Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs'tan üçlü zirve

YDH ― Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Kristodulides ve Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis, 2014 yılında başlatılan üçlü işbirliği mekanizması çerçevesinde Salı günü Mısır’ın el-Alemeyn kentinde bir araya geldi.

Üç liderin görüşmesi, 8-10 Eylül tarihleri arasında düzenlenen ve 50 ülkeden 250’den fazla katılımcının yanı sıra 100’ün üzerinde uçağın ve çok sayıda uluslararası askeri ve sivil heyetin katıldığı el-Alemeyn Uluslararası Havacılık ve Uzay Fuarı 2026’nın ikinci edisyonunun açılışıyla aynı döneme denk geldi.

Mısır Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre görüşmelerde ticaret, yatırım, enerji, turizm, eğitim, kültür, göç ve işgücü hareketliliği başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğinin geliştirilmesi ele alındı. Liderler ayrıca düzensiz göç ve organize suçla mücadele kapsamında güvenlik işbirliğinin güçlendirilmesini görüştü.

Zirvede bölgesel ve uluslararası gelişmelerin yanı sıra Ortadoğu’daki gerilimlerin küresel ticaret ve enerji güvenliği üzerindeki etkileri de değerlendirildi. Üç lider, bölgesel istikrarın desteklenmesi amacıyla siyasi koordinasyonun sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı.

Enerji işbirliği ortaklığın temel başlıklarından biri

Enerji sektörü, Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki işbirliğinin temel alanlarından biri olmayı sürdürüyor.

Sisi, Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Kristodulides ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede, özellikle geçen Nisan ayında Mısır ile Güney Kıbrıs arasındaki ilişkilerin stratejik ortaklık seviyesine yükseltilmesinin ardından doğalgaz sektöründeki işbirliğinin daha da geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Güney Kıbrıs, açık deniz petrol ve doğalgaz sahalarının geliştirilmesi ve buradan elde edilen üretimin bir bölümünün işlenmesi ve yerel pazara sunulması ya da yeniden ihraç edilmesi amacıyla Mısır’ın mevcut enerji altyapısına bağlanmasına yönelik çalışmalar yürütüyor.

Kristodulides de görüşmeler sırasında Kronos sahasının geliştirilmesinde kaydedilen ilerlemeye dikkat çekti. Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı, söz konusu doğalgaz projelerinin Güney Kıbrıs kaynaklarının Mısır altyapısı üzerinden ihracatında yeni bir aşamanın önünü açtığını belirtti.

Mısır-Yunanistan elektrik bağlantısı

Sisi ve Mitsotakis, Mısır ile Yunanistan elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı hedefleyen GREGY projesindeki gelişmeleri de ele aldı.

Proje kapsamında Mısır’da yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektriğin denizaltı kablosu aracılığıyla doğrudan Yunanistan’a, buradan da Avrupa enerji piyasasına aktarılması hedefleniyor.

İki liderin görüşmesinde ayrıca yatırım, ticaret, ulaşım, turizm, yapay zeka, iletişim ve işgücü hareketliliği alanlarında işbirliğinin geliştirilmesine ilişkin başlıklar değerlendirildi.

Filistin meselesi ve Nil suları

Bölgesel siyasi gelişmeler kapsamında üç lider, Ortadoğu’da şiddetin daha fazla tırmanmasının önlenmesinin önemini vurguladı.

Sisi, Mısır’ın, 4 Haziran 1967 sınırları temelinde ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasına yönelik tutumunu yineledi.

Görüşmelerde Nil Nehri’nin sularına ilişkin anlaşmazlık da gündeme geldi. Sisi, Nil sularının Mısır açısından ulusal güvenlik ve varoluşsal önem taşıyan bir mesele olduğunu vurguladı.

Yunanistan ve Güney Kıbrıs ise sınır aşan nehirlerin kullanımını düzenleyen uluslararası hukuk ilkelerine desteklerini ifade etti. Bu kapsamda diğer ülkelere zarar vermeme, önceden bildirimde bulunma ve tek taraflı eylemlerden kaçınma ilkelerine vurgu yapıldı.

Üçlü toplantının statüsü farklı tanımlandı

Mısır Cumhurbaşkanlığı, el-Alemeyn’deki görüşmeyi düzenli üçlü zirve mekanizmasının bir parçası olarak tanımlarken, Yunanistan’ın resmi programında Salı günkü toplantı “gayri resmi üçlü toplantı” olarak nitelendirildi.

Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanı Kristodulides ise ülkesinin önümüzdeki aylarda Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki 11. resmi üçlü zirveye ev sahipliği yapmaya hazırlandığını açıkladı.

El-Alemeyn’deki görüşme, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’daki siyasi ve güvenlik dengelerinin önemli değişimler geçirdiği bir dönemde Mısır, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasındaki koordinasyonun sürdüğünü ortaya koydu.

Üç ülke arasındaki siyasi işbirliği, enerji projeleri, elektrik şebekesi bağlantısı ve yatırım gibi somut ekonomik alanlarda ortak projelerin geliştirilmesine yönelik çabalarla birlikte ilerliyor.