İngiltere’nin İsrail’e yaptırımları kâğıt üzerinde kaldı

YDH- Declassified UK, İngiltere hükümetinin İsrail’e karşı duyurduğu yeni yaptırımların ardından hiçbir ek silah ihracat lisansının iptal edilmediğini veya askıya alınmadığını ortaya koydu.

Hükümetin parlamentoya verdiği yanıt, Dışişleri Bakanı Ed Miliband’ın İsrail’e silah satışlarına karşı “çifte kilit” oluşturulduğu yönündeki açıklamasının somut sonucunu gösterdi.

Miliband, eylül başında İsrail’in Filistin’deki yerleşimleriyle ticaretin yasaklanacağını duyurmuş; işgale “maddi katkı sağlayan” silah ve diğer ürünlerin ihracat başvurularının da reddedileceğini söylemişti. Bakanlar, bu tedbirleri 2024’te yaklaşık 350 İsrail bağlantılı ihracat lisansından 30’unun askıya alınmasının ötesine geçen yeni bir adım olarak tanıttı.

Ancak Ticaret Bakanlığı, milletvekili İkbal Muhammed’in sorusuna verdiği yanıtta 8 Eylül 2026’dan bu yana başka hiçbir lisansın iptal edilmediğini veya askıya alınmadığını kabul etti. Bakanlık, işgale maddi katkı sağlayabilecek ürünlere ait lisansların büyük bölümünün Gazze’deki savaş nedeniyle zaten askıda olduğunu savundu.

F-35 parçaları ve eğitim uçakları sevk edilmeye devam ediyor

Hükümet, yürürlükteki lisansların çoğunun üçüncü ülkelere yeniden ihraç edilecek ürünleri veya kurşun geçirmez yelek gibi sivil amaçlarla kullanılan askeri nitelikli malzemeleri kapsadığını belirtiyor.

Buna karşın Declassified UK’ye göre İngiltere yapımı savaş uçağı parçaları, İsrail’in de yararlandığı uluslararası F-35 yedek parça havuzlarına gönderilmeyi sürdürüyor. F-35 programını destekleyen eğitim uçağı parçaları da doğrudan İsrail’e sevk ediliyor.

Ticaret Bakanlığı, parlamentoya verdiği yanıtta eğitim uçağı parçalarının “Gazze’de kullanılmadığını” ve işgale “maddi katkı sağlamadığını” ileri sürdü. Oysa İngiltere Dışişleri Bakanlığı daha önce İsrail’in M-346 eğitim uçaklarının savaş pilotlarının yetiştirilmesinde kullanıldığını ve “saldırı kapasitesinin geliştirilmesine” yardımcı olduğunu kabul etmişti.

İngiltere’nin İsrail’e silah ihracatına karşı dava açan Global Legal Action Network’ün avukatı Dearbhla Minogue, hükümetin savaş suçu, etnik temizlik ve “İsrail terörü” olasılığını tanımasına rağmen yeni tedbirlerin İsrail için somut bir sonuç doğurmadığını söyledi. Minogue, hükümetin Gazze’deki soykırım riskini de tanıması ve bunu önlemek için elindeki bütün imkânları kullanması gerektiğini belirtti.

Oxfam’ın silah ve çatışma politikaları danışmanı Martin Butcher ise hükümetin uluslararası hukuk yükümlülüklerini çok dar yorumlamasının, işgale verilen askeri desteği bitirme yönündeki açıklamasını boşa düşürdüğünü söyledi. Butcher, İsrail’e F-35 ve eğitim uçağı parçaları satışının derhal durdurulmasını istedi.

İsrailli silah şirketleriyle sözleşmeler sürüyor

Yeni yaptırımlara rağmen İngiltere Savunma Bakanlığı’nın İsrailli silah şirketleriyle yüz milyonlarca sterlinlik sözleşmeleri bulunuyor. Miliband’ın duyurusundan birkaç gün önce 300’den fazla İngiliz askeri, İsrail’in en büyük silah şirketi Elbit Systems’ın desteğiyle düzenlenen bir eğitim tatbikatına katıldı.

İsrail devletinin sahibi olduğu Newcastle’daki Pearson Engineering silah fabrikasına da kısa süre önce İngiliz ordusundan 10 milyon sterlinlik sözleşme verildi. Şirketin yaptırımlardan etkilenip etkilenmeyeceği sorulduğunda hükümet, İngiltere ile İsrail arasındaki “meşru ticareti korumak” istediğini bildirdi.

Karşılıklı bir silah ambargosu uygulanmaması, İsrail’den İngiltere’ye askeri ürün akışının da sürmesine imkân tanıyor. Declassified UK’nin aktardığı BM ticaret verilerine göre İsrail’den İngiltere’ye gönderilen askeri ürünlerin değeri 2023’te 55 bin sterlinken 2025’te 5,9 milyon sterline çıktı. İngiltere yapımı İHA motorları ve başka askeri ürünlerin ihracat lisansı olmadan İsrail’e ulaşıp ulaşmadığına ilişkin sorular da devam ediyor.

Campaign Against Arms Trade sözcüsü Emily Apple, hükümetin ilan ettiği “çifte kilidin” anlamlı bir politika değişikliği sağlamayan bir söylem olduğunu belirterek İngiliz ve İsrailli silah şirketleri arasındaki ticaretin sürdüğünü söyledi.