Suriye’de Alevi bölgelerinde yeni yönetim planı

YDH ― El-Ahbar’ın haberine göre, Suriye’nin geçiş yönetimi, kıyı bölgelerinde nüfusun çoğunluğunu Alevilerin oluşturduğu köy ve kasabalarda dinî liderlerin nüfuzunu sınırlamaya yönelik adımlar atarken yerel meclislerde ve devlet kurumlarında Alevilerin temsilini artırmaya çalışıyor.

Lazkiye, Cebele, Tartus ve Banyas’ı kapsayan bu adımlar, yerel yönetim yapısını yeniden şekillendirmeyi ve Alevilerle yeni iletişim kanalları kurmayı amaçlayan, birkaç ayla sınırlı bir pilot plan çerçevesinde yürütülüyor.

Dinî liderlerin yerel yönetimlerdeki etkisi azaltılıyor

El-Ahbar’a konuşan konu hakkında bilgi sahibi bir kaynağa göre Suriye yönetimi, son aylarda kıyı bölgelerindeki Alevi nüfusun çoğunlukta olduğu köy ve kasabalarda şeyhlerin nüfuzunu ve yönetim üzerindeki etkisini sınırlamaya yönelik bir dizi adım attı.

Bu kapsamda, önceki rejim dönemindeki suçlarla bağlantılı olmakla suçlanmayan Alevi şahsiyetlerin yerel meclislerdeki varlığının artırılması hedeflendi.

Cerefis kasabası, bu uygulamaların en yeni örneğini oluşturuyor. 2024’ten bu yana kasabanın işlerini doğrudan yürüten veya yönetimi dolaylı biçimde denetleyen şeyhler görevden uzaklaştırıldı.

Böylece belediye meclisinde çalışan kadronun tamamı, dinî bir geçmişi bulunmayan Alevilerden oluşmaya başladı.

Kaynağa göre Lazkiye, Cebele ve Tartus’taki belediye ve yerel meclis üyelerinin büyük çoğunluğu Alevilerden oluşuyor. Geçiş yönetimine bağlı şeyhlerin ve silahlı grup liderlerinin yerel işlere müdahalesi de azaldı.

Eski rejimin düşmesinin ardından ilk dönemde sıkça görülen bu müdahaleler artık önceki ölçekte yaşanmıyor. Cebele kırsalındaki Alevi köylerinde yabancı askerî varlık da önemli ölçüde geriledi.

Dört aylık pilot plan devrede

Atılan adımlar, Suriye’nin mevcut yönetiminin Alevilere yaklaşmayı ve onları devlet kurumlarına yeniden entegre etmeyi hedefleyip hedeflemediği sorusunu gündeme getiriyor.

El-Ahbar’a konuşan özel kaynaklar, söz konusu adımların kendisini yönetim nezdinde oldukça nüfuzlu bir isim olarak tanıtan Alevi toplumunun önde gelen isimlerinden biriyle koordinasyon içinde atıldığını aktardı.

Taraflar, plan kapsamındaki kasaba ve beldelerde yerel meclisler ile belediyelerin tamamen Alevilerden oluşması konusunda anlaşmaya vardı.

Dört aylık bir pilot plan kapsamında çok sayıda Alevinin yeniden işlerine dönmesi ve belediyelerle valiliklerde, Suriye kıyısındaki büyük kentlere kadar uzanan bir alanda Alevi kadrolara ağırlık verilmesi öngörülüyor.

Plan yalnızca belediye meclisleriyle sınırlı kalmıyor. Cebele’deki tapu ve maliye daireleri başta olmak üzere diğer devlet kurumları, hatta mahkemelerle bağlantılı bazı görevler de bu kapsamda değerlendiriliyor. Kaynağa göre uygulama, resmî olarak ilan edilmemiş bir mezhepsel güç paylaşımını andırıyor.

Yargıda Sünni ağırlığı sürüyor

Kaynağın aktardığına göre yargı teşkilatının büyük bölümü ise Sünni yargıçların kontrolünde bulunuyor. Bu yargıçlar arasında Heyet Tahrir eş-Şam mensubu isimler de yer alıyor. Kaynağın paylaştığı tahminlere göre kıyı bölgelerindeki mahkemelerde Sünni yargıçların oranı yaklaşık yüzde 70’e ulaşırken Alevi yargıçların oranı yüzde 30’da kalıyor.

Cebele’deki devlet kurumlarında ise eski rejim döneminde çalışan bazı personel görevlerini sürdürdü, bazıları da bir süre işlerinden uzak kaldıktan sonra yeniden çalışmaya başladı. Kaynak, bu kurumlarda temsil oranlarının yaklaşık yüzde 50 Sünni ve yüzde 50 Alevi şeklinde, başka bir deyişle yarı yarıya bir dengeye yaklaştığını tahmin ediyor.

Dinî müdahaleler tartışma yarattı

Kaynak, yönetimin bu yaklaşımını kısmen şeyhlerin devlet kurumlarının işleyişine müdahalesi etrafında yaşanan tartışmalara bağlıyor. Bu duruma örnek olarak Cebele’deki Genel Balıkçılık Kurumunda yaşananları gösteriyor.

Kurumun genel müdürü, kadınların makyaj yapmasını ve dikkat çekici biçimde süslenmesini engellemeye yönelik uygulamalar nedeniyle geniş çaplı tartışmalara yol açmıştı. Söz konusu müdahale, kamuoyu ve uluslararası kuruluşlar önünde yönetimi zor durumda bırakmıştı.

Gerilimi önleme ve güveni yeniden kurma hedefi

Kaynağa göre mevcut plan, belirli bir süreyle sınırlı deneysel bir uygulama niteliği taşıyor. Planın temel hedefi, Alevi toplumu ile mevcut yönetim arasında çatışma ve gerilim yaşanmasını önlemek; hakların aşamalı biçimde iadesi ve güvenin güçlendirilmesi için adımlar atmak.

Bu doğrultuda, Alevilerin çoğunlukta olduğu köy ve kasabalardaki belediye ve yerel meclislere öncelik veriliyor. Söz konusu meclislerin Alevilerden oluşması hedeflenirken Sünnilerin temsili ise yok denecek kadar düşük kalıyor.

Uygulamalar, Alevilerin yerel yönetimlerdeki varlığını güçlendirmeye ve nüfusun çoğunluğunu Alevilerin oluşturduğu köy ve kasabalara kendi işlerini yönetme konusunda daha geniş bir alan açmaya yönelik bir adım olarak öne çıkıyor. Bu çerçevede, yerel meclisler ve belediyeler aracılığıyla kırsal bölgelerde idari yerinden yönetimi andıran bir model oluşturulmaya çalışılıyor.