Somaliland, İsrail’in Yemen’e karşı ileri üssü olabilir

YDH- Maariv’de yayımlanan analizinde askerî yorumcu Avi Aşkenazi, İsrail’in Yemen’e yönelik istihbarat ve operasyon kapasitesini genişletme çabalarını Somaliland’la ilişkileri üzerinden değerlendirdi. Aşkenazi’ye göre İsrail, Yemen’den gelen saldırıların ilk döneminde ülkede kayda değer bir istihbarat ağına sahip değildi ve saldırabileceği hedefleri sınırlıydı.

Yemen’den İsrail’e yönelik ilk füze ve İHA saldırısı 19 Ekim 2023’te, Gazze’deki soykırım savaşının başlamasından yaklaşık iki hafta sonra düzenlendi. Aşkenazi, saldırıda İsrail’e, özellikle Eylat’a yönelen beş balistik füze ve yaklaşık 30 İHA fırlatıldığını; tehditlerin Kızıldeniz’in kuzeyinde seyreden ABD destroyeri USS Carney tarafından önlendiğini yazdı. Suudi Arabistan hava savunmasının da hava sahasına giren başka bir balistik füzeyi düşürdüğünü belirtti.

Temmuz 2024’te bir İHA Tel Aviv’deki Ben Yehuda Caddesi’nde bir binanın çatısına isabet etti; saldırıda bir kişi öldü, yaklaşık 20 kişi yaralandı. İsrail ordusu ertesi gün “Uzun Kol” operasyonunu başlatarak Hudeyde Limanı’nı vurdu. Aşkenazi, İsrail’e yaklaşık 2 bin 400 kilometre uzaklıktaki Yemen’in askerî terminolojide “dördüncü çember”de yer aldığını ve o dönemde İsrail ordusu ile Mossad’ın ülkede güçlü bir istihbarat varlığı bulunmadığını kaydetti. Eldeki hedef bilgileri büyük ölçüde Yemen güçlerinin ikmal merkezi olarak kullanılan Hudeyde Limanı rıhtımlarıyla sınırlıydı.

İstihbarat ağı ve ileri konuşlanma arayışı

Aşkenazi’ye göre İsrail, Ekim 2024’ten itibaren Yemen’deki istihbarat varlığını ve operasyon kabiliyetini genişletti. Askerî İstihbarat Dairesi Başkanı Şlomi Binder, daire bünyesinde Yemen’e odaklanan bir birim kurdu. Analizde bu birimin ürettiği istihbaratın yalnızca İsrail için değil, “başka aktörler” için de değer taşıdığı ileri sürüldü.

Yemen’e yönelik ilk hava saldırıları planlanırken dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Tomer Bar’ın koyduğu temel kurallardan biri, uçakların uçuşun her aşamasında İsrail’e kendi başlarına dönebilecek kadar yakıt taşımasıydı. Bu plan, yakıt ikmal uçaklarının yanı sıra pilotlar ve savaş uçakları için ek hazırlık ve destek gerektiriyordu.

Aşkenazi, aynı dönemde Mossad’ın Afrika Boynuzu’ndaki Somaliland’la ilişki kurmaya çalıştığını yazdı. Somali’den fiilen ayrılmış, uluslararası alanda diplomatik olarak yalıtılmış Somaliland’ın yaklaşık 740 kilometrelik kıyı şeridi Aden Körfezi boyunca uzanıyor; bölgenin dağlık yapısının da Yemen’deki çeşitli noktaları gözetlemeye elverişli olduğu belirtiliyor. Aşkenazi’ye göre Somaliland’la kurulacak siyasi, ekonomik ve askerî ilişkiler, İsrail’in Yemen’i uzaktaki bir tehditten yakında operasyon yürütebileceği bir sahaya dönüştürmesine imkân verebilir.

İsrail, Somaliland’la güvenlik ve istihbarat ilişkilerini resmen açıklamıyor. Ancak Dışişleri Bakanı Gideon Saar’ın ziyareti, İsrailli iş insanlarından oluşan heyetlerin temasları ve bölgeye büyükelçi atama kararı kamuoyuna yansıyan adımlar arasında.

Analizde konuşan bir güvenlik yetkilisi, Somaliland’ı İsrail için “stratejik güvenlik varlığı” olarak niteledi. Yetkili, İsrail’e yaklaşık 2 bin 500 kilometre uzaktaki Yemen’e 100–200 kilometre mesafeden istihbarat toplanabileceğini, hava araçlarının saldırı veya pilot kurtarma görevlerinde kullanılabileceğini söyledi.

Babülmendeb’i elde tutmak saldırıları durdurmayabilir

Aşkenazi, analizinde Sanaa hükümetine bağlı Yemen ordusunun Babülmendeb Boğazı’nı ele geçirmesinden yaklaşık iki hafta sonra Suudi rejimi ile Aden rejimine bağlı güçlerin boğazı geri almak için saldırı başlattığını aktardı. Suudi tarafının açıklamasına göre operasyona yaklaşık 100 savaş uçağı katıldı.

Ancak Aşkenazi, bu gelişmenin deniz trafiğine yönelik tehdidi ortadan kaldırmadığını savundu. Analize göre Sanaa hükümetine bağlı Yemen ordusu, Babülmendeb’i fiilen kontrol etmeden de ticari gemileri hedef alabiliyor. Gemilerin açık deniz haritalarında yayımlanan konum ve rota bilgilerini izleyerek Sana, Hudeyde, Hacce, Beyda, Zemar, İbb ve Amran’dan hassas güdümlü mühimmat ya da İHA’larla saldırı düzenleyebiliyor.

Aşkenazi, İsrail’in Yemen’de savaş uçaklarının yanı sıra İHA’ları ve donanmayı da kullandığını belirtti. Saatte yaklaşık 200 kilometre hızla uçan İHA’ların, İsrail’den yaklaşık 2 bin 500 kilometre uzaktaki hedeflere gönderilmesinin özellikle insan hedeflerine yönelik operasyonlarda güçlük yarattığını; daha yakın bir noktadan kalkışın avantaj sağlayacağını yazdı. Somaliland’da acil iniş yapılabilecek bir havaalanının bulunmasının da arıza yaşayan uçaklar veya fırlatma koltuğuyla uçaktan ayrılan pilotlar için önem taşıyacağını savundu.

Aşkenazi, İsrail’in Somaliland’la ilişkilerini derinleştirmesinin beklendiğini belirterek bölgeyi hem Kızıldeniz’deki deniz ulaşımı hem de Aden Körfezi’nde Sanaa hükümetine bağlı güçlere karşı olası operasyonlar bakımından “stratejik bir imkân” olarak değerlendirdi.