G20 zirvesinde Çin engeli: Ortak bildiri yayımlanamadı

YDH - ABD'nin Kuzey Carolina eyaletinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları Zirvesi, Pekin yönetiminin itirazları nedeniyle ortak bildiri yayımlanamadan sona erdi.

Washington ve diğer üye ülkelerin küresel ticaret dengesizliklerini gidermek amacıyla metne dahil ettiği "piyasa dışı politikaların kaldırılması" yönündeki ifadeler, Çin tarafından reddedildi.

Financial Times gazetesine konuşan ABD ve Avrupalı yetkililer, Pekin'in yalnızca bu ifadeye değil; enerji, gıda, gübre ve kritik minerallere dair küresel tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesini hedefleyen maddelere de karşı çıktığını aktardı.

Zirveye ev sahipliği yapan ABD, salı gecesi Çin haricindeki tüm üyelerin üzerinde anlaştığı bir "dönem başkanlığı bildirisi" yayımlamak zorunda kaldı.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, gazetecilere yaptığı açıklamada oy birliğiyle ortak bir bildiri duyurmayı umduklarını ancak tek bir üyenin tavrı sebebiyle tam uzlaşma sağlayamadıklarını dile getirdi.

Yaşanan anlaşmazlık, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmek üzere Washington'a yapacağı ziyaretten üç hafta ve Miami'deki G20 Liderler Zirvesi'nden üç ay önce kayıtlara geçti.

ABD'li yetkili: "Suçlular ve en büyük ihlali onlar yapıyor"

Pekin'in sergilediği direnci değerlendiren üst düzey bir ABD'li yetkili, "Suçlular. Şayet kalıcı bozulmalardan endişe ediyorsak en büyük ihlali onlar yapıyor. G20 bünyesinde 19'a 1 gibi bir tablonun ortaya çıkması inanılmaz" dedi.

Aynı yetkili, Çin'in kavramları değiştirerek süreci yavaşlatmaya çalıştığını belirterek, "Kelimeler üzerinde bile uzlaşamıyorlarsa herhangi bir eylemi kesinlikle hayata geçiremezler" değerlendirmesinde bulundu.

Üst düzey bir Avrupa Komisyonu yetkilisi ise gelinen noktayı küresel ekonomi adına "kaçırılmış bir fırsat" olarak nitelendirdi.

İki günlük toplantıda Çin heyetinin diğer üyelerce köşeye sıkıştırılmış hissedebileceğini kaydeden Avrupalı yetkili, taslak metinde o kadar çok maddeye itiraz edildiğini ve bu durumun uzlaşmayı imkansız kıldığını vurguladı.

Japonya, Fransa, İngiltere, AB, Hindistan ve Rusya'nın da aralarında yer aldığı G20 üyeleri, dengesizlikleri tırmandıran piyasa dışı politikaların ve uygulamaların tasfiyesine dönük adımların gerekliliği konusunda fikir birliğine vardı.

Çin ise "piyasa dışı politikalar" ifadesinin yanı sıra Uluslararası Para Fonu (IMF) ile Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) bu politikaları analiz etmek için veri toplamasına yönelik çağrıları da geri çevirdi.

Kritik mineraller ve Hürmüz Boğazı maddelerine veto

Pekin'in itiraz ettiği maddeler arasında, doğrudan ismi anılmasa da kendisini hedef alan "aşırı ve kalıcı dış ticaret fazlası veren ülkelerin iç tüketimi kısıtlayan ve büyümeyi ihracata bağımlı kılan bozulmaları ortadan kaldırması gerektiği" vurgusu öne çıktı.

AB verilerine göre Çin'in birlik ile olan ticaret fazlası 2025 yılında 360 milyar euro seviyesine ulaştı. Washington yönetimi de Çin'deki üretim fazlasını sınırlamak adına yeni gümrük vergileri uygulamaya hazırlanıyor.

Çin heyeti, metindeki "kritik mineraller" ifadesinin bütününe de karşı çıktı.

Trump'ın gümrük vergilerine karşılık Pekin yönetimi geçen yıl kritik minerallere kapsamlı ihracat kontrolleri getirme tehdidinde bulunmuştu.

İki lider geçen ekim ayında ticaret savaşında ateşkese varsa da Washington, Çin'in nadir toprak elementleri tedarik taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğini savunuyor.

ABD, aynı zamanda kendi tedarik zinciri açısından hayati gördüğü Japonya'ya yönelik ihracat kısıtlamalarının kaldırılmasını istiyor. Üst düzey ABD'li yetkili, Pekin'in Japonya'ya yönelik tutumunu "kabul edilemez" olarak tanımladı.

Pekin yönetimi ayrıca Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğinin sağlanmasına yönelik maddeyi de geri çevirdi.

Çin'in bu itirazının arkasında, egemenlik iddia ettiği Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi için emsal oluşturulması endişesi yatıyor.

Yüksek borçlu ülkelerin yükümlülüklerini hafifletmeyi amaçlayan "Ortak Çerçeve" mekanizmasına dair dayanışma vurgusu da Çin'in onay vermediği başlıklar arasında yer aldı.