İran ile ABD arasında yeni arabuluculuk için Çin devreye giriyor

YDH ― Umman Sultanı Heysem bin Tarık'ın Çin ziyareti kapsamında, İran ile ABD arasında Çin'in ekonomik ve güvenlik garantileriyle destekleyeceği yeni bir Umman arabuluculuk girişimi ele alınıyor.

El-Meyadin'e konuşan Asyalı bir kaynak, Pekin'de Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Umman Sultanı'nın bu girişimi görüştüğünü söyledi.

Asyalı kaynak, yaptığı açıklamada, Sultan Heysem bin Tarık Al Said'in ziyaretinin sıradan bir protokol ziyareti olmadığını vurgulayarak, ikili ilişkilerin gündemin ikinci sırasında yer aldığını belirtti.

Kaynağa göre ziyaretin öncelikli gündemi, Tahran ile Washington arasında Çin'in tam ekonomik ve güvenlik garantisi sağlayacağı yeni bir Umman arabuluculuk mekanizmasının oluşturulması.

Umman yeniden arabuluculuk sürecine dönüyor

Kaynak, Umman'ın Pakistan ve Katar öncülüğünde yürütülen arabuluculuk girişimlerinin dışında bırakıldığını, ayrıca ABD'nin Maskat yönetimini Tahran'a fazla yakın olmakla suçladığını söyledi.

Pakistan ve Katar'ın yürüttüğü, Çin'in de başarıya ulaşması için çaba gösterdiği arabuluculuk girişimlerinin başarısızlığa uğramasının arkasında ise güven kaybı, Mekke ittifakının devreye girmesi ve Yemen dosyasını İran'dan ayrı ele alma girişimi bulunuyor.

Kaynağa göre Pakistan ve Katar'ın girişimlerinin sonuçsuz kalmasının ardından Umman kanalına duyulan ihtiyaç yeniden ortaya çıktı. Bu kanal, Şubat 2026'da Washington ile Tahran arasında yürütülen dolaylı müzakerelerde de kullanılmıştı.

Kaynak, Çin'in gizlice ve güçlü biçimde desteklediği Umman kanalının, Washington'ın savaşa yeniden dönerek çatışmaları sona erdirmesinden önce "benzeri görülmemiş bir ilerleme" kaydettiğini de söyledi.

Çin açısından Umman'ın önemine değinen kaynak, "Umman, tüm taraflarla açık iletişim kanallarını koruyan ve aynı anda birçok cephede çalışan tek Körfez ülkesi. Yemen dosyasında da 1600 mahkumun takası için bir anlaşmaya öncülük ederek samimiyetini gösterdi" dedi.

Çin ve Umman'dan yeniden diyalog çağrısı

Çin haber ajansı Xinhua'nın haberine göre, Pekin ve Maskat yönetimleri, ABD ile İran'ı barışçıl seçeneklere yönelmeye, İslamabad Mutabakat Zaptı'na geri dönmeye ve diyaloğu yeniden başlatmaya teşvik etme konusunda anlaştı.

Ajans, iki ülkenin petrol ve doğalgaz sektörlerindeki işbirliğini güçlendirme ve yeni enerji alanındaki ortak çalışmalarını genişletme konusunda da uzlaştığını aktardı.

Bu gelişmeler, Umman Sultanı Heysem bin Tarık Al Said'in Çin'e gerçekleştirdiği ilk ziyaret kapsamında pazartesi günü Pekin'deki Büyük Halk Salonu'nda Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı kapsamlı görüşmelerin ardından geldi.

İran heyeti liderler görüşmesinden önce Pekin'e geldi

Asyalı kaynak, İran'ın Pekin Büyükelçisi'nin Umman Sultanı ile Çin Devlet Başkanı arasındaki görüşmeden yaklaşık bir saat önce bir heyetle birlikte salona geldiğini de söyledi.

Kaynağın aktardığına göre İran Büyükelçisi, Büyük Halk Salonu'nun ikinci katında Çinli yetkililerle ayrı bir görüşme yaptı. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Umman Sultanı arasındaki liderler görüşmesi sona erdikten sonra ise Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Buseydi, İran heyetiyle üçlü görüşme yapmak üzere salonda kaldı.

Kaynak, Wang Yi ve Bedr el-Buseydi'nin İran heyetiyle gerçekleştirdiği görüşmenin amacının, "Umman'ın arabuluculuk konusunda sunabileceklerini ve Çin'in sağlayacağı garantileri ele almak" olduğunu belirtti.

Görüşmeye İran Dışişleri Bakanlığından üst düzey bir yetkilinin de katıldığını söyleyen kaynak, Çin ve Umman dışişleri bakanlarının yer aldığı kapalı toplantıda İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Ali Bagheri Kani'nin de bulunduğunu aktardı.

Pekin-Maskat-Tahran hattında üçlü müzakere

Asyalı kaynak, Pekin, Maskat ve Tahran arasında şu anda işleyen üçlü ya da paralel bir müzakere kanalının bulunduğunu doğruladı.

Çin'in bu süreçteki rolünün geçmiştekinden farklılaştığını vurgulayan kaynak, "Çin artık yalnızca dolaylı destek sağlayan bir taraf değil. Umman'ın başlattığı bu süreçte doğrudan müzakere masasında yer alıyor" dedi.