Demokratlar Temsilciler Meclisi’ni kazanırsa Trump’ı nasıl sınırlayacak?

YDH- ABD Kongresi ara seçimleri bugün yapılıyor. Seçimlerde Temsilciler Meclisi’nin 435 üyesinin tamamı ile 100 üyeli Senato’nun 35 sandalyesi için oy kullanılacak. Kamuoyu araştırmalarını izleyen Cook Political Report’a göre Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanma ihtimali yüksek. Ancak iki parti arasında “son derece çekişmeli” olarak sınıflandırılan yaklaşık 17 Meclis yarışı bulunuyor.

Demokratların çoğunluğu kazanması halinde ülke içinde ve dış politikada nelerin değişeceği tartışılıyor. Partinin üst düzey liderleri, seçim zaferi halinde gıda, yakıt ve sağlık hizmetlerindeki fiyat artışlarının yol açtığı geçim sıkıntısını hafifletecek ve Donald Trump rejimindeki yolsuzluk iddialarını araştıracak yasalar çıkarma sözü verdi.

Trump rejimine yönelik soruşturmalar gündemde

Temsilciler Meclisi Demokrat Azınlık Lideri ve Meclis Başkanlığı için öne çıkan aday Hakeem Jeffries’in yakın dönemde gündeme getirmeyi planladığı acil bir yasa paketi üzerinde konuşuluyor. Pakette, süresi dolan Uygun Fiyatlı Sağlık Hizmetleri Yasası kapsamındaki sağlık sigortası prim desteğini yeniden yürürlüğe koyacak bir tasarı ile mevcut Cumhuriyetçi yönetimin Medicaid programında yaptığı yaklaşık 1 trilyon dolarlık kesintiyi iptal etmeyi amaçlayan başka bir tasarının bulunması bekleniyor.

Dış politikada Demokratlar, özellikle gümrük tarifeleri olmak üzere ticaret politikasını belirleme ve yurt dışında savaş başlatma konularında Kongre’nin yetkilerini yeniden güçlendirmek istiyor. İran savaşı konusunda bunun, Demokratların savaşı finanse edecek bütçeye oy vermemesi ya da savaşın sürmesi için Kongre onayı aranmasını talep etmesi gibi adımlara varabileceği belirtiliyor.

Analistlere göre seçimlerin ardından dış politikada Ukrayna’ya bazı yardımların yeniden başlatılması, Rusya’ya karşı daha sert bir tutum alınması ve İsrail’e yönelik askerî yardımların azaltılmasını ya da bu yardımların kullanımına şart getirilmesini öngören tasarıların yeniden gündeme gelmesi beklenebilir. Gazze’deki savaş, Demokrat Parti içinde bu konudaki tartışmaları da artırdı.

Yolsuzlukla mücadeleyi seçim kampanyasının temel başlıklarından biri haline getiren Demokratlar, Trump ve rejim üyelerinin şüpheli faaliyetleri hakkında soruşturma açmak ve mahkemeye çağırma yetkisine sahip komiteleri kontrol etmek için seçmenlerden destek istedi. Maryland temsilcisi ve gelecek yıl Demokratlar çoğunluğu kazanırsa Temsilciler Meclisi Adalet Komisyonu Başkanlığına aday olan Jamie Raskin, Trump’ın Demokratların girişimlerini veto etmesi halinde yönetimdeki yolsuzlukları açığa çıkarmaya odaklanacaklarını söyledi.

Raskin, bu yolsuzlukların yönetimin yaklaşımının özünü oluşturduğunu savunarak, özellikle ihalesiz yapılan kamu sözleşmelerine ve kaynağı belirsiz kripto paralara ilişkin şüphelere dikkat çekti.

Demokratların hedefleri Senato engeline takılabilir

Demokratların Temsilciler Meclisi’nde ya da Kongre’nin her iki kanadında çoğunluğu kazanması, Beyaz Saray politikalarına karşı daha etkili denetim ve inceleme araçları sağlayabilir. Göç politikaları ve kamu harcamaları da bu denetimin kapsamına girebilir. Demokratlar savunma bütçesinin artırılmasına ve sosyal programların kısılmasına karşı çıkıyor. Böyle bir seçim sonucu, Trump’ın başkanlık döneminin kalan iki yılını ve Cumhuriyetçilerin karşı karşıya kalacağı siyasi koşulları da değiştirebilir.

Ancak bu hedeflerin önünde önemli engeller bulunuyor. Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanması, yönetim üzerinde daha fazla denetim kurmalarını sağlayabilir; fakat özellikle Senato’da da zafer kazanamadıkları ve yasaların çoğunu geçirmeye, Cumhuriyetçilerin engellemelerini aşmaya imkân tanıyan 60 sandalyelik çoğunluğu elde edemedikleri sürece temel yasama öncelikleri engellenebilir. Anketlere göre Demokratların bu çoğunluğa ulaşmak için Senato’da en az 13 sandalye daha kazanması gerekiyor. Bu hedefin erişilebilir görünmediği belirtiliyor.

Demokratlar Senato ve Temsilciler Meclisi’nin ikisini birden kazansa bile bu, Kongre gündemini belirlemelerine ve yasa çıkarmalarına daha geniş bir alan açacak; Trump’ın veto yetkisini ortadan kaldırmayacak. Vetonun aşılması için Senato üyelerinin üçte ikisinin desteği gerekiyor. ABD’deki siyasi ve seçim tablosunun karmaşıklığı göz önüne alındığında bu ihtimalin gerçekleşmesi zor görünüyor.

Bu tablo, bazı Demokrat milletvekillerinin Trump’ı görevden alma konusundaki isteğinin önceki seçim dönemlerine kıyasla azalmasına yol açtı. Demokratlar, Trump’ı ya da rejim üyelerini soruşturma ve yargı önüne çıkarma girişimlerinden sonuç alma ihtimali konusunda da kötümserleşti; bu tutumda Trump’ın süreci uzatma ve atlatma sicili etkili oldu.

New York Times’ın aktardığına göre, Demokratların gelecek yıl yeni Kongre göreve başladığında en üst düzey ikinci liderlik makamına aday gösterdiği Hawaii Senatörü Brian Schatz, “Trump başkan olduğu sürece iddialı ilerici yasaları geçiremeyeceğiz.” dedi. Schatz seçmenlere, “Bize yetki verirseniz bazı durumlarda Trump’ın kararlarını geri çevirecek ve felaket niteliğindeki kararlar almasını engelleyeceğiz; diğer durumlarda ise hamlelerini yavaşlatacağız.” diye seslendi.