İran savaşı ABD’de hayat pahalılığını büyütüyor

YDH- ABD’de ağustos ayında tüketici fiyatlarının hızlanması ve enerji maliyetlerindeki sert artış, İran’la devam eden savaşın Amerikan ekonomisi üzerindeki baskısını artırırken, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gelecek hafta faiz artırımına gideceği beklentisini güçlendirdi.

Reuters’ın ABD Çalışma Bakanlığı verilerine dayandırdığı haberine göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık yüzde 0,4 yükseldi. Temmuz ayında artış yüzde 0,1 seviyesinde kalmıştı.

Verilerin ardından finans piyasalarında Fed’in gelecek haftaki toplantısında politika faizini 25 baz puan artırma ihtimali yüzde 87’ye yükseldi. Bu olasılık perşembe günü yüzde 72 seviyesindeydi.

Ekonomistler, enflasyondaki yükselişin Fed’i gelecek haftaki artışın ardından ekim veya aralık ayında yeni bir faiz artırımına daha yöneltebileceğini değerlendiriyor.

Enerji fiyatları enflasyonu körüklüyor

Ağustos ayında enflasyondaki yükselişin başlıca nedenlerinden biri enerji fiyatları oldu.

Benzin fiyatları iki aylık düşüşün ardından yüzde 3,9 yükselirken, bu artış aylık TÜFE yükselişinin üçte birinden fazlasını oluşturdu.

Dizel dahil diğer motor yakıtlarının fiyatları ise ağustosta yüzde 9,6, yıllık bazda yüzde 44 arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarını dışarıda bırakan çekirdek TÜFE de ağustosta yüzde 0,3 yükselerek nisandan bu yana en büyük aylık artışı kaydetti.

İran savaşı ABD ekonomisine yansıyor

Ekonomistler, İran’a karşı devam eden ABD savaşının enerji piyasası üzerinden ülkedeki enflasyon baskısını daha da artırabileceği uyarısında bulundu.

Ham petrol fiyatları bu hafta varil başına 100 doların üzerine çıkarken, ABD genelinde ortalama dizel fiyatı ilk kez galon başına 6 doları aştı.

Loyola Marymount Üniversitesi finans ve ekonomi profesörü Sung Won Sohn, enerji maliyetlerindeki artışın ekonominin geneline yayılacağına dikkat çekerek, “Enerji enflasyonu benzin istasyonunda kalmaz. Kamyon, uçak ve yük gemileriyle Amerika’daki neredeyse her mağazaya taşınır.” dedi.

Sohn, Fed’in faiz artırımına gitme ihtimalinin güçlendiğini belirterek merkez bankasının “enerji şokunun her şeyi kapsayan bir şoka dönüşmesine izin veremeyeceğini” söyledi.

İran savaşının küresel enerji piyasalarındaki etkilerinin sürmesi, ABD’de ulaşım ve üretim maliyetlerinden tüketici fiyatlarına kadar ekonominin birçok alanında yeni artışların yaşanabileceği endişelerini artırıyor.

Amerikan hanelerinin alım gücü geriliyor

Enflasyondan arındırılmış ortalama saatlik ücretler ağustosta yıllık bazda yüzde 0,3 gerileyerek Amerikan hanelerinin satın alma gücündeki kaybın sürdüğünü gösterdi.

EY-Parthenon Başekonomisti Gregory Daco, reel ücretlerin üst üste beşinci ay gerilediğini ve pandemi sonrası dönem hariç bunun 2012’den bu yana görülen en uzun gelir sıkışması olduğunu belirtti.

Tüketici güvenindeki gerileme de devam etti. Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi ağustostaki 51,7 seviyesinden eylül başında 47,8’e düştü.

Trump faiz indirimi istiyor

Enflasyondaki yükselişe rağmen ABD Başkanı Donald Trump, Fed üzerindeki faiz indirimi baskısını sürdürüyor.

Fed Başkanı Kevin Warsh ise enflasyonun bankanın yüzde 2 hedefi doğrultusunda ilerlediğine dair güven oluşmaması halinde para politikasında daha fazla adım atılması gerekebileceğinin sinyalini verdi.

Trump geçen hafta sosyal medya hesabından, “Faizi düşürün, yoksa açık verdiğimiz ülkelerle ticareti durduracağım.” ifadelerini kullandı.

Ekonomistler, Trump rejiminin Fed üzerindeki siyasi baskısının uzun vadeli ABD devlet tahvillerinin getirilerinin yükselmesine de katkıda bulunduğunu değerlendiriyor.