FT: Suudilerin Yemen’de iyi seçeneği kalmadı

YDH- Financial Times (FT) yazarı Andrew England, Sanaa hükümetine bağlı Yemen ordusunun son harekâtı karşısında Aden hükümeti saflarında yaşanan çözülmenin, Kızıldeniz kıyısındaki Muha Limanı’nın ele geçirilmesinin ve Babülmendep Boğazı’na doğru ilerleyişin önünü açtığını bildirdi.

England’ın analizine göre bazı savaşçılar silahlarını çöle gömdü, bazıları yerel pazarlarda sattı, diğerleri ise gece saatlerinde güneye kaçtı. Aden hükümetine bağlı güçlerin çöküşü, bu birlikleri silahlandırıp eğiten Suudi rejimini son yıllardaki en büyük krizlerinden biriyle karşı karşıya bıraktı.

Ulusal Direniş Güçleri mensubu Hasan, silah arkadaşlarının büyük bölümünün daha önce kaçtığını fark ettiklerini belirterek “Aynı gece Muha’yı terk edip geri çekilmekten başka seçeneğimiz kalmadı,” dedi.

Gerçek adının açıklanmasını istemeyen Hasan, yeniden cepheye gönderilmemek için beraberindeki savaşçılarla Kalaşnikof tüfeklerini çöle gömdüklerini ve yerinden edilmiş siviller gibi davranarak Aden hükümetinin kontrolündeki güney vilayetlerine geçtiklerini anlattı.

Suudi rejiminin desteklediği farklı silahlı gruplar ortak bir komuta ve siyasi hedef etrafında birleşemedi. Analistler, son harekâttan önce Suudilerin maaşlı Yemenli savaşçı sayısının 400 bine kadar çıktığını tahmin ederken sahil hattındaki birlikler Yemen ordusunun ilerleyişini durduramadı.

Chatham House uzmanı Farea Müslimi, çöküşün nedenleri arasında gruplar arasındaki bağların zayıflığını, karşı tarafın küçümsenmesini, istihbarat yetersizliğini, kötü koordinasyonu ve iletişim sistemindeki sorunları sıraladı.

Aden hükümeti cephesi, yılın başında Birleşik Arap Emirlikleri ile Suudi rejimi arasında Yemen konusunda çıkan anlaşmazlığın ardından BAE’nin askerlerini çekmesiyle büyük bir darbe aldı. Bu gelişme, güneydeki en güçlü silahlı yapılardan Güney Geçiş Konseyinin dağılmasına da yol açtı.

Müslimi, Aden hükümetinin elindeki silah ve kapasitenin Yemen ordusunun yedi ila dokuz yıl önce sahip olduğu düzeyde kaldığını söyledi.

Aden hükümeti Muha’ya takviye birlikleri gönderse de cepheye ulaşan savaşçılar geride destek bulunmadığını gördü. Hükümet yanlısı bir savaşçı, komutanların kaçtığını çok geç fark ettiklerini belirterek bazı birliklerin teslim olduğunu, bazılarının ise silahlarını satarak bölgeden kaçtığını anlattı.

Aden merkezli hükümet güçlerini yeniden toplamaya ve Yemen ordusunun ilerleyişini durdurmaya çalışırken güney sahilindeki cephe hatları şimdilik sabitlendi.

Suudi rejimi de Yemen genelindeki bombardımanını yoğunlaştırdı. Yemen ordusu, Suudi savaş uçaklarının bir hafta içinde 300’den fazla hava saldırısı düzenlediğini açıkladı.

Sanaa güçleri 2015’in başlarında güneye ilerleyerek Aden’e ulaşmış ve Babülmendep çevresini kontrol altına almıştı. Suudi öncülüğündeki koalisyon, 18 aydan uzun süren harekâtın ardından bu güçleri Hudeyde’ye kadar geri çekilmeye zorlamıştı.

Bu süreç, Birleşmiş Milletlerin “dünyanın insan eliyle yaratılmış en ağır insani krizi” olarak tanımladığı savaşı daha da şiddetlendirdi. Suudi öncülüğündeki koalisyon, limanları kuşatmak ve hava saldırılarında binlerce sivili öldürmekle suçlandı.

Yemen’deki tırmanış aynı zamanda İran’ın ABD ile savaşında küresel enerji piyasaları üzerindeki baskıyı artırma hedefiyle örtüşüyor.

Çatışmaların yeniden şiddetlenmesi, Yemen’de savaşın en karanlık dönemlerine dönüleceği endişesini büyüttü. Evlerini terk eden aileler Aden, Lahic ve Taiz’de temel hizmetlerden yoksun kamplara sığındı.

Çatışmalar sahil hattının yanı sıra Taiz kentinin güneyi ve batısında da sürüyor. Yemen ordusu bu bölgelerde, çoğunluğunu Islah hareketine bağlı birliklerin oluşturduğu Aden hükümeti yanlısı güçlerle karşı karşıya bulunuyor.

Uluslararası Kriz Grubundan Yemen uzmanı Ahmed Naci, Suudi destekli birliklerin Yemen ordusunu geri püskürtmesinin hâlâ mümkün olduğunu ancak bunun son derece büyük bir operasyon gerektireceğini belirtti.

Suudi öncülüğündeki koalisyonun sahada 2015’e kıyasla daha fazla Yemenli savaşçısı bulunurken Yemen ordusu da önceki döneme göre daha güçlü ve daha tahkim edilmiş mevzilere sahip.

“Suudilerin önünde iyi seçenekler yok,” diyen Naci, siyasi müzakerelerin de son derece maliyetli olacağını ve Suudilerin masaya daha zayıf bir konumda oturacağını söyledi.

Naci’ye göre daha fazla bölgeyi kontrol eden Sanaa hükümeti taleplerini yükseltecek ve sahadaki kazanımlarının Suudilerle yapılacak herhangi bir siyasi anlaşmaya yansıtılmasını isteyecek.