WSJ’nin uydu görüntüleri Pentagon’un “zafer” ilanını yalanladı

YDH- Wall Street Journal’ın (WSJ) uydu görüntüleri, İran’ın Ürdün’deki Muvaffak Salti Hava Üssü’ne 17 Temmuz’da düzenlediği operasyonda, ABD askerlerinin barındığı en az 19 binanın hasar gördüğünü ortaya koydu. Misillemede üç ABD askeri öldü. Gazete, aynı hafta bölgedeki başka ABD üslerinde de askerlerin kaldığı binaların hedef alındığını bildirdi.

WSJ’nin uydu verileri, İran’a ait askerî açıklamalar ve ABD’li yetkililerle yaptığı görüşmelere dayanan analizi, misillemelerin ABD askerlerinin yaşadığı ve uyuduğu binalara yöneldiğini; İran’ın misillemeleri sıralama ve belirli hedefleri vurma kabiliyetinin geliştiğini gösterdi. Gazete, bunun savaş boyunca ABD üslerinde oluşan hasara ilişkin şimdiye kadarki en kapsamlı açık kaynak bilançosu olduğunu belirtti.

ABD Başkanı Donald Trump yeni bir saldırı dalgasını değerlendirirken, ABD ordusu olası misilleme ihtimaline karşı bazı üslerdeki personelini geri çekti. Pentagon yetkilileri, İran’ın gelişmiş füzelerinin bir bölümünü korumuş olabileceğinden ve yeni bir çatışmada operasyon kabiliyetini artırabileceğinden endişe duyuyor.

Savunma Bakanlığı verilerine göre 28 Şubat’ta başlayan savaştan bu yana 20’den fazla ABD askeri öldü. Temmuzdaki geçici ateşkes bozulmadan önce 400’den fazla asker yaralandı. ABD yönetimi, ateşkesin temmuzda çökmesinden sonra savaşa özgü kayıp verilerini yayımlamayı durdurdu.

Üs hasarının maliyeti milyarlarca doları bulabilir

WSJ’nin gördüğü bir belgeye göre İran savaşının 16 Ekim itibarıyla ABD’ye maliyeti 47,1 milyar dolara ulaştı. Bu tutara üslerdeki hasar dahil değil. ABD’li yetkililer Pentagon’un üs hasarını en az 5 milyar dolar olarak hesapladığını, bilgilendirilen başka bir kişinin ise maliyetin 15 milyar dolara kadar çıkabileceğini söylediğini aktardı.

WSJ’nin hasarlı binalara ilişkin bulgularını inceleyen Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), yalnızca yeniden inşa maliyetinin 4 milyar doları aşabileceğini hesapladı. Bu tahmin, binaların içindeki ekipman ve sistemlerin yenilenmesini kapsamıyor. ABD’li yetkililer, üslerin bir bölümünün müttefiklerle ortak kullanıldığını ya da müttefik ülkelere ait olduğunu belirterek onarım masraflarının paylaşılması için görüşmeler yürütüldüğünü söyledi.

Pentagon, bazı altyapıların bir daha inşa edilmeyebileceğini de değerlendiriyor. WSJ’ye göre ABD, üsleri İran’ın menzilinden daha uzak noktalara taşımayı ve Kuveyt ile Arabistan’daki bazı tesislerden çekilmeyi gündemine aldı. Böyle bir çekilmenin ABD’nin bölgedeki müttefiklerini daha fazla risk altında bırakabileceği belirtiliyor.

Resmî “başarı” açıklamalarına rağmen personel üslerden çekildi

Avrupa Uzay Ajansının savaş boyunca düzenli olarak yayımladığı uydu görüntülerini inceleyen WSJ, savaşın ilk iki haftasında çoğu Kuveyt’te bulunan 13 ABD tesisindeki en az 119 binada hasar tespit etti. Bu dönem, üslerde en fazla hasarın görüldüğü zaman aralığı oldu. ABD Donanmasının Beşinci Filosu’na ev sahipliği yapan Bahreyn Deniz Destek Üssü de ağır misillemelere maruz kaldı; CENTCOM, personelin çoğunu buradan tahliye etti.

Buna karşın Savunma Bakanı Pete Hegseth, 13 Mart’ta İran’ın füze programının “neredeyse sona erdiğini” söyledi. İran'ın misillemeleri ayın geri kalanında da sürdü; WSJ’nin analizine göre altı başka tesiste daha hasar oluştu.

Donald Trump 1 Nisan’da İran ordusunun kapasitesinin tükenmek üzere olduğunu, donanmasının ve hava kuvvetlerinin yok edildiğini, füzelerinin de neredeyse bittiğini iddia etti. Ancak WSJ’nin uydu görüntülerine dayalı incelemesinde, o tarihe kadar üsleri koruyan radar, füze savunma ve iletişim sistemlerinin 15’ten fazla bileşeninin hasar gördüğü belirlendi.

