Pentagon’dan İran savaşı için “Destansı Öfke” yasağı

YDH- ABD Hava Kuvvetleri’ne ait ve CBS News tarafından ele geçirilen ağustos tarihli bir e-posta, ABD Savunma Bakanlığı Pentagon’un, Başkan Donald Trump rejiminin sona erdiğini açıklamasından üç ay sonra, personele ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaştan “Destansı Öfke Operasyonu” adıyla söz etmeyi bırakmaları talimatını verdiğini ortaya koydu.

CBS News’in sorularını yanıtlayan Pentagon, çarşamba günü “Destansı Öfke Operasyonu”nun resmen 5 Mayıs’ta sona erdiğini açıkladı. Bu, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun aynı gün Beyaz Saray’da gazetecilere, “Operasyon sona erdi. Başkan, Kongre’ye Destansı Öfke Operasyonu’nun bu aşamasını tamamladığımızı bildirdi. Şimdi ‘Özgürlük Projesi’ne geçiyoruz.” dediği gün oldu.

Bundan dört gün önce Trump, Kongre’ye “düşmanlıkların” sona erdiğini bildirmişti.

Daha önce Pentagon ve ABD Merkez Komutanlığı, operasyonun resmî bitiş tarihini aylar boyunca açıklamaktan kaçınmıştı.

“Destansı Öfke Operasyonu”nun resmen sona erdiği tarihten sonra da ABD ile İran arasında aralıklarla çatışmalar devam etti. Buna, nisan ayının başlarında başlayan ateşkes sırasında olduğu gibi çatışmaların uzun süre durduğu dönemler de dâhildi.

Pentagon’dan “Destansı Öfke” adını kullanmayın talimatı

Geçen ay, ABD Hava Kuvvetleri’nin üst düzey komutanları 2026 Hava Kuvvetleri Başçavuşlar Derneği toplantısına katılmak üzere Florida’nın Orlando kentine giderken, üst düzey kamuoyu bilgilendirme subaylarına askerî komutanlara “Destansı Öfke Operasyonu” ifadesini kullanmamaları gerektiğini bildirmeleri talimatı verildi.

7 Ağustos tarihli bir e-postaya göre subaylardan bunun yerine savaştan daha genel bir ifadeyle söz etmeleri istendi: “ABD Merkez Komutanlığı’nın sorumluluk bölgesindeki dış operasyonlar.”

ABD Hava Kuvvetleri’ne ait e-posta, talimatın Savunma Bakanı Pete Hegseth’in merkezi kamuoyu bilgilendirme ofisinden geldiğini gösteriyor. Pentagon sözcüsü Sean Parnell’in başında bulunduğu bu ofis, İran savaşıyla ilgili kamuoyuna açıklanacak her türlü bilginin ABD Merkez Komutanlığı tarafından onaylanması gerektiğini de yineledi.

CBS News’e konuşan ABD’li askerî yetkililer, talimatların yalnızca Hava Kuvvetleri’yle sınırlı olmadığını, Savunma Bakanlığı’nın tamamına yayıldığını söyledi.

Aynı yetkililer, talimatların ağustos ve eylül aylarında ordunun diğer kuvvet komutanlıkları içinde de dağıtıldığını belirtti.

ABD ordusu tarihsel olarak belirli askerî operasyonların başlangıç ve bitiş tarihlerini yayımlıyor. Böylece bir görevin ne zaman sona erdiğini ve bir diğerinin ne zaman başladığını gösteren kamuya açık bir kayıt oluşturuluyor.

Örneğin Afganistan’daki “Sonsuz Özgürlük Operasyonu” 7 Ekim 2001’de başladı ve 31 Aralık 2014’te sona erdi. Ardından “Özgürlük Muhafızı Operasyonu”na geçildi.

Pentagon bu tarihleri savaşların aşamalarını ve askerî ödüllere hak kazanma kriterlerini belirlemek için kullanıyor. Ancak bu tarihler aynı zamanda Kongre, askerî personel ve kamuoyu açısından ABD’nin dış operasyonlardaki askerî müdahalesinin kapsamını ve süresini takip etmek için açık bir ölçüt oluşturuyor.

“Destansı Öfke”nin bitiş tarihi neden açıklanmadı?

Görünen o ki Trump yönetiminde “Destansı Öfke Operasyonu”nun resmen sona erdiğini kamuoyu önünde açıkça söyleyen tek yetkili Rubio oldu. Ancak Rubio, operasyonun sona erdiği tarihin 5 Mayıs olduğunu belirtmedi.

