Suudilerin Yemen ısrarı Suriye’yi yeni bir cepheye sürükleyebilir

YDH- Foreign Policy’de Ahmed Şeravi imzasıyla yayımlanan analiz, Suriye’nin Yemen’e asker göndermesi ihtimalinin savaşın askerî seyrini değiştirmesinin düşük, ülkenin iç istikrarını ve bölgesel ilişkilerini sarsma riskinin ise yüksek olduğunu vurguladı.

Analiz, Colani rejimini dış çatışmalara katılmama vaadi ile Suudi rejiminin askerî yardım talebi arasındaki çelişkiye dikkat çekti.

Reuters ve Axios, 6 Ekim’deki görüşmenin ardından Suudi rejiminin Yemen’de Sanaa yönetimine bağlı Yemen ordusuna karşı Suriye’den askerî destek istediğini bildirmişti. 

Haberlere göre Colani rejimini, ABD’nin de onayıyla 20 bin askere varan bir kuvvet göndermeyi değerlendirmiş olabilir. Başka kaynaklar yaklaşık 1.500 Suriyeli militanın Suudi topraklarına ulaştığını belirtti. Aden’de de Suriyeli insansız hava aracı operatörlerinin bulunduğunu belirtti.

Şam’ın dış desteğe bağımlılığı artıyor

Haziran ayında ABD Başkanı Donald Trump, Suriye’nin Lübnan’a girerek Hizbullah’ı “etkisiz” hale getirmesini önermişti. 

Colani bu öneriyi kabul etmemişti. Suriye’nin yeni bir savaşa girmek yerine komşularıyla işbirliği aradığını söylemişti.

Analiz, Colani rejiminin bu kez Yemen’de bir dış müdahaleyi değerlendirmesinin, çatışmaların dışında kalma politikasını zora sokabileceğini belirtti.

Suriye’nin on yılı aşkın iç savaşın ardından toparlanması dış desteğe bağlı. Suudi rejimi ülkenin başlıca siyasi ve ekonomik destekçilerinden biri haline gelirken Türkiye, Suriye ordusunun yeniden yapılandırılmasına yardım ediyor. 

Pakistan’ın da İsrail saldırılarında ağır hasar gören askerî envanterin yenilenmesi için silah sağladığı bildiriliyor. BAE’yle ilişkilerini de koruyan Colani rejimi, bölgesel güçler arasında denge kurmaya çalışıyor.

Ancak Suriye’nin toparlanmasına kaynak ayıran ülkelerden karşılık beklentisi artıyor. Suudi rejimi açısından Yemen’e asker gönderilmesi, Colani rejiminin Suudi güvenlik çıkarlarına ne ölçüde bağlı kalacağının sınanması anlamına gelebilir. 

Analiz, milyarlarca dolarlık yatırım ve siyasi desteğin ardından Suudi rejiminin Şam’dan bölgesel güvenlik hedefleriyle uyum beklediğini belirtti.

Suudi rejimi destekli güçlerin sayıca ve donanım bakımından üstün olmalarına rağmen Yemen’de kesin sonuç alamadığına dikkat çekilen analizde, Suriye’deki militanların savaşa katılmasının bu açığı kapatabileceği ihtimali de ele alındı. 

Beşar Esed yönetimini deviren birlikler savaş tecrübesine sahip. Ancak bu deneyim Yemen’de başarıyı garanti etmiyor. Suriye’deki militanlar Yemen’in dağlık arazisini tanımıyor ve uzun süreli harekât için gerekli ağır teçhizattan yoksun. Kendi topraklarında savaşan, yıllardır çatışma deneyimi edinmiş bir güçle karşı karşıya kalacak.

Yemen’e asker gönderilmesi Suriye’yi misilleme riskiyle karşı karşıya bırakabilir

Colani rejimi, Esed’in devrilmesinden sonra Suriye’yi dış çatışmaların dışında tutma sözü verdi. Esed yönetiminin düşmesi İran’ın bölgedeki en önemli stratejik kayıplarından biri olmuştu. 

