Suriye Dünya Bankası ve “bağışçıların” vesayetine giriyor

YDH- Colani rejimi, «Suriye’de Toparlanma ve Yeniden İmarı Destekleme Emanet Fonu»nu (START) kurmak için Dünya Bankası Grubu’yla anlaşırken, fonun başlangıç kaynağını, bağışçılarını ve finanse edilecek projeleri açıklamadı.

Colani’nin liberal ekonomi politikaları izleyeceğine yönelik söylemleri eşliğinde duyurulan bu düzenleme, yeniden imarı ülkenin ekonomik egemenliğini güçlendirecek kamusal bir program olmaktan çıkarıp dış finansman kuruluşları ve bağışçıların etkisine açıyor.

Çok donörlü fonun uygun koşullu finansman, yatırım garantileri, teknik destek ve kapasite geliştirme sağlaması öngörülüyor. Dünya Bankası, fonu bağışçılar ve kalkınma ortaklarıyla birlikte, geçiş yönetiminin belirlediği öncelikler doğrultusunda yönetecek. Ancak bağışçıların kimlikleri ve sağlayacakları kaynak açıklanmazken, Suriye’nin ekonomik geleceğini şekillendirecek kararların hangi dış aktörlerin etkisi altında alınacağı da belirsiz bırakılıyor.

Yeniden imar adı altında dış nüfuz

START, 2013’te ABD, Almanya, Birleşik Arap Emirlikleri ve muhalif Suriye Koalisyonu’nun katılımıyla kurulan Suriye’nin Yeniden İmarı için Güven Fonu’na ekleniyor. Alman Kalkınma Bankası’nın yönettiği bu fon, önce eski yönetimin kontrolü dışındaki bölgelerde çalıştı; ardından Şam ve kırsalı, Deraa, Halep, Tartus, Rakka ve Deyrizor’a yayıldı. Böylece yeniden imar faaliyetlerinin finansmanı ve yürütülmesinde yabancı devletler ile uluslararası kurumlar zaten önemli bir konum kazandı.

Yeni fonla Dünya Bankası ve bağışçıların yönetim sürecine katılması, HTŞ rejiminin kendi kaynakları ve kurumları üzerinden karar alma kapasitesini daha da sınırlayabilir. Fonun önceliklerini geçiş yönetiminin belirleyeceği açıklansa da finansmanın dışarıdan sağlanması, bu önceliklerin bağışçıların ve uluslararası finans kuruluşlarının tercihleriyle şekillenmesi riskini taşıyor. Yeniden imar, bu koşullarda Suriye’nin bağımsız ekonomik planlamasından çok, ülkenin dış finansman çevrelerine bağımlılığını artıran bir mekanizmaya dönüşebilir.

Maliye Bakanlığı, Suriye’nin 1 Kasım’dan itibaren Uluslararası Para Fonu’nda Arap Grubu’na döneceğini açıkladı. 2012’den bu yana Rusya’nın öncülük ettiği grupta bulunan Suriye’nin bu değişikliği, toparlanma finansmanına katkı sunan Arap ülkeleriyle eşgüdümü artıracak. Ancak uluslararası mali yapılara yeniden bağlanma ve dış kaynak arayışı, ülkenin ekonomi politikalarının dış aktörlerin etkisine açılması tartışmasını da büyütüyor.

Suudi kredileri de finansman bağımlılığını artırıyor

Maliye Bakanı Muhammed Yusr Berniye, Suudi Kalkınma Fonu’nun elektrik, su, sağlık, konut, acil durum ve dijital dönüşüm alanlarındaki altı projeye 406 milyon dolar tutarında uygun koşullu kredi verilmesini onayladığını duyurdu. Fonla yapılan görüşmelerde toplam değeri 1,5 milyar dolara ulaşan projelerin finansmanı da ele alınıyor. İlk paketin günler içinde imzalanması, diğer projelerin ise önümüzdeki aylarda aşamalı biçimde uygulanması bekleniyor.

Açıklanan kaynak hibe değil, kredilerden oluşuyor. Dünya Bankası fonu, IMF’deki konum değişikliği ve Suudi Kalkınma Fonu’yla yürütülen görüşmeler birlikte ele alındığında, Colani rejiminin liberal ekonomi söylemiyle dış finansman kanallarına yöneldiği görülüyor.

Bağışçıların, kreditörlerin ve fon yöneticilerinin kimliği; kaynakların hangi şartlarla verileceği ve önceliklerin kim tarafından belirleneceği, Suriye’nin ekonomik bağımsızlığı açısından belirleyici olacak. Bu yapı, yeniden imar sürecinin ülkenin egemenlik haklarını genişletmek yerine dış güçlerin ekonomik tasallutunu kalıcılaştırmasına zemin hazırlayabilir.