İsrail ordusunun sivil katliamı inkârına komutanların tanıklıklarıyla yanıt

YDH- The Guardian, İsrail ordusunun Gazze’de hedef belirleme politikalarını ve yüksek sayıda sivil ölümü göze alan saldırılarını ele alan ödüllü NAZA belgesinin, askerî sistemleri bilen 100’den fazla kaynakla yapılan görüşmelere dayandığını açıkladı.

Gazete, belgeseli itibarsızlaştırmaya çalışan İsrail ordusunun açıklamasına karşı, tanıklıkların gizli belgeler ve saldırılara ilişkin ayrıntılı incelemelerle doğrulandığını belirtti.

İsrail ordusu, belgeselde “önemli hatalar” bulunduğunu öne sürerek görüşülen 24 istihbarat görevlisi ve diğer askerlerin hedef onay sürecinin yalnızca bir bölümünü bildiğini savundu. Açıklamanın, yapımcıların beyanları ve filmi izleyen bir temsilcinin değerlendirmesi temelinde hazırlandığını bildirdi.

Guardian ise bu kişilerin yalnızca alt rütbeli görevlilerden oluştuğu ve hedef belirlemenin ilk aşamalarında çalıştığı yönündeki anlatımı reddetti. Belgeseldeki kaynakların istihbarat, operasyon ve saldırıların nihai onayı dâhil farklı aşamalarda görev yapan subay ve askerleri kapsadığını açıkladı.

Tanıklıklar gizli belgelerle doğrulandı

Gazete, tanıklıkların güvenilirliğinin titiz bir süreçle incelendiğini belirtti. Bu süreçte sızdırılmış gizli belgelerden, belirli saldırıların ayrıntılı doğrulamasından ve kamera karşısına çıkmayan başka gizli kaynakların bilgilerinden yararlanıldığını bildirdi.

Guardian sözcüsü, “Son üç yılda, Gazze’deki savaşta kullanılan İsrail ordusu sistemlerini bilen 100’den fazla kaynakla görüştük. Bunların arasında saldırıların onaylanmasına doğrudan katılan üst düzey komutanlar da bulunuyor.” dedi.

Belgeselin, Guardian ve ortaklarının üç yıllık ayrıntılı habercilik çalışmasına dayandığını vurgulayan gazete, filmin tamamen arkasında olduğunu açıkladı. New York Times, Washington Post ve Associated Press’in de İsrail’in Gazze saldırılarında yapay zekâ destekli sistemler kullandığını ve sivilleri korumaya yönelik sınırlamaları gevşettiğini doğrulayan haberler yayımladığını hatırlattı.

İsrail ordusu, yapay zekâyı muhtemel hedefleri önermek için kullandığını kabul etti. Ancak saldırılara ve sivil kayıp riskine ilişkin nihai kararların subaylar tarafından onaylandığını belirtti. Tek bir Hamas mensubunu hedef almak için 500 sivilin ölümünün beklendiği bir saldırıyı onayladığını, planladığını veya gerçekleştirdiğini ise reddetti.

Ordu ayrıca angajman kurallarının siviller ile savaşçıları ayırdığını, sivillerin kasıtlı olarak hedef alınmasını yasakladığını ve komutanlara sivil kayıpları azaltma yükümlülüğü getirdiğini savundu. Guardian, bu söylemin uzun süredir eleştirilerle karşı karşıya olduğunu belirtti.

Yönetmenlere ölüm tehditleri ve vatandaşlıktan çıkarma çağrısı

Belgeselin adı olan NAZA, İsrail istihbaratının bir hava saldırısında ölmesini beklediği sivillerin sayısını belirtmek için kullandığı askerî bir kısaltma. Bu kullanım, sivil ölümlerini “teknik bir hesaplama” olarak sunuyor.

Belgeseli hedef alan siyasi açıklamalara, yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor’a yönelik ölüm tehditleri eşlik etti. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu da iki yönetmenin İsrail vatandaşlığından çıkarılmasını istedi.

İsrail’de bazı gazeteciler dahil belgeseli eleştirenler, askerî kaynakların kimliklerinin gizlenmesini sorguladı. Guardian ise kaynak korumanın araştırmacı gazetecilikte yaygın olduğunu ve birçok medya kuruluşu tarafından etik bir gereklilik sayıldığını hatırlattı.

Netanyahu’nun İsrail ordusunun modern savaşlardaki en düşük sivil-savaşçı ölüm oranlarından birine sahip olduğu yönündeki savunması da ordunun kendi sızdırılmış kayıp değerlendirmeleri, BM’nin 2024 tarihli soruşturma komisyonu ve Action on Armed Violence gibi kuruluşların araştırmalarıyla sorgulanıyor.