Tahran’ın Suriye’deki nüfuzu ve Hizbullah’a uzanan silah koridoru zayıflamıştı. Analiz, Yemen’de Suudi rejiminin yürüttüğü harekâta katılmanın Suriye’yi İran ve müttefiklerinin hedefi haline getirebileceğini vurguladı.

Irak Direniş Koordinasyon Komitesi mart ayında, Suriye’nin İran müttefiklerine karşı savaşa katılmasını “direniş eksenine savaş ilanı” sayacağını açıklamıştı. 

Suriye’yi “açık savaş alanına” çevirebileceği uyarısında da bulunmuştu. Temmuz ayında eski bir İranlı yetkili de Hizbullah’a karşı müdahalenin Suriye’ye yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarına yol açabileceği tehdidinde bulunmuştu.

Yemen’deki muhtemel Suriye varlığına ilişkin haberlerin ardından tehditler daha da belirginleşti. Eski Irak İçişleri Bakanı Bakır Zübeydi, Suriye’nin asker göndermesi halinde “yıkıcı Yemen saldırılarıyla” ve başka cephelerden gelebilecek saldırılarla karşılaşabileceğini söyledi. 

Sanaa yönetimine yakın bir Yemen yayın organı da olası müdahaleyi, çatışmayı “mezhepsel ve varoluşsal” bir mücadeleye dönüştürme girişimi olarak niteledi.

Analize göre Suriye ordusunun Yemen’de Sanaa yönetimine bağlı orduyla çatışması, savaşın toprak kontrolü ekseninden çıkarılıp mezhepsel bir mücadele olarak sunulmasına zemin sağlayabilir. 

Yine yazara göre, bu durum, Suriye birliklerinin “yabancı Sünni aşırılıkçılar” olarak gösterilerek Yemen’de seferberlik ve asker toplama amacıyla kullanılmasına imkân verebilir.

Suriye’de de yeni bir savaşa katılma ihtimali kaygı yaratıyor. Yemen’e asker gönderilmesini destekleyenler, iki halkın da “İran destekli güçlerle” savaştığını savunuyor. Buna karşılık bazı Suriyeliler, İran’ın misilleme ihtimalini ve ülkenin doğrudan tarafı olmadığı bir savaşa sürüklenmesini eleştiriyor. 

Yemen müdahalesine ilişkin doğrudan bir kamuoyu araştırması bulunmuyor. Ancak nisandaki ankette katılımcıların yüzde 63’ü Lübnan’a askerî müdahaleye karşı çıktı. Şubattaki ankette ise İsrail’in Suriye’nin güneyindeki saldırılarına askerî karşılık verilmesini destekleyenlerin oranı yüzde 5’te kaldı.

Ekonomik toparlanma ve yatırımlar da risk altında

ABD Başkanı Trump, Suriye’ye yeniden inşa ve yatırım fırsatı sunacağını, yaptırımların kaldırılmasının ülkenin istikrarına katkı sağlayacağını söylemişti.

Analiz, Washington’ın şimdi Suudi rejiminin Yemen’deki harekâtına destek için Suriye’deki militanların gönderilmesini teşvik etmesinin bu hedefleri tehlikeye atabileceğini savundu. Suriye’de artan enerji fiyatları protestolara yol açıyor. 

Ülke ekonomik toparlanma için yabancı yatırıma ihtiyaç duyuyor. Bölgesel bir çatışma ve yeni istikrarsızlık, hem bu yatırımları hem de yeniden inşa sürecini sekteye uğratabilir.

Analize göre Yemen’e asker gönderme kararı, Colani rejiminin nasıl bir bölgesel ortak olacağını belirleyecek önemli bir sınav. Suriye’nin yatırım yapılabilir ve istikrarlı bir ülke olduğu mesajını vermeye çalışan Colani rejiminin, sınırlarından çok uzaktaki savaşlara asker göndermesi bu çabayı zayıflatabilir.