, henüz otoritesini kurmakta zorlanan yeni bir liderlikle ve vekil güçlerini yönlendirmede artan zorluklarla çıktı."

Zimmat, aynı şekilde İran'ın zemin kaybetmesinin de ABD'nin kazandığı anlamına gelmeyeceğini belirterek, "Tahran; tankerlere saldırarak, Körfez kıyılarında sabotajlar düzenleyerek, yeni mayınlar döşeyerek veya Yemen, Irak ve Lübnan'daki vekilleri aracılığıyla gerilimi tırmandırma kapasitesini koruyor. Dolayısıyla Washington, Tahran'ın Hürmüz'ü kapattıktan sonra düştüğü tuzağa düşebilir: Geçici bir kazanımı abartmak, aşırı özgüven ve zamanın kendi lehine işlediğini varsaymak" ifadelerini kullandı.

"İran hayatta kalma ekonomisi uyguluyor"

Uygulanan deniz ablukasının İran ekonomisine ağır bedeller ödettiğini iddia eden Zimmat, ülkenin önde gelen ekonomi gazetesinin, krizin sürmesi durumunda mart ayındaki İran yıl sonuna kadar enflasyonun yüzde 100 seviyesine yaklaşabileceği uyarısında bulunduğunu aktardı.

Ancak ekonomik tablonun rejimin çöküşünü garanti etmediğini vurgulayan Zimmat, "İran yönetimi, dar gelirli kesimlere doğrudan destek sağlayarak bir hayatta kalma ekonomisi yürütüyor. ABD'nin ekonomik taarruz ilanlarına rağmen The Wall Street Journal gazetesinin ortaya koyduğu üzere, Birleşik Arap Emirlikleri ile ilişkilerin askıya alındığı duyurulsa da İranlı işletmeler Dubai'de faaliyetlerini sürdürüyor. Bu durum köklü ekonomik bağları koparmanın zorluğunu gösteriyor" analizini yaptı.

Zimmat, Hürmüz Boğazı tamamen açılsa dahi bunun kalıcı bir çözüm sunmayacağını, güç dengesinde lehte görünen durumların kısa sürede geçici bir avantaja dönüşebileceğini ve İran'ın askeri operasyonlara rağmen elinde kalan nükleer kapasitesini korumayı sürdürdüğünü vurguladı.