Trump'tan ara seçim öncesi İran'a saldırma planı

YDH ― The Atlantic’e göre, Beyaz Saray, 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerden önce İran’a yönelik kullanılabilecek saldırı seçenekleri hazırlaması için Pentagon’a talimat verdi.

İki rejim yetkilisine göre Pentagon planlamacıları farklı seçenekler üzerinde çalışıyor ancak Trump henüz nihai bir karar vermedi.

Aylar süren aralıklı çatışmaların ardından ABD, birkaç haftadır İran’a yönelik yeni bir saldırı düzenlemedi. Bu görece sakin dönem, ara seçim kampanyasının son aşamasına denk geldi.

Trump’ın, ülke genelinde Cumhuriyetçi adayların desteğini aşağı çeken ve kamuoyunda karşılık bulmayan savaşı seçmenlere yeniden hatırlatmamak için saldırıları 3 Kasım’a kadar durdurmak isteyeceği düşünülüyordu. Ancak Beyaz Saray’ın son hamlesi bu beklentiyi değiştirdi.

Beyaz Saray, Pentagon’dan ara seçimlerden önce kullanılabilecek İran hedeflerine yönelik saldırı seçenekleri geliştirmesini istedi.

Kaynaklar, bu planlamanın Trump’ın seçimlerden önce benzin fiyatlarını düşürme ve savaşta ilerleme sağlama konusundaki isteğini ne kadar öne çıkardığını söyledi.

Potansiyel saldırıların kapsamı, hedefleri ve rejimin sonunda bu planları uygulayıp uygulamayacağı henüz tartışılıyor.

Bir ABD’li yetkili, planların savaş çabalarını koordine eden ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) tarafından hazırlandığını söyledi.

Planları destekleyen isimler bile sınırlı saldırıların tek başına İran’ı müzakere masasına getirmeyeceğini, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi sağlamayacağını veya seçim gününden önce benzin fiyatlarını düşürmeyeceğini kabul ediyor.

Buna rağmen bu isimler, aylar süren kırılgan ateşkesin ardından yeni bir askeri hamlenin Trump’a gücünü gösterme ve bir tür zafer ilan etme fırsatı verebileceğini düşünüyor.

Onlara göre böyle bir adım, seçimlere yaklaşırken Cumhuriyetçilere ihtiyaç duydukları ivmeyi de sağlayabilir.

Görüşmelere aşina bir Cumhuriyetçi, hassas konuları konuştuğu için adının açıklanmaması koşuluyla, “Bu, başkanın bir zafer kazanmış gibi görünmesini ve benzin fiyatlarının düşmeye başlamasını sağlayacaktır,” dedi.

Bu yaklaşıma göre daha sınırlı bir operasyonun ardından daha kapsamlı askeri eylemler gelebilir.

Trump’ın, sekizinci ayına giren çatışmanın ara seçimlerden sonra yeniden başlayabileceğini daha önce dile getirmesi de bu ihtimali güçlendiriyor.

Saldırının seçim maliyeti

The Atlantic’e göre, herhangi bir saldırı harekâtı, bölgedeki yaklaşık 50 bin ABD askerini ve Körfez’deki müttefiklerini İran’ın misillemesiyle karşı karşıya bırakacak. Böyle bir operasyon ABD’nin mühimmat stoklarını da daha fazla azaltacak.

Trump’ın en ateşli destekçilerinden bazıları bile enflasyondaki yükselişi durdurmak için ABD’nin savaştan çekilmesini istiyor. Sonuçsuz ve sınırlı bir saldırının ise tam tersine, ekonomik ve siyasi baskıyı daha da artırabileceği değerlendiriliyor.

ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin verilerine göre ABD’nin saldırılara bir aradan sonra yeniden başlaması durumunda ham petrol fiyatları genellikle yükseldi.

