Yemen’den Suudi rejimine “son şans”

YDH- “Kușatmaya karşı kuşatma” denkleminin Yemen tarafından devreye sokulmasının üzerinden bir aydan fazla süre geçerken, Sanaa’nın Suudi rejimine yönelik tırmanışının son günlerde hız kestiği görülüyor.

Bu durum, ilan edilmemiş bir ateşkese işaret ediyor olabilir. Ancak Suudilerin Sanaa’nın taleplerini reddetmeyi sürdürmesi hâlinde bu sakinliğin uzun sürmesi beklenmiyor.

Bu gelişme, bölgedeki gerilimi yatıştırmak için girişimlerde bulunan Umman Sultanı Heysem bin Tarık’ın önceki gün Cidde’ye gerçekleştirdiği ziyaretin hemen öncesine denk geldi. Bin Tarık, Suudi Veliaht Prensi ile bir araya gelerek bölgesel gelişmeleri ve bölgede barışın sağlanması yollarını görüştü. Görüşmeye ilişkin bilgiler Suudi ve Umman medyasında yer aldı.

Öte yandan siyasi kaynaklar, “el-Ahbar”a yaptıkları açıklamada, söz konusu ziyaretin Sanaa hükümetine bağlı Yemen ordusunun bu haftanın başında gerçekleştirmeyi planladığı operasyonlardan önce gerçekleştiğini belirtti. Kaynaklar, “Yemen ordusu denizde ve havada yeni bir tırmanış turu için hazırlıklarını tamamlamıştı. Ancak Suudiler, bunu önlemek amacıyla bölgesel ve uluslararası arabulucuları devreye soktu” dedi.

Kaynaklar, “Yemen ordusunun arabulucuların girişimlerine yanıt vererek geniş çaplı tırmanış aşamasına geçişi ertelemiş olsa da Suudi rejiminin Yemen’e yönelik deniz ve hava ablukasını kaldırma, maaşları ödeme, esir takası anlaşmalarının uygulanmasını tamamlama ve yolları açma konularında samimi olduğuna güvenmiyor.” ifadelerini kullandı.

Kaynaklara göre Sanaa, “Suudi rejiminin aleyhine delil oluşturmak üzere arabuluculara ilan edilmemiş son bir fırsat verdi. Bunun ardından Suudileri askerî ve ekonomik baskı altında taleplerine boyun eğmeye zorlamayı amaçlayan yeni ve can yakıcı bir tırmanış turunu başlatacak.”

Sanaa’nın “kuşatmaya karşı kuşatma” hamlesi Suudileri zorluyor

Bu gelişmeler, Suudi rejiminin Yemen ordusunun Kızıldeniz’de Suudi gemilerine ve Suudi petrol şirketi Aramco’nun bazı tesislerine yönelik askerî operasyonlarının etkisini küçümsemeyi sürdürdüğü bir dönemde yaşanıyor. Yemen ordusunun ise Suudilerin bu tutumunu, krallığın barış kapsamında yerine getirmesi gereken yükümlülüklerden kaçmaya devam ettiğinin göstergesi olarak değerlendiriyor.

“El-Ahbar”a konuşan ekonomik bir kaynak, Yemen ordusunun ve Sanaa hükümetine bağlı ekonomik kurumların ilk günden bu yana söz konusu zararları takip ettiğini belirtti. Kaynak, deniz taşımacılığı yasağının etkilerinin de izlendiğini söyledi. Söz konusu yasak, Kızıldeniz’in güney güzergâhının Suudi petrol ihracatına kapanmasına yol açtı.

Kaynağa göre Suudi petrol ihracatı, Hürmüz Boğazı krizinden önce günlük 700 bin varil seviyesindeyken, krizin ardından 4,6 milyon varile yükseldi. Buna bağlı olarak Suudi rejiminin gelirleri de bu yılın ikinci çeyreğinde 32 milyar doların üzerine çıktı.

