İran meseleleri uzmanı: Yaptırımlar İran ekonomisini teslim olmaya zorlamadı

YDH — İran meseleleri uzmanı Dr. Hakem Amhaz, ABD ile İran arasındaki gerilimin diplomatik müzakerelerle mi yoksa yeni bir savaşla mı sonuçlanacağına ilişkin değerlendirmesinde, Washington'ın mevcut askeri baskı stratejisinin müzakere masasında taviz koparmaya yönelik olduğunu savundu ve olası bir savaşın ABD açısından ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi. 

Amhaz, Camp David'de yapılan kritik bir toplantıya ilişkin olarak, ABD Genelkurmay Başkanı ile CENTCOM Komutanı'nın ABD Başkanı Donald Trump'a yalnızca hava saldırılarıyla sonuç alınamayacağını, İran'a karşı kara harekâtı için en az 500 bin askerin gerekli olduğunu ilettiğini söyledi. Amerikan kamuoyunun yüzde 72'sinin savaşa karşı çıktığını belirten Amhaz, Washington yönetiminin böyle bir operasyonun yaratacağı can kaybını göze alamayacağını savundu.

Müzakere ve savaş ihtimali

Trump'ın “İran ordusunu ve donanmasını yok ettik” yönündeki söylemlerine karşı çıkan Amhaz, “Eğer her şeyi yok ettilerse neden müzakere talep ediyorlar?” diye sordu.

ABD ile İran arasında her gün gizli çatışmalar ve karşılıklı bombardımanlar yaşandığını iddia eden Amhaz, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda iki gelişmiş Amerikan denizaltısını ele geçirdiğini ve çok sayıda insansız hava aracını düşürdüğünü ileri sürdü. İran'ın deniz gücünün hâlâ aktif olduğunu belirten Amhaz, bu gücün hücumbotlar, su altı füzeleri ve insansız su altı araçlarından oluştuğunu söyledi.

Amhaz, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolüne ilişkin açıklamalarda da çelişki bulunduğunu savundu. Trump'ın boğazın kontrolünün tamamen kaybedildiğini kabul ettiğini, Başkan Yardımcısı JD Vance'in ise ABD'nin kontrolünün yüzde 50 ila 55 seviyesinde olduğunu söylediğini hatırlattı.

Küresel dizel krizine ve Avrupa ile yaşanan “dizel savaşı”na da değinen Amhaz, bu gelişmelerin ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrol sağlayamadığını gösterdiğini ileri sürdü. İran'ın elindeki bir diğer önemli kozun Babülmendep Boğazı olduğunu belirten Amhaz, Hürmüz ve Babülmendep'in birlikte kapatılmasının ABD açısından büyük ekonomik maliyetler yaratacağını söyledi.

İran ekonomisi ve yaptırımlar

Amhaz, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in gündeme getirdiği İran ekonomisine ilişkin değerlendirmelere de değindi. İran'da fiyat artışları yaşandığını kabul eden Amhaz, buna karşın ülkede gıda güvenliği sorunu bulunmadığını savundu.

Hükümetin nakdi destekleri, sübvansiyonları ve pirinç, şeker ve yağ gibi temel gıda ürünlerine yönelik yardımları artırarak enflasyonun etkilerini hafiflettiğini söyleyen Amhaz, İran'ın yüksek miktarda döviz rezervine sahip olduğunu ileri sürdü.

Amhaz ayrıca, yalnızca İmam Rıza Vakfı'nın varlığının bile bir devlet bütçesini aşacak büyüklükte olduğunu belirterek, gerekli olması halinde devletin borçlanma yoluyla bu fondan yararlanabileceğini söyledi. İran'ın mevcut ekonomik savaşı en az bir yıl daha rahatlıkla sürdürebileceğini savundu.

Yeni askeri yığınak ve müzakere baskısı

Kasım ayı sonunda bölgeye ulaşması beklenen üçüncü Amerikan uçak gemisi ile 10 bin yeni askeri de değerlendiren Amhaz, bu konuşlanmanın yeni bir savaş hazırlığından ziyade müzakerelerde taviz koparmaya yönelik psikolojik baskı olduğunu savundu.

Bölgede nisan veya haziran ayında da üç Amerikan uçak gemisinin bulunduğunu hatırlatan Amhaz, mevcut askeri yığınağın tek başına yeni bir savaş kararının göstergesi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.

Amhaz'a göre ABD'nin “maksimum savaş” stratejisi şimdiye kadar istediği sonucu vermedi. Bu nedenle Trump yönetiminin ara seçimlerden önce yeni bir savaşa girmesini beklemediğini söyleyen Amhaz, seçim öncesinde yaşanacak yeni bir askeri başarısızlığın Cumhuriyetçi Parti açısından ağır siyasi sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Ara seçimler sonrası dönem

Amhaz, diplomatik bir çözüm bulunamaması halinde İran'ın belirsizliğe daha fazla tahammül etmeyerek savaşı kendisinin başlatabileceği uyarısında bulundu.

Bununla birlikte, ara seçimlerin ardından Trump'ın siyasi açıdan daha az kısıtlamayla karşı karşıya kalacağını savunan Amhaz, Trump'ın başkanlığının son iki yılının yalnızca bölge açısından değil, dünya açısından da ciddi bir savaş riski taşıyabileceğini söyledi.