Rubio’nun açıklama yaptığı aynı gün Hegseth, Pentagon’da gazetecilere ayrı bir brifing verdi. Hegseth, “Destansı Öfke Operasyonu” ile yeni “Özgürlük Projesi” arasındaki farkı anlattı. Yeni operasyonu ise kendi ifadesiyle, Hürmüz Boğazı üzerinden ticari deniz taşımacılığını korumaya yönelik savunma amaçlı bir deniz görevi olarak tanımladı.

Hegseth, “Destansı Öfke Operasyonu”ndan geçmiş zaman kipiyle söz etti ancak operasyonun sona erdiğini açıkça söylemedi.

Bundan bir ay önce, nisan ayında, ABD ile İran’ın geçici ateşkese girmesinin ardından Pentagon’da düzenlenen basın toplantısında Hegseth, “Destansı Öfke Operasyonu”nun “kesin bir askerî zafer” elde ettiğini iddia etmişti.

5 Mayıs, Pentagon’un basına İran savaşıyla ilgili ayrıntıları aktardığı son tarih oldu. Trump aynı gün, ABD ile İran’a müzakere fırsatı tanımak amacıyla “Özgürlük Projesi”nin kısa süreliğine askıya alındığını açıkladı. Projenin mevcut durumu ise hâlâ belirsizliğini koruyor.

5 Mayıs, İran’la daha geniş çaplı çatışmanın sona erdiği anlamına da gelmiyor. ABD güçleri, altı ay önce ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasıyla başlayan savaşla bağlantılı saldırıları hâlâ sürdürüyor.

Pentagon’un 5 Mayıs tarihini operasyonun bitiş tarihi olarak kabul etmesi, ağustos ayının başında kendi kamuoyu bilgilendirme ofisinin üst düzey komutanlara İran’a karşı devam eden askerî operasyonlardan söz ederken “Destansı Öfke Operasyonu” ifadesini kullanmamaları yönünde neden açık talimat verdiği konusunda soru işaretleri doğuruyor. Zira ordunun bugün yaptığı açıklamaya göre söz konusu operasyon aylar önce sona ermişti.

CBS News’e göre Pentagon, bu talimatın neden verildiği konusunda herhangi bir açıklama yapmadı.

Bunun yanı sıra 5 Mayıs tarihinin önemi söz konusu operasyonun ötesine geçiyor. Bu tarih, Pentagon’un İran savaşı başladığından bu yana çatışmalarda ölen ve yaralanan Amerikalıları nasıl sınıflandırdığını anlamak açısından da bir ölçüt oluşturuyor.

Pentagon’un kayıp kayıtlarında değişiklik

Temmuz ayında Pentagon’un savaşlarda ölen ve yaralananlar hakkında kamuoyunu bilgilendiren internet sitesinde, o ay ölen dört asker Ortadoğu’da “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında yürütülen operasyonlarda öldü olarak sınıflandırıldı. Oysa operasyonun resmen sona ermesinin üzerinden iki ay geçmişti.

Birkaç gün içinde Pentagon’un internet sitesinde bu dört asker, 25 Temmuz hafta sonunda oluşturulan yeni bir kategori olan “dış operasyonlar” kapsamına alındı.

Bu değişiklik teknik olarak “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında çatışmalarda öldüğü bildirilen asker sayısının 18’den 14’e düşmesine yol açtı.

23 Temmuz’da Pentagon sözcüsü Sean Parnell, söz konusu hataların “geçici bir veri arızasından” kaynaklandığını söyledi ve “sitedeki teknik sorunların” giderilmekte olduğunu belirtti.

Pentagon ayrıca temmuz ayında “Destansı Öfke Operasyonu”nun ne zaman sona erdiğini açıklamaktan kaçınmıştı.

Haberin yayımlandığı sırada Pentagon’un yaralanma analiz sistemi, haziran ayında beş askerin yaralandığını ve temmuz ayında bir askerin “Destansı Öfke Operasyonu” kapsamında öldüğünü gösteriyordu.

Pentagon’un mayıs ayında sona erdiğini söylediği bir operasyon kapsamında bu askerlerin neden sınıflandırıldığı ise hâlâ belirsizliğini koruyor. Pentagon, “Destansı Öfke Operasyonu”nun bitiş tarihini neden daha önce açıklamadığı konusunda da herhangi bir açıklama yapmış değil.