Trump, İran savaşının yükünü Netanyahu’yla paylaşmak istiyor

YDH- El-Ahbar yazarı Ali Hüseyin Murad, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsrail seçimlerine günler kala Benyamin Netanyahu’ya verdiği açık desteğin, iki liderin İran’a karşı savaştaki siyasi çıkarlarının iç içe geçtiğini gösterdiğini yazdı. Murad’a göre Netanyahu’nun iktidarda kalması, Trump’ın savaşın sonuçlarıyla tek başına yüzleşmesini önleyecek bir ortaklık sağlıyor.

Trump, Netanyahu’ya desteğini açıklarken Tel Aviv’de başka bir liderin iktidara gelmesi halinde ABD’nin İran’a karşı “görevi tek başına tamamlamak” zorunda kalacağını söyledi. Netanyahu ise “Görevi birlikte tamamlayacağız” yanıtını verdi. Bu açıklamalar geleneksel müttefiklik ilişkisini aşan bir siyasi bağı ortaya koyuyor.

ABD’nin İsrail seçimlerine müdahale geçmişi

Washington yönetimlerinin İsrail seçimlerine müdahil olması yeni değil. 1990’ların başında ABD Başkanı George H. W. Bush, yerleşim politikası nedeniyle İsrail Başbakanı İzak Şamir’le karşı karşıya geldi ve 10 milyar dolarlık kredi garantilerini erteledi. İsrail’de Şamir, 1992 seçimlerini İzak Rabin’e karşı kaybetti. Aynı yıl ABD’de George H. W. Bush da başkanlık seçimini Bill Clinton’a karşı kaybetti. Clinton ise 1996 seçimleri öncesinde Şimon Peres’e açık destek verdi; seçimi Benyamin Netanyahu kazandı.

Netanyahu da Washington-Tel Aviv ilişkilerini ABD’deki parti siyasetinin parçası haline getiren isimlerden biri oldu. Netanyahu, Mart 2015’te dönemin Temsilciler Meclisi Başkanı Cumhuriyetçi John Boehner’in davetiyle Kongre’de konuşarak Barack Obama yönetiminin İran’la yürüttüğü nükleer müzakerelere karşı çıktı. Trump ise 2019’da, İsrail seçimlerinden haftalar önce, işgal altındaki Suriye toprağı Golan üzerindeki İsrail egemenliğini tanıdı.

Trump’ın desteğinde İran politikası kadar ABD’deki seçim ve finansman hesapları da rol oynuyor. 3 Kasım’da yapılacak ara seçimlerde Cumhuriyetçiler Kongre’deki çoğunluklarını korumaya çalışıyor. Netanyahu’nun yakın çevresindeki milyarder bağışçılar bu yarışta önemli bir kaynak oluşturuyor. Miriam Adelson, mevcut seçim döneminde yaklaşık 67,6 milyon dolar bağışladı. Bu tutarın 30 milyon doları Senato’daki Cumhuriyetçileri destekleyen fona, 10 milyon doları Temsilciler Meclisi’ndeki benzer fona, 25 milyon doları ise MAGA Inc. adlı siyasi komiteye aktarıldı.

Netanyahu’nun yenilgisi Trump’ı savaşın sonuçlarıyla baş başa bırakabilir

Trump, Netanyahu’nun rakiplerinin iktidara gelmesini, İran’a karşı daha yumuşak bir tutum benimseyecekleri için değil, ABD’yle ilişkileri kişisel bağlardan çıkarıp siyasi, askerî ve güvenlik kurumları üzerinden yeniden düzenleyebilecekleri için istemiyor. Muhalefet liderlerinin İran konusunda Netanyahu’dan daha sert bir çizgi izlemesi beklense de yeni bir hükümet, savaşın maliyetini ve önceki kararların sorumluluğunu Netanyahu’ya yükleyebilir.

İran’la savaşa giren ve çatışmanın yönetiminde doğrudan rol alan Trump ise saldırıları yeniden başlatıp İran’a şartlarını kabul ettirememesi halinde siyasi sorumluluktan kaçamayabilir. Netanyahu’nun iktidarda kalması iki lidere savaş kararlarını ve sonuçlarını birlikte savunma imkânı veriyor.

Bu ortaklık, Trump ile Netanyahu arasında her konuda görüş birliği bulunduğu anlamına gelmiyor. Basına yansıyan bilgilere göre Trump, Netanyahu’nun bu ay İran’a yönelik yeni bir saldırı hazırlığına karşı çıktı; saldırının 3 Kasım’daki ara seçimlere etkisinden kaygı duydu. Trump ayrıca Rusya’yla yaptığı dizel yakıt anlaşmasıyla savaşın ABD’li çiftçiler üzerindeki ekonomik etkisini hafifletmeye çalıştı. Yaklaşık iki hafta önce de İran ve Yemen’in enerji fiyatlarını yükselterek seçim sonuçlarını etkilemeye çalıştığını söyledi.

Murad, Trump’ın Netanyahu’ya desteğini üç başlıkta topladı: İran’a karşı savaş ortaklığını sürdürmek, ABD’deki seçim ve finansman ilişkilerini korumak ve hedeflerine ulaşamayan savaşın sorumluluğunu tek başına üstlenmemek. Netanyahu, ABD-İsrail ilişkilerini Amerikan parti siyasetinin içine taşırken, bugün Trump’ın ortak savaşın siyasi sonuçlarıyla baş etmek için ihtiyaç duyduğu bir ortağa dönüştü.