Kaynak, Yemen’in “kuşatmaya karşı kuşatma” denkleminin Aramco’nun geçen mayıs ayında başlattığı Doğu-Batı petrol boru hattını genişletme projesini de durdurduğunu belirtti. Projenin amacı, ülkenin doğusunu batısına bağlayan boru hattı üzerinden taşınan ham petrol miktarını günlük 7,1 milyon varilden 9,5 milyon varile çıkarmaktı.

Aynı denklem, Hürmüz Boğazı krizi sırasında Körfez’deki krizden etkilenen limanlara alternatif olarak onlarca ticari geminin kabul edildiği lojistik merkeze dönüşen Cidde limanlarının genişletilmesini de askıya aldırdı.

Ekonomik kaynak, Suudilerin kayıplarını gizleyerek ülkedeki yatırımcılara durumun kontrol altında olduğu izlenimini vermek istediğini belirtti. Özellikle de Aramco hisselerine sahip yatırımcıların bu durumdan etkilenmemesi amaçlanıyor. Zira Yemen’in tırmanışının ilk ayında Aramco’nun nominal piyasa değeri yaklaşık 58 milyar dolar geriledi.

Kaynağa göre bu tırmanış, Cidde limanlarındaki deniz taşımacılığında da ciddi düşüşe yol açtı. Kuru yük taşımacılığı yaklaşık yüzde 40, Yanbu Limanı’ndan gerçekleştirilen petrol ihracatı ise yüzde 70’in üzerinde azaldı.

Kaynak ayrıca, Aramco’nun başvurduğu tüm alternatif petrol ihracat güzergâhlarının yüksek maliyetli olduğunu ve Kızıldeniz ile Babülmendep Boğazı üzerinden gerçekleştirilen ihracat güzergâhının yerini tutmadığını belirtti. Babülmendep, Asya ve Avrupa’ya uzanan en kısa deniz güzergâhlarından biri olarak öne çıkıyor.

Ekonomik kaynak, Suudilerin Yemen ablukasına aylar boyunca dayanabileceği ihtimalini düşük gördü. Suudi rejiminin ablukanın etkilerini sınırlamak için attığı adımlar arasında Suudi gemilerine banka garantili sigorta teminatı sağlanmasının da bulunduğunu belirten kaynak, herhangi bir saldırı durumunda gemi başına yaklaşık 700 milyon Suudi riyali, yani 180 milyon doların üzerinde güvence sağlandığını aktardı.

Ancak kaynak, bu girişimlerin sonuç vermeyeceğini ve aksine Yemen ordusu kurallara aykırı hareket eden gemileri hedef almaya teşvik edeceğini ifade etti.

Sanaa Dışişleri Bakanlığı da İngiltere’deki gemi sigorta şirketlerini Suudi rejiminin kurduğu tuzağa düşmemeleri konusunda uyarmış ve “kuşatmaya karşı kuşatma” denkleminin, denizlerdeki tırmanışın nedenleri ve sonuçları ele alınmadığı sürece yürürlükte kalacağını bildirmişti.

Sanaa güçleri Suudi gemilerini izliyor

Öte yandan askerî bir kaynak, “el-Ahbar”a yaptığı açıklamada Yemen ordusunun Kızıldeniz’in güney kesimindeki Suudi gemilerinin hareketlerini 24 saat boyunca takip etmeyi sürdürdüğünü belirtti.

Kaynak, Suudi rejimine ait tüm ticari gemiler ile petrol tankerlerinin geçişlerinin durduğunu, yük ve ticari mallarla dolu onlarca Suudi gemisinin Cibuti Limanı’nda ve Aden Körfezi’nde mahsur kaldığını, bazı gemilerin ise bir aydır Cidde limanlarından hareket etmediğini söyledi.

Kaynak ayrıca Yemen’in uyguladığı deniz ablukasının ilk ayında Kızıldeniz’in güney ve kuzey kesimlerinden geçerken yaklaşık 10 Suudi gemisinin hedef alınmasının, Yemen ordusunun tehditlerinin ciddiyetini ortaya koyduğunu belirtti.

Bunun, denizden geçiş yapan tankerlerin caydırılmasına ve kimlik tespit sistemlerini kapatmalarına yol açtığını ifade etti.