Trump’ın seçim yenilgisi İsrail’de de yenilgi olarak algılandı

YDH- İsrail kamu yayıncısı Kan’ın yorumcusu Gili Kohen, ABD ara seçimlerindeki yenilginin yalnızca Donald Trump ve Cumhuriyetçiler için değil, İsrail’in ABD’deki konumu açısından da ağır sonuçlar doğurabileceğini yazdı.

Kohen’in değerlendirmesine göre Demokratların Kongre’nin iki kanadında çoğunluğu kazanması, her iki partide de İsrail’e yönelik olumlu yaklaşımın gerilediği bir döneme denk geldi.

Demokrat Parti’de Chuck Schumer’den Raşida Tlaib’e uzanan geniş siyasi yelpazede İsrail’e yönelik eleştiriler belirginleşirken, ABD’de İsrail’e yardım ve İran savaşı tartışmaları seçim gündemine yansıdı. 

Kohen, Trump’ın seçim günü İsrail’e sağlanan mali yardımı durduracağını açıklamasını, Amerikan kamuoyundaki değişimin bir göstergesi olarak değerlendirdi.

Kohen'e göre ABD’de birçok kişi, yüksek teknolojiye ve Demir Kubbe sistemine sahip İsrail’e her yıl vergi gelirlerinden 3,8 milyar dolar aktarılmasını sorguluyor. 

İsrail’in siyasi ve güvenlik liderleri, Amerikan yardımını uzun süre doğal kabul etti; bu kaynağı zaman zaman savunma bütçesinin bir parçası olarak değerlendirdi. Ancak ABD’de finansmanın sürdürülmesine ilişkin soru işaretleri arttı. 

Yardımların silah anlaşmaları yoluyla Amerikan savunma sanayisine geri döndüğü savunması da küresel savunma teknolojisi sektörünün büyüdüğü mevcut koşullarda eskisi kadar ikna edici bulunmuyor.

Netanyahu yardımı aşamalı bitirmeyi planlıyordu

Yardımları sona erdirme fikrini ilk gündeme getiren Netanyahu’ydu. Başbakan ve danışmanı Ron Dermer, İsrail kamuoyunda Amerikan yardımına verilen desteğin gerilediği bir dönemde bu adımı planladı. Netanyahu, yardımın on yıl içinde sona erdirileceğini açıklamanın, İsrail’e yeni bir on yıllık finansman anlaşması sağlanmasının önünü açacağını düşünüyordu. Böylece İsrail ordusuna Amerikan yardımlarının devamını güvence altına alacak “son bir anlaşma” yapılabilecekti.

Trump ise süreci fazla açıklama yapmadan ve hazırlıksız biçimde kendi yöntemiyle yürüttü. İsrail güvenlik kurumlarının üst düzey yetkilileri gelişmeyi basından öğrendi. Netanyahu yardımların sona ermesini hedeflemişti ancak bunun şimdi ve bu şekilde gerçekleşmesini istemiyordu.

Trump’ın açıklamasının nasıl uygulanacağı henüz netleşmedi. Yardımların 2026 sonunda kesilmesi, mevcut anlaşmanın kalan iki yılı için İsrail’in 7,6 milyar dolardan mahrum kalması anlamına gelebilir. Bir başka olasılık, 2028 sonunda bitecek mevcut anlaşmanın tamamlanması ancak ardından yeni bir anlaşma imzalanmaması.

Netanyahu’ya yakın isimler, yardımların Kongre tarafından her yıl onaylandığını ve kararın Kongre’ye ait olduğunu vurguladı. Bu doğru olsa da Kongre, savaş boyunca ve İsrail’e yönelik yoğun eleştirilere rağmen yardımları onaylamıştı. Yeni siyasi dengelerle birlikte aynı tutumun sürüp sürmeyeceği belirsizleşti.

İran savaşı İsrail’in ABD’deki imajını zedeliyor

İran savaşı da Washington’daki tartışmaların merkezinde yer aldı. New York Times’ın ABD’li kaynaklara dayandırdığı habere göre İsrail, İran’ın düşmanlarına karşı kimyasal silah kullanmayı değerlendirdiğine ilişkin hassas istihbaratı Washington’la paylaştı. 

Bilgi, ABD istihbarat çevrelerinde tartışmalı bulundu. Bazı Amerikalı yetkililer, bunun Netanyahu’nun ABD’yi yeniden İran savaşına çekme girişiminin parçası olabileceğini değerlendirdi.

İddianın doğruluğundan bağımsız olarak, ABD’de hem Demokratların hem de Cumhuriyetçilerin bir bölümünde İsrail’in ülkeyi İran savaşına sürüklediği görüşü yaygınlaştı. 

Nisan ayındaki ateşkesin ardından Netanyahu, Trump’ı yeni bir saldırıya onay vermeye defalarca ikna etmeye çalıştı ancak sonuç alamadı. 

Savaşın Amerikan halkına maliyeti akaryakıt fiyatlarındaki artışla sınırlı kalmadı; çatışmaların milyarlarca dolara ulaşan masrafı da kamuoyundaki tepkiyi artırdı.