Wake Forest Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler profesörü ve Defense Priorities düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan Will Walldorf da bu yaklaşımı eleştirdi:

“Askeri müdahale petrol fiyatlarını düşürmek için hiçbir şey yapmadı; aksine, tam tersini yaptı. Ve eğer bu Cumhuriyetçi oyları bir araya getirme girişimi ise, bu savaşın ne kadar popüler olmadığı göz önüne alındığında bunun ne anlamı var?”

Trump’tan yeni saldırı sinyalleri

Trump, seçimlerden sonra İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayabileceğini defalarca söyledi. Başkan, geçen ay Birleşmiş Milletler’de yaptığı konuşmada İran’ın bir anlaşmaya varmaması halinde "İslam Cumhuriyeti’ni yok edeceğini" söyleyerek tehditte bulundu.

Trump, bu ayın başında yayımlanan Time dergisine verdiği röportajda da seçimlerden sonra yeni saldırıların mümkün olduğunu söyledi. Başkan, bu konuda "Son altı aydır stok yapıyoruz" dedi.

Trump geçen hafta ise ABD’nin savaşı "seçimden hemen sonra" kazanacağına inandığını söyledi. Ancak ardından, "Belki de seçimden önce" ifadesini kullandı.

Cumhuriyetçiler savaşın yükünü taşıyor

Cumhuriyetçi adaylar, savaşın yanı sıra çatışmanın yol açtığı yüksek benzin fiyatlarını Temsilciler Meclisi ve Senato’daki çoğunluklarını koruma şansları açısından ciddi bir sorun olarak görüyor.

Teksas’tan Cumhuriyetçi Senato adayı Ken Paxton, Axios’un aktardığına göre geçen ay bağışçılarla yaptığı görüşmede savaşın kampanyasına zarar verdiğinden özel olarak şikâyet etti.

Paxton, çatışmanın yol açtığı yükselen benzin ve dizel fiyatlarını "şimdiye kadarki en büyük sorunumuz" diye niteledi.

Bu tablo, Beyaz Saray’ın savaşın seçimler üzerindeki etkisini azaltma arayışını daha da önemli hale getiriyor.

Pentagon seçenekleri genişletiyor

Pentagon son haftalarda Trump’a ara seçimlerden sonra çatışmayı yeniden başlatabilecek çeşitli seçenekler sundu. CENTCOM ise şimdi ara seçimlerden önce uygulanabilecek saldırılar için yeni seçenekler hazırlıyor.

Seçim sonrasına ilişkin seçenekler, küçük çaplı saldırılardan İran’ın enerji sektörüne yönelik daha kapsamlı operasyonlara kadar uzanıyor.

Trump rejimi ekonomik baskı kampanyasının etkili olduğu konusunda iyimserliğini koruyor. Ancak rejim yetkilileri, İran’ın ciddi müzakerelere başlamadan önce birkaç ay daha bekleyebileceği konusunda uyarıyor. The Atlantic’e göre, Trump, savaşın devam etmesinden kamuoyu önünde öfke duyuyor. Yakın çevresindeki isimler ise çatışmayı başarılı biçimde sonuçlandıramaması nedeniyle başkanın özel olarak kendisini aşağılanmış hissettiğine inanıyor.

Trump’ın danışmanları doğru zamanın ara seçimlerden önce değil, seçimlerden sonra geleceğini düşünüyor. Buna rağmen Trump, yardımcılarına İran’a yeniden saldırmaya istekli olduğunu gösterdi.

Savaş ABD kamuoyunda son derece düşük bir desteğe sahip. Cumhuriyetçi stratejistlere göre özellikle daha fazla Amerikan askerinin hayatını kaybetmesi halinde Cumhuriyetçiler çatışmanın yeniden manşetlere taşınmasını istemeyecek.

Beyaz Saray’dan bir yetkili ise Trump’ın "her an tüm seçeneklere sahip olduğunu" vurguladı. Yetkili, "İşler iki şekilde ilerleyecek; kolay yoldan ya da zor yoldan" dedi.

