Washington Post: Trump’ın Ortadoğu bataklığı derinleşiyor

YDH- Washington Post, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın altı ayı aşkın süre sonunda Washington açısından giderek büyüyen bir çıkmaza dönüştüğünü, ABD Başkanı Donald Trump’ın ise savaşı sona erdirecek bir yol bulamadığını yazdı.

Rachel Chason imzalı analizde, Trump’ın savaşın başlangıcında saldırıların “Ortadoğu’da ve dünyada barış” sağlanıncaya kadar süreceğini ilan ettiği hatırlatıldı.

Ancak Washington Post’a göre altı aydan fazla süre sonra ortaya çıkan tablo bunun tam tersi oldu: Bölgesel çatışmalar genişledi, küresel enerji sevkiyatı ağır darbe aldı, ABD’nin mühimmat stokları azaldı ve İran’ın bölgesel müttefiklerinin son dönemdeki askeri kazanımları Tahran’ın elindeki baskı araçlarını artırdı.

Gazete, “Ortadoğu’daki kargaşa yalnızca büyürken Trump’ın bu bataklıktan çıkmak için bir yolu yok gibi görünüyor.” değerlendirmesini yaptı.

Savaşın Washington açısından yarattığı çıkmazın en görünür sonuçlarından biri enerji hatlarında ortaya çıktı.

Fars Körfezi’nin çıkışındaki Hürmüz Boğazı İran’ın kontrolü altında büyük ölçüde kapanırken, Kızıldeniz’in girişindeki Babülmendep’te Yemen ordusunun operasyonları deniz trafiğini ciddi biçimde sınırlandırdı.

Iraklı direniş gruplarının Suudi rejiminin Hürmüz Boğazı’nı bypass etmek amacıyla kullandığı Doğu-Batı petrol boru hattını vurmasıyla Suudilerin alternatif ihracat güzergâhı da darbe aldı.

Bunun sonucunda savaşın başladığı 28 Şubat’tan bir gün önce 70 doların biraz üzerinde bulunan petrolün varil fiyatı cuma günü kısa süreliğine 110 dolara çıktı. ABD’de benzinin galon fiyatı ise aynı dönemde 2,98 dolardan 4,30 dolara yükseldi.

Askeri baskıdan ekonomik savaşa

Washington Post, ABD’nin mühimmat stoklarının tükenmeye başlaması ve bölgedeki Amerikan üslerinin sürekli saldırı tehdidi altında bulunması nedeniyle Trump rejiminin askeri operasyonlardan ekonomik baskıya doğru yöneldiğine dikkat çekti.

Washington bu kapsamda İran’a karşı “Ekonomik Dışlanma Operasyonu” adı verilen mali baskı ve deniz ablukası stratejisini devreye soktu.

Gazete, ABD ablukasının İran ekonomisi üzerinde baskı oluşturduğuna dair işaretler bulunduğunu; enflasyonun yükseldiğini, para biriminin değer kaybettiğini ve yakıt sıkıntılarının yaşandığını aktardı.

Buna karşın Tahran yönetiminin ülke üzerindeki kontrolünü koruduğu, İran’ın bölgesel müttefiklerinin son askeri başarılarının ise Washington’ın hesaplarının aksine Tahran’ın bölgesel kozlarının son günlerde daha da arttığını gösterdiği belirtildi.

New America düşünce kuruluşundan Adam Baron, mevcut durumun İran’ın yıllardır hazırlandığı senaryonun hayata geçmesi anlamına geldiğini söyledi.

“İran’ın yıllardır hazırlandığı ve inşa ettiği an tam olarak bu.” diyen Baron, İran’ın bölgesel ağının savaşın kritik aşamasında harekete geçtiğini belirtti.

Baron’a göre savaş İran’ı zayıflatmış olsa bile bundan beş ya da on yıl sonra çıkarılacak en önemli sonuçlardan biri, Tahran’ın bölgesel müttefiklerinin ihtiyaç duyulan anda ne kadar “güçlü, bütünleşmiş ve uyarlanabilir” olduğunun ortaya çıkması olacak.

Hürmüz’den Babülmendep’e baskı

Washington Post, Yemen’deki gelişmeleri de Trump rejiminin karşı karşıya kaldığı çıkmazın başlıca örneklerinden biri olarak gösterdi.

Şubat ayında Yemen’deki uzun savaş BM arabuluculuğunda sağlanan kırılgan ateşkes sayesinde büyük ölçüde durmuşken, İran’a yönelik ABD-İsrail savaşının ardından çatışmalar yeniden şiddetlendi.

Yemen ordusunun Kızıldeniz kıyısındaki ilerleyişi ve deniz operasyonları, Hürmüz’ün büyük ölçüde kapanmasının ardından Suudi rejiminin petrol ihracatı üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

Suudi petrol ihracatı, Doğu-Batı petrol boru hattına yönelik son saldırıdan önce bile geçen ay on yılı aşkın sürenin en düşük seviyesine gerilemişti.

Suudi destekli Yemen hükümetinden bir yetkili, Washington’ın 2025’te olduğu gibi Yemen’e yeniden askeri müdahalede bulunmasının istendiğini belirtirken, Trump’ın açıklamaları ABD’nin şimdilik böyle bir savaşa doğrudan girmeye istekli olmadığını gösterdi.

Trump, Yemen güçlerinin ABD ile savaşmak istemediğini ve operasyonların esas olarak Suudi rejimine yöneldiğini savundu.

Böylece Washington, bir yandan en önemli bölgesel müttefiklerinden Suudi rejiminin petrol ihracatını güvence altına alma baskısıyla karşı karşıya kalırken diğer yandan yeni bir Yemen müdahalesinin maliyetini üstlenmek istemeyen bir konuma geldi.

Savaş Trump için siyasi yüke dönüşüyor

Washington Post’a göre Trump’ın çıkış seçeneklerini daraltan bir diğer unsur savaşın ABD iç siyasetindeki maliyeti.

İran savaşının kasımdaki Kongre ara seçimleri öncesinde Cumhuriyetçiler açısından giderek büyüyen bir siyasi yük haline geldiği belirtilirken, Trump’ın son konuşmalarında İran’a saldırma kararını savunmaya ağırlık verdiğine dikkat çekildi.

Öte yandan çatışmanın kapsamı daralmak yerine genişliyor. İsrail’in Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını artırması ABD arabuluculuğunda sağlanan ateşkesi tehdit ederken, Amerikan askeri varlığına ev sahipliği yapan Fars Körfezi ülkeleri ve Ürdün de savaşın doğrudan etkileriyle karşı karşıya bulunuyor.

İran, şubat ayından bu yana bu ülkelerdeki ABD askeri hedeflerine füze ve İHA saldırıları düzenlerken, geçen hafta Abu Dabi’de bir araya gelen bölge ülkelerinin yöneticilerinin gündeminin artık savaşın ne zaman sona ereceğinden çok, giderek büyüyen krizle nasıl başa çıkılacağı olduğu belirtildi.

Washington Post’un analizine göre ortaya çıkan tablo Trump rejiminin önündeki seçeneklerin giderek daraldığını gösteriyor: Askeri savaş ABD’nin mühimmat stoklarını tüketirken, ekonomik baskı Tahran yönetimini geri adım attırmış değil; İran ve müttefiklerinin Hürmüz’den Babülmendep’e uzanan hatta oluşturduğu baskı ise savaşın ekonomik ve siyasi maliyetini Washington ve bölgedeki müttefikleri açısından giderek artırıyor.