Trump’ın Yemen savaşı, İran’daki askerî açmazın habercisi oldu

YDH- Washington Post’un haberine göre Trump rejiminin Yemen’e yönelik bombardıman kararı Pentagon’da tartışılırken, saldırıların hedefleri ve ABD’nin mühimmat stokları öne çıktı; Yemenli sivillerin ödeyeceği bedel ise karar sürecinde ikincil kaldı. 51 gün süren bombardımanda binden fazla hedef vurulduğu bildirilirken saldırıların yol açtığı sivil kayıplar da ağır oldu.

Gazeteye göre dönemin ABD Merkez Kuvvetler Komutanı General Michael Erik Kurilla, Yemen ordusuna ve onu desteklemekle suçladığı İran’a karşı hızlı saldırı istiyordu. Genelkurmay Başkanı Charles Q. Brown Jr. ise yeni değerlendirmeler yapılmadan askerî seçeneklerin Başkan Donald Trump’a sunulmasına karşı çıktı.

Toplantılardan birinde Brown, harekâtın muhtemel sonuçlarının yeniden değerlendirilmesini önerince Kurilla’nın, “General, değerlendirme zamanı geçti” dediği aktarıldı. Yeni göreve başlayan Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Kurilla’yı desteklediği belirtildi. Pentagon’daki bazı yetkililer ise Yemen’e yönelik uzun süreli saldırıların Tomahawk seyir füzeleri ve önleyici füzeler gibi kritik mühimmat stoklarını azaltacağı uyarısında bulundu.

Washington Post’a göre dönemin kıdemli danışmanı Dan Caldwell ile Pentagon politika yetkilisi Alex Velez-Green, toplantılarda mühimmat stoklarının tükenmesi riskini tekrar tekrar gündeme getirdi. Bu kaygı, ABD’nin İran’a karşı yedi aydır sürdürdüğü savaşta bazı mühimmatları hızla tüketmesiyle daha da belirginleşti. Beyaz Saray ordunun hedefleri için yeterli mühimmata sahip olduğunu savunurken, ABD’li yetkililer Tomahawk ve Patriot stoklarının azaldığını kabul ediyor.

Bombardımanın bedelini siviller ödedi

Trump, 15 Mart 2025’te “Rough Rider” adı verilen bombardıman harekâtını başlattı. 51 gün boyunca Yemen ordusuna ait olduğu öne sürülen binden fazla hedef vuruldu; komutanlar ve silah depolarının yanı sıra ülke genelindeki noktalar da saldırılara maruz kaldı. Trump ve Hegseth operasyonu “kesin başarı” diye sunarken, Pentagon’daki bazı üst düzey yetkililer harekâtın açık ve ulaşılabilir hedefleri olup olmadığını sorguladı.

Bombardımanın maliyetinin 1 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. ABD askerlerinden ölen olmadığı bildirilirken Yemen ordusu ondan fazla MQ-9 Reaper İHA’sını düşürdü. ABD güçleri de denizde yaşanan kazalarda iki F/A-18 savaş uçağını kaybetti. Bu askerî kayıpların yanında, bombardımanın sivil halk üzerindeki etkisi çok daha ağır oldu. İnsan Hakları İzleme Örgütü, ABD’nin Nisan 2025’te bir göçmen gözaltı merkezine düzenlediği saldırıda 68’den fazla kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını bildirdi.

Eski Genelkurmay Başkanı Brown, operasyon başlamadan hemen önce görevden alınarak emekliye zorlandı. Hegseth’in ofisi, Brown’ın saldırılar konusundaki temkinli yaklaşımının görevden alınmasında rol oynayıp oynamadığına ilişkin yorum yapmadı.

Operasyon, dönemin Ulusal Güvenlik Danışmanı Mike Waltz’ın bir gazeteciyi yanlışlıkla Signal uygulamasındaki savaş planlama grubuna eklemesiyle patlak veren “Signalgate” skandalının da gölgesinde kaldı. Hegseth’in saldırıların başlama zamanına ilişkin ayrıntıları bu grupta paylaşması operasyon güvenliği tartışmalarına yol açtı. Pentagon müfettişinin aralık ayında yayımladığı incelemede, bu paylaşımın operasyon güvenliği açısından risk yarattığı belirtildi.

Harekât ateşkesle aniden sona erdi

ABD’nin Yemen’e yönelik askerî harekâtı, Umman’ın arabuluculuğunda Mayıs 2025’te sağlanan ateşkesle aniden sona erdi. Trump, Yemen ordusunun ABD gemilerine ateş açmayı bırakacağına dair söz verdiğini söyleyerek “zafer” ilan etti. Ancak Washington Post’a konuşan eski yetkililer ve uzmanlar, Yemen ordusunun bombardımana rağmen direndiğini, ateşkesin yeniden toparlanmasına imkân verdiğini ve operasyonun net bir çıkış planı olmadan bitirildiğini değerlendirdi. Eski bir ABD yetkilisi, Trump’ın Yemen dosyasını bir anda gündemden çıkardığını söyledi.

Ateşkesin ardından Washington, Yemen’e yönelik politikasını büyük ölçüde geri plana itti: Yemen özel temsilcisi görevlendirilmedi, ülkeye yapılan yardımlar ciddi biçimde azaltıldı. ABD’nin eski Yemen özel temsilcisi Tim Lenderking, Yemen ordusunun 7 Ekim 2023’ten sonra İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarına karşı füze fırlatmasının Arap dünyasındaki konumunu güçlendirdiğini söyledi.

Yemen ordusunun daha sonra ABD ve İsrail bağlantılı gemileri hedef alması ve Kızıldeniz’de ticari deniz trafiğini aksatması, Washington tarafından saldırıların gerekçeleri arasında gösterildi. Bu süreçte denizcilerin de öldüğü aktarıldı. Biden rejimi Yemen’e yönelik saldırılara Ocak 2024’te başlamıştı.

Yemen’de çatışma yeniden tırmanıyor

Washington Post, son haftalarda Yemen ordusunun yeni bir saldırı başlattığını, Babülmendeb Boğazı’ndaki kontrolünü artırdığını ve Suudi rejiminin enerji altyapısını hedef aldığını yazdı.

Gazeteye konuşan Yemenli bir yetkili, Trump rejiminin ateşkesi stratejik başarı sayarak sahadaki durumu doğru okuyamadığını söyledi. Yemen üzerine çalışan araştırmacı Nadve Devsari de Yemen ordusunun ateşkesleri güçlerini korumak ve yeniden inşa etmek için kullandığını belirtti.

Yemenli sözcü Muhammed Abdüsselam, ABD bombardımanının Yemen’de Washington’a yönelik öfkeyi artırdığını ve Yemen ordusuna katılımı teşvik ettiğini söyledi.

Washington Institute uzmanı April Longley Alley’ye göre Trump’ın ateşkes kararı, Yemen ordusuna ABD’nin tırmanma konusundaki istekliliğinin sınırlarını göstererek hareket alanı sağladı. Alley, “Trump Yemen ordusuyla işini bitirmiş olabilir; ancak Yemen ordusunun Trump’la işi bitmedi” dedi.