İsrail yerleşimleriyle ticaret yapan şirketlere BM teşhiri

YDH- New York Times (NYT), Birleşmiş Milletler’in işgal altındaki Batı Şeria’daki İsrail yerleşimleriyle bağlantılı faaliyetler yürüten şirketler listesini genişlettiğini bildirdi.

BM İnsan Hakları Ofisi, Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkına zarar verdiğini değerlendirdiği faaliyetler nedeniyle 61 şirketi daha listeye ekledi. Böylece 11 ülkeden şirketlerin yer aldığı listedeki toplam sayı 241’e çıktı.

İlk kez 2020’de yayımlanan, 2023 ve 2025’te güncellenen liste için son incelemede 126 şirket değerlendirildi.

BM’nin dikkate aldığı faaliyetler arasında Filistinlilere ait evlerin yıkımında veya tarım alanlarının tahribinde kullanılan ekipmanların sağlanması, yerleşimlere ve kontrol noktalarına gözetim sistemleri temin edilmesi, yerleşimlerin sürdürülmesine katkıda bulunan finansman ve hizmetler bulunuyor.

Listedeki şirketlerin çoğu İsrailli. Diğer 10 ülkeden 22 şirket arasında Motorola Solutions, Airbnb, Expedia ve TripAdvisor gibi ABD merkezli şirketlerin yanı sıra Çinli ve Avrupalı şirketler de yer alıyor.

Yeni eklenenler arasında bir İsrailli gayrimenkul yatırım şirketinin yanı sıra bir de İspanyol taşımacılık şirketi bulunuyor. BM, artık listelenmelerine neden olan faaliyetleri yürütmediklerini gösteren bilgi sunan beş şirketi ise listeden çıkardı.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, güncellemenin şirketlere insan hakları konusundaki sorumluluklarını hatırlattığını belirterek ihlallere karışmadıklarından emin olmak için gerekli incelemeleri yapmaları çağrısında bulundu.

İsrail’in Cenevre’deki BM misyonu listeyi şirketlere yönelik bir “karalama kampanyasının” aracı olarak nitelendirirken ABD de daha önce veritabanını BM’nin İsrail’e karşı önyargısının göstergesi olarak kınamıştı.

Uluslararası hukuka aykırı kabul edilen yerleşimlere ilişkin liste, İngiltere’nin yaklaşık iki hafta önce, ağırlıkla Avrupa ülkelerinden oluşan bir grubun desteğiyle Batı Şeria’daki yerleşimlerle ticarete kısıtlamalar getirdiğini açıklamasının ardından yayımlandı.

İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, yerleşimlerin iki devletli çözüm ihtimalini tehdit ettiğini ve bazı bölgelerde etnik temizliğe yol açtığını söylemişti.