Yetkili, olası saldırıların zamanlamasına ilişkin sorulara yanıt vermedi.

Petrol ve benzin fiyatları baskı yaratıyor

İran savaşı başladıktan sonra petrol fiyatları hızla yükseldi ve ilkbahar aylarında varil başına yaklaşık 118 dolara kadar çıktı. Fiyatlar geçen ay kısa süreliğine 100 doların üzerine çıktıktan sonra yeniden 100 dolar civarında seyrediyor.

Bu haftanın başında benzin fiyatlarında hafif bir düşüş yaşandı. Bu düşüş, İran’ın savaşın başlarında kapattığı ve dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin taşındığı Hürmüz Boğazı’ndan daha fazla tankerin geçmeye başladığına ilişkin haberlerin ardından geldi.

Beyaz Saray ve yeniden seçilmek isteyen Cumhuriyetçi adaylar, fiyatlardaki kademeli düşüşün daha düşük seviyelere doğru bir eğilimin başlangıcı olmasını umuyor. Böyle bir gelişmenin seçimlerden önce Cumhuriyetçilere bir miktar rahatlama sağlayacağı düşünülüyor.

Hürmüz Boğazı’nda yeni gerilim

Ancak Trump İran’a yönelik saldırılar konusunda geri adım atmadı. Bu haftanın başında boğazdan geçmeye çalışan bir dizi gemiyi hedef aldı. Bu saldırılar bazı gemi sahiplerinin Hürmüz Boğazı güzergâhını yeniden kullanıp kullanmamayı değerlendirmesine yol açtı.

Batı Kanadı’nın düşünce yapısına aşina olan kişilere göre Beyaz Saray yetkilileri, son saldırıları Trump’a yönelik kasıtlı bir darbe olarak görüyor.

Amerikan rejimi ayrıca arzı artırmak ve benzin fiyatlarının daha fazla yükselmesini önlemek amacıyla Stratejik Petrol Rezervi’nden petrol çıkaracağını açıkladı.

Verilere göre Amerikalılar şu anda benzinin galonu için ortalama 4,37 dolar ödüyor. Bu fiyat, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlayan saldırı kampanyasından önce 3 doların biraz altındaydı.

ABD “İran’ın zayıfladığını” düşünüyor

Son askeri görüşmeler, rejimin aynı anda iki farklı yolu izlediği bir döneme denk geliyor: devam eden askeri ve ekonomik baskı ile dolaylı müzakereler.

Washington ve Tahran, arabulucular üzerinden iletişim kurmayı sürdürüyor. Ancak ateşkesin şartları ve uygulanma sıralaması konusunda önemli görüş ayrılıkları devam ediyor. Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukasının sona ermesi ve boğazın yeniden açılması da anlaşmazlık konuları arasında bulunuyor.

İran’ın ABD’nin yeni saldırı ihtimalini şimdiden hesaba katıyor olması da mümkün. Bu haftanın başında ABD, İngiltere’deki RAF Fairford üssünden B-1 bombardıman uçaklarını çekti. Bu kararın, ABD istihbaratının üsse İran bağlantılı olası bir saldırıya işaret etmesinin ardından alındığı bildirildi.

İran ise olası saldırıyla herhangi bir bağlantısı bulunduğunu reddetti. Bir danışman, “İran takvimi izliyor ve seçimlerin yaklaştığını biliyor ve Trump’a karşı bir hamle yapmak istiyorlar,” diye ekledi.

İki rejim yetkilisine göre Beyaz Saray, Tahran’ın çatışmanın başladığı dönemden bu yana en zayıf noktasında olduğunu düşünüyor.

Ara seçimlerden önce düzenlenecek bir saldırı, İran yönetimine bu yönde sert bir baskı oluşturabilir. Ancak aynı hamle tersine de sonuç verebilir ve Amerikalılar sandık başına giderken savaşı ve savaşın ekonomik sonuçlarını yeniden ülke gündeminin merkezine taşıyabilir.