İran’dan ABD’ye: Önce savaş ve abluka sona ermeli

YDH- İran ile ABD arasında, savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin İran önerisi üzerinden Katar aracılığıyla mesaj alışverişi sürüyor.

El-Ahbar’ın haberine göre, ancak Washington’ın nükleer programı görüşmelerin merkezine yerleştirme çabası ile Tahran’ın bu dosyanın savaş sonrasına bırakılması yönündeki tutumu, anlaşmanın önündeki temel düğümü oluşturuyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York’ta BM Genel Kurulu toplantıları sırasında yaklaşık bir hafta süren yoğun temasların ardından dün Tahran’a döndü. Son görüşmesini Katarlı arabulucularla yapan Arakçi, “yedi maddelik plan” olarak bilinen İran önerisine ABD’nin nihai yanıtının Doha üzerinden iletileceğini söyledi.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklara göre İran’ın önerisi, ABD’nin bir hafta içinde Lübnan dahil tüm cephelerde savaşı sona erdirmesini, yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmasını, İran’ın petrol ihracatına yönelik yaptırımları kaldırmasını ve deniz ablukasına son vermesini öngörüyor. Tahran ise ancak bu adımların uygulanmasının ardından Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak.

Öneri ilk kez Arakçi’nin ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile görüşmesinde sunuldu. ABD Başkanı Donald Trump daha sonra öneriye karşı olduğunu açıkladı; İran ise Washington’dan resmî bir yanıt almadığını bildirdi.

Temasların sürmesiyle Arakçi ve Katarlı arabulucu önceki gün yeniden bir araya geldi. Görüşmede tarafların tutumlarını yakınlaştırma ve İran önerisini güncelleme imkânları ele alındı.

Arakçi, Tahran’a dönmeden önce gazetecilere yaptığı açıklamada Katar tarafının, İran’ın şartlarını karşılayacak yollar üzerine fikirler sunduğunu belirtti. Bu fikirlerin Washington’a iletileceğini ve ABD’nin nihai yanıtının Katar üzerinden aktarılacağını söyledi.

İran önerisini “tamamen adil ve mantıklı” olarak nitelendiren Arakçi, “Amerikalılar bir anlaşma ya da barışçıl çözüm aradıklarını söylüyorsa, bu çözümü kendilerine sunduk.” dedi.

Nükleer dosyanın zamanlaması temel anlaşmazlık

Taraflar arasındaki anlaşmazlık, görüşmelerin hangi temelden hareket edeceğinde yoğunlaşıyor. İran, Hürmüz’ün yeniden açılmasını müzakerelerin merkezine koyarak bunun için şartlarını sıralıyor. ABD tarafı ise boğazın artık başlıca kaygısı olmadığını ve İran’ın buradaki kontrolünün fiilen gerilediğini öne sürerek yeni görüşmelerin nükleer programa ve Tahran’ın bu programa sınırlama getirecek taahhütlerine odaklanmasını istiyor.

İran ise İslamabad mutabakatı uyarınca nükleer dosyanın ancak savaşın sona ermesi, Hürmüz’ün yeniden açılması ve deniz ablukasının kaldırılmasının ardından ele alınmasında ısrar ediyor.

Arakçi, İran’ın uranyum zenginleştirmeyi durdurmak dahil nükleer programında esneklik göstermeye hazır olduğu yönündeki söylentileri reddetti. Ülkesinin tutumunda herhangi bir değişiklik olmadığını vurguladı.

Trump da Axios’un, İran’ın nükleer programında belirli adımlar atması karşılığında yaptırımları hafifletmeyi ve dondurulmuş varlıkları serbest bırakmayı teklif ettiğine ilişkin haberini “sahte” olarak nitelendirerek yalanladı.