Nisan başında sağlanan kırılgan ateşkesin ardından uydu görüntülerinde üslerde yeni bir hasar görülmedi. Trump rejimi yetkilileri bu dönemde İran’a verilen zararı öne çıkardı. Hegseth 16 Nisan’da İran’ın “şimdilik yeniden kazı yapabileceğini ancak kapasitesini yeniden kuramayacağını” söylerken, Dışişleri Bakanı Marco Rubio haziran başında savaşın sona erdiğini ilan etti.

Bu açıklamalara rağmen Pentagon, askerleri üslerden uzaklaştırıyordu. Hegseth 29 Nisan’da Kongre’ye, harekâtın başında 7 bin 500 askerin bilinen üslerden “tehlike hattının dışına” çıkarıldığını söyledi. ABD’li yetkililere göre İran'ın misillemeleri, Kuveyt’teki Buehring ve Arifjan kamplarından da büyük ölçüde tahliyeye yol açtı.

Ateşkesin 7 Temmuz’da çökmesinin ardından İran misillemelerini batıya, sınırlarından yüzlerce kilometre uzaktaki üslere yöneltti. WSJ, savaşın altıncı ayına kadar en az 11 ayrı operasyonda hasar oluştuğunu, bunların beşinin Ürdün’de gerçekleştiğini belirledi. İran’a komşu Körfez ülkelerindeki tesislerde ise önceki döneme kıyasla daha seyrek hasar görüldü.

İran’ın misillemelerinde askerî konutlar öne çıktı

Muvaffak Salti Üssü’ndeki 17 Temmuz operasyonundan sonraki günlerde WSJ, üç başka tesiste de mevcut ve eski ABD askerlerinin üs konutlarına benzediğini söylediği binalarda hasar tespit etti. Aynı hafta ABD’li yetkililer, İran’ın askerleri uyudukları yerlerde hedef almasından özel olarak kaygı duyduklarını dile getirdi.

Gazetenin incelemesine göre ateşkesin çökmesinden sonra vurulan yapılar, savaşın önceki dönemindekilerin yarısından daha küçüktü. Mevcut ve eski askerler, üslerdeki konutların çoğu zaman nakliye konteynerlerinden, hatta çadırlardan oluşturulduğunu söyledi. İran’a bağlı dört medya kuruluşunun açıklamalarını inceleyen WSJ, Tahran’ın 7 Temmuz-28 Ağustos arasında ABD tesislerine yönelik 40’tan fazla operasyon duyurduğunu aktardı. Bu açıklamaların dörtte üçünden fazlasında belirli üslerdeki belirli bina türleri anıldı; konutları hedef aldığını söyleyen açıklamaların sayısı da savaşın önceki dönemine göre iki katına çıktı.

Amerikan Girişim Enstitüsünden savunma analisti Brian Carter, İran’ın ABD askerlerine kayıp verdirmeye çalıştığını söyledi. Buna rağmen Hegseth, Muvaffak Salti’de üç askerin öldüğü misillemeden günler sonra, 21 Temmuz’da İran’ın “tamamen ezildiğini” ve “savaşma kabiliyetini yitirdiğini” iddia etti.

Pentagon hasarın boyutuna ilişkin kamuoyuna sınırlı bilgi verdi. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesindeki beş Demokrat üye, bu ay Savunma Bakanlığından ABD tesislerindeki hasarın tahmini maliyetini açıklamasını istedi. Senatör Chris Murphy de bu ayki Ortadoğu ziyareti sırasında Katar’daki Udeyd Hava Üssü’nü ziyaret etmesine izin verilmediğini ve bölgedeki ABD askerî yetkililerinin kendisine brifing vermeyi reddettiğini söyledi. WSJ’nin uydu incelemesi, üste en az 12 binada hasar işareti bulunduğunu gösterdi. Savunma Bakanlığı ise Murphy’ye seyahat kısıtlamaları nedeniyle üsse erişim izni verilmeyeceğinin ziyaret öncesinde bildirildiğini açıkladı.

Murphy, yönetimin savaşın gerçek maliyetini gizlemek için hasar bilgilerini sakladığını söyledi. Eski Pentagon bütçe yetkilisi Elaine McCusker ise İran’ın operasyon örüntülerinin, Tahran’ın elinde kaç füze ve İHA kaldığına ve yenilerini ne hızla üretebildiğine dair işaretler verdiğini belirtti.

WSJ, İran’ın füze üsleri ve üretim tesisleri dahil hasarlı altyapısını hızla onardığını, gömülü füze stoklarını çıkardığını; ABD’nin ise önleme füzesi stoklarını tükettiğini aktardı. Hegseth 24 Ağustos’ta İran’ın hâlâ bazı kabiliyetlere sahip olduğunu kabul etti, ancak bunların savaş öncesine kıyasla çok daha düşük olduğunu iddia etti. Bir hafta sonra, savaşın altıncı ayı geride kalırken İran Ürdün’deki Titiyn Kampı’nı ilk kez vurdu.