Velayeti’den enerji ve transit koridorları uyarısı

YDH- İran Devrim Lideri’nin Uluslararası İlişkiler Danışmanı Ali Ekber Velayeti, İran’ı Fars Körfezi, Orta Asya, Kafkasya ve Umman Denizi arasında stratejik bir geçiş noktası olarak niteledi.

Velayeti, İran’ı devre dışı bırakacak enerji ve transit koridorlarının maliyetli olacağını ya da sürdürülebilirliğini yitireceğini söyledi.

Velayeti, X hesabından yaptığı paylaşımda bölgesel güvenliğin parçalı düşünülemeyeceğini belirterek Gazze, Kızıldeniz, Lübnan ve Irak’taki krizleri aynı güvenlik tablosunun parçaları olarak değerlendirdi. “Ya kolektif güvenlik sağlanacak ya da herkes kolektif güvensizliği tecrübe edecek.” ifadelerini kullandı.

İran’ın transit güzergâhlarındaki konumu

Velayeti’nin açıklaması, İran’ın enerji ve ticaret yollarındaki konumuna ilişkin tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

Hindistan, İran ve Rusya’nın öncülük ettiği Uluslararası Kuzey-Güney Ulaştırma Koridoru, Hindistan ve Fars Körfezi’ni İran üzerinden Hazar Denizi’ne, oradan da Rusya ve Avrupa’ya bağlıyor. Hindistan hükümetinin açıklamasında, güzergâhın İran’daki Çabahar Limanı’nı da kapsadığı belirtiliyor.

Kafkasya’daki yeni ulaşım projeleri de Tahran’ın bölgesel transit hatlarına ilişkin hassasiyetini artırıyor. Velayeti, bu hafta Ermenistan’daki “Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu” (TRIPP) projesine karşı çıkarak İran’ın sınırları yakınında kurulacak güzergâhların ülkenin “kırmızı çizgilerini” aşmaması gerektiğini söyledi.

Velayeti, son paylaşımında da İran’ı dışarıda bırakan koridorların ekonomik ve siyasi açıdan sürdürülebilir olmayacağını vurguladı. Tahran’ın yaklaşımı, bölgesel bağlantı projelerinin yalnızca ticaret ve taşımacılık başlığıyla değil, sınır güvenliği ve bölgesel nüfuzla birlikte ele alındığını gösteriyor.

Hürmüz ve bölgesel güvenlik

Paylaşımda öne çıkan bir diğer başlık, bölge güvenliğinin deniz geçişleri ve birbirine bağlı krizler üzerinden değerlendirilmesi oldu.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, İran ile ABD arasındaki müzakerelerin de temel gündem maddelerinden biri olmayı sürdürüyor. İran, boğazın yeniden açılması ve müzakerelerin ilerlemesini yedi şartın yerine getirilmesine bağlıyor.

