Seçim yenilgisine rağmen ABD’nin İran’a saldırı seçeneği masada

YDH- Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisi, İran savaşının ABD yönetimine siyasi maliyetini artırdı. Ancak sonuçlar Beyaz Saray’ı askerî seçeneği terk etmeye yöneltmedi; yönetim içinde geniş çaplı operasyonların ne zaman yeniden başlatılacağı ve bunun sonuç getirip getirmeyeceği tartışılıyor.

Axios’a konuşan ABD’li yetkililer, ordunun İran’da geniş çaplı operasyonların yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlıklarını sürdürdüğünü söyledi.

Fox News’in kaynaklarına göre Beyaz Saray yeni saldırı seçeneğini ciddi biçimde değerlendiriyor, ancak Trump henüz kesin kararını vermedi.

Axios’a konuşan diplomatlar, İran’ın seçim sonuçlarını kendi lehine yorumlamasının Trump’ı savaşı yeniden başlatmaya itebileceğini; yönetimin, seçim yenilgisinin Tahran karşısında geri adım atıldığı izlenimi yaratmasından kaygı duyduğunu belirtti.

Vance savaşın seçim yenilgisindeki payını kabul etti

Seçim yenilgisinin ardından Başkan Yardımcısı JD Vance, savaşın Cumhuriyetçilerin kaybında etkili olduğunu söyledi. Vance, seçmenlerin savaşın sona ermesini, geçim koşullarına odaklanılmasını ve ABD-İsrail ilişkisinin değiştirilmesini istediğini belirtti.

Axios’a konuşan kaynaklar, Vance’in seçimlerden önce de savaşa yönelik geniş halk muhalefeti konusunda uyarıda bulunduğunu ve çatışmanın Cumhuriyetçilere seçim kaybettirebileceğini söylediğini aktardı.

Trump ise savaşı başlatma kararını savunarak çatışmanın maliyetine değdiğini söyledi ve ABD’nin yürüttüğü faaliyetlerin sürdüğünü belirtti. Yönetim içindeki görüş ayrılığı, bir kanadın seçim sonuçlarının siyasi mesajını dikkate alarak savaşı sona erdirmeyi savunduğunu, diğer kanadın ise İran’dan taviz almak için askerî baskının sürmesini istediğini gösteriyor.

Savaşın yönetimi, Savaş Bakanı Pete Hegseth’in konumunu da tartışmaya açtı. CNN’e konuşan Cumhuriyetçi yetkililer, Hegseth’in ABD’nin İran karşısında savaşı hızla sonuçlandırma kapasitesini olduğundan fazla değerlendirdiğini söyledi. Beyaz Saray yetkililerine göre Trump, danışmanlarından bakanın performansı hakkında görüş alsa da ona duyduğu güveni kaybetmedi.

CNN’e konuşan bir kaynak, Trump’ın yeni saldırılara karar vermesi halinde Hegseth’i görevde tutmak zorunda kalabileceğini belirtti.

Fox News de olası askerî tırmanışın Savunma Bakanlığı yönetiminde değişiklik yapılmasını zorlaştırabileceğini bildirdi. Hegseth’e yakın bir kaynak ise bakanın görevde kalmayı beklediğini, kendisini görevden alma girişimlerine karşı durmaya ve aldığı kararları kamuya açık oturumlarda savunmaya hazır olduğunu söyledi.

Axios’a göre Vance, özel görüşmelerinde İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun İran konusunda “her şeyde yanıldığını” da dile getirdi. Böylece savaşın maliyetine ilişkin Cumhuriyetçi Parti içindeki tartışma, İsrail’in çatışmadaki rolüne yönelik görüş ayrılıklarıyla da iç içe geçti.

Sınırlı saldırılar ve Hürmüz’de gerilim sürüyor

Seçim yenilgisi, ABD’nin sahadaki faaliyetlerini durdurmadı. İki gün önce ABD güçleri, Washington’ın “savunma amaçlı” olarak tanımladığı saldırılarla İran’ın Qeşm Adası’nı hedef aldı. Wall Street Journal’ın haberine göre ABD, son haftalarda İran’ın Hürmüz Boğazı’nda ticari gemileri hedef almasını önleme gerekçesiyle ülke içinde sınırlı saldırılar da düzenledi.

Hürmüz’deki gerilim devam ederken İran üç tankerin vurulduğunu duyurdu. Devrim Muhafızları ise iki tankerin deniz mayınlarına çarptığını, üçüncü tankerde de yangın çıktığını açıkladı. Taraflar geniş çaplı çatışmaya geçmese de bu gelişmeler bölgede yeni bir askerî karşılaşma ihtimalini canlı tutuyor.

Diplomatik girişimler de henüz Washington ile Tahran arasındaki mesafeyi kapatmadı. Reuters’a konuşan İranlı bir yetkili, iki tarafın savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya hâlâ uzak olduğunu söyledi. New York Times ise arabulucuların sunduğu yeni teklifin taraflarca önceki gün değerlendirildiğini aktardı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai’nin Moskova ziyareti de bu temasların sürdüğü sırada gerçekleşti. Rızai, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le savaş sonrası dönem ve bölgesel güvenlik düzenlemelerini görüştüğünü söyledi. İran Devrim Lideri’nin mesajını Putin’e iletmek üzere Moskova’ya gittiğini belirten Rızai, Tahran’da Türkiye, Pakistan ve Suudi rejimi temsilcileriyle yapılan toplantının ayrıntılarını da Rus liderle paylaştığını kaydetti. Rızai’ye göre Putin, savaşın sona ermesine katkı sağlayacak her türlü yardıma hazır olduğunu bildirdi.

İsrail ise ABD’ye geniş çaplı saldırıları yeniden başlatması için baskı yapmayı sürdürüyor. Tel Aviv, müzakerelerin İran üzerindeki baskıyı azaltıp İsrail’in hedefleri gerçekleşmeden sonuçlanmasından kaygı duyuyor. Seçimlerden önce yayımlanan ABD ve İsrail basını haberlerinde Trump’ın diplomasiye daha fazla zaman tanımayı tercih ettiği bildirilmişti; seçim yenilgisi bu yaklaşımın iç siyasi gerekçelerini güçlendirse de askerî seçeneği ortadan kaldırmadı.

Walla’nın İsrailli güvenlik yetkililerine dayandırdığı haberlerde, ordunun yüksek alarm durumunu koruduğu ve İran’ın füze ya da İHA’larla doğrudan saldırı düzenlemesi veya bölgesel müttefikleri üzerinden harekete geçmesi ihtimalinin değerlendirildiği aktarıldı.

İsrail basınında ayrıca New York Times’ın, İran’ın kimyasal silah kullanmayı değerlendirdiği yönündeki İsrail istihbarat iddialarına ilişkin haberi gündeme geldi. Ancak New York Times’ın haberinde, ABD’li yetkililerin bu bilgilerin güvenilirliğini ve ortaya atılma gerekçesini sorguladığı da belirtildi.