İsrail, olası İran savaşında ABD’yle hedef ayrılığından kaygılı

YDH- Haaretz’in İsrailli güvenlik yetkililerine dayandırdığı habere göre, İsrail ordusunda ABD’nin gelecek ay İran’a yönelik yeni saldırılar başlatıp İsrail hedeflerine ulaşmadan anlaşmayla savaşı sona erdirebileceği “kaygısı” öne çıkıyor.

İsrail askerî yetkilileri, Washington’la savaşın hedefleri ve bitiş koşulları konusunda yeterli koordinasyon sağlanmamasının Tel Aviv’i sonuçları “ağır bir çıkmaza” sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor.

Başbakan Benyamin Netanyahu, yeni bir savaşın hedeflerini İran’daki yönetimi devirmek ve nükleer programı ortadan kaldırmak olarak ortaya koyuyor. ABD Başkanı Donald Trump ise Washington’ın çıkarlarına uygun şartlarla, özellikle İran’ın nükleer programına kısıtlamalar getirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer serbestisinin güvence altına alınması üzerine bir anlaşma arıyor.

İsrailli savunma yetkilileri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine getirdiği kısıtlamaları tek başına savaşı gerektirecek doğrudan bir stratejik tehdit olarak görmüyor. Ancak İsrail hükümetindeki isimler, Trump askerî güç kullanmaya hazırken İran’ın kapasitesine mümkün olduğunca fazla zarar verilmesi gerektiğini düşünüyor. İsrail ordusu, bu yaklaşımın Tel Aviv’i ABD saldırılarına katılmaya yöneltebileceğinden; çatışma sona erdiğinde ise İran yönetiminin iktidarda kalıp nükleer silah edinme kararlılığını daha da artırmasından “kaygı” duyuyor.

İsrail ordusu kısa hava saldırısının sonuçlarından şüpheli

Üst düzey savunma yetkilileri, savaşın hedefleri ve sona erme koşulları Washington’la eşgüdüm içinde belirlenmezse ABD’nin İsrail hedeflerine ulaşılmadan harekâttan çekilebileceği uyarısında bulunuyor. Yetkililer, Washington’ın İran’la varacağı bir anlaşmanın parçası olarak İsrail’e de çatışmayı durdurması için baskı yapabileceğini belirtiyor.

İsrail ordusu içinde, özellikle Askerî İstihbarat ve Hava Kuvvetleri’nde, birkaç günlük hava saldırısının İran’daki durumu köklü biçimde değiştirebileceğine dair “ciddi şüpheler” var. Askerî kaynaklar, İran’ın askerî altyapısına, üretim tesislerine ve araştırma merkezlerine ağır hasar verilmesinin bile yönetimi teslim olmaya ya da devrilmeye zorlamayabileceğini değerlendiriyor.

Önceki iki savaşın İran’ın nükleer programına ve füze kapasitesine ciddi zarar verdiği iddia edilmesine rağmen istihbarat değerlendirmelerine göre nükleer program ortadan kaldırılmadı. Kısa süreli hava saldırılarının Tahran’ın uranyum zenginleştirmeyi yeniden başlatmasını uzun vadede engellemeyeceği belirtiliyor. İsrail ordusu ayrıca savaşın İran yönetiminin nükleer silah edinme motivasyonunu zayıflatmak yerine güçlendirdiğini düşünüyor. Tahran’ın nükleer silahı hem yönetimin devamlılığı için bir güvence hem de ABD ile İsrail’e karşı caydırıcı unsur olarak gördüğü kaydediliyor.

İran’ın savaş boyunca hassas tesislerinin çevresindeki korumayı geliştirdiği, mevcut altyapıya ağır hasar verilmesinin bile yeniden inşayı önlemeyeceği belirtiliyor. İstihbarat değerlendirmelerine göre askerî saldırılar nükleer programı geciktirebilir; ancak uluslararası denetim içeren diplomatik bir anlaşma olmadan programı durdurmaları “çok düşük” ihtimal.

Haberde, kesin sonuç vermeyen yeni bir çatışmanın İsrail’i İran’ın nükleer ve füze programlarının yeniden inşasını engellemek için tekrar tekrar saldırmak zorunda bırakabileceği uyarısı da yer alıyor. ABD’nin daha sonra harekâta katılmaması halinde İsrail, ağır maliyetleri ve artan riskleri bulunan uzun süreli bir çatışmayla tek başına karşı karşıya kalabilir.

Tel Aviv’de hem savaşın maliyeti hem kamuoyu desteği kaygısı

İsrailli savunma yetkilileri, savaşın ve deniz ablukasının İran’daki ekonomik krizi derinleştirdiğini, ancak yönetimin en az iki yıl daha ayakta kalabileceğini değerlendiriyor. Tahran, temel hedeflerinden vazgeçmeden mevcut ABD yönetiminin görev süresini tamamlamasını bekleyebilir. İranlı liderler, ABD’nin taleplerini reddetmeye devam etmeyi stratejik bir zafer olarak sunabileceklerini düşünüyor. Çatışmanın ağır maliyetlerine dayanmanın, ABD ve İsrail’in İran’ı teslim olmaya zorlayamadığını göstererek ülkenin bölgesel konumunu güçlendirebileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Bazı değerlendirmelere göre İran, Trump’ın görev süresini doldurmasını bekliyor. Bu hesap, gelecekteki bir ABD rejiminin savaşı sürdürmek için kamuoyu ve siyasi destek bulmakta zorlanacağı varsayımına dayanıyor.

İsrail ordusunun son değerlendirmelerinde, müzakerelerdeki derin görüş ayrılıkları nedeniyle ABD ile İran arasında yeni bir çatışma ihtimalinin arttığı belirtiliyor. ABD askerî kuvvetlerini Ortadoğu’ya sevk etmeyi sürdürürken üçüncü bir uçak gemisi taarruz grubunun da ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın sorumluluk alanındaki bölgeye ilerlediği aktarılıyor. İsrailli savunma yetkilileri mevcut yığınağın henüz savaş için azami hazırlık düzeyine ulaşmadığını, ancak yeni saldırı ihtimaline dönük hazırlıkların parçası olduğunu düşünüyor.

İsrailli üst düzey yetkililer, ABD’de yeni bir Ortadoğu müdahalesine yönelik kamuoyu desteğinin sınırlı olmasından da kaygı duyuyor. Böyle bir savaşın İsrail’e yönelik eleştirileri artırarak ülkenin ABD kamuoyundaki konumuna daha fazla zarar verebileceği belirtiliyor.

İsrail ordusu, mevcut koşullarda ülkede yeni bir savaşa geniş destek sağlamanın da zor olacağını değerlendiriyor. Askerî kaynaklara göre hükümet, seçimlerin hemen ardından ve geçici hükümet görevdeyken savaşa girilmesini haklı gösterecek açık ve sağlam gerekçeler sunmak zorunda. Gereksiz görülen ve vaat edilen sonuçları getirmeyen bir savaşın, 7 Ekim operasyonu öncesindeki başarısızlıkların ardından konumunu yeniden güçlendirmeye çalışan orduya duyulan güveni ciddi biçimde zedeleyebileceği uyarısı yapılıyor.

İran’ın geniş çaplı füze denemelerini sürdürdüğü ve yeni bir çatışma turuna yetecek füze kapasitesine sahip olduğu da İsrailli savunma yetkililerinin değerlendirmeleri arasında. İsrail ordusu, Tahran’ın Körfez ülkelerine ait denizaltı iletişim altyapısını ve teknoloji sistemlerini hedef alma tehditlerini, ayrıca bölge ülkelerinden birine yönelik kara harekâtı ihtimalini de ciddiye alıyor. Askerî değerlendirmelere göre İran, yeni bir savaşta ABD ve müttefiklerine maliyeti artırmak için şimdiye kadar kaçındığı adımları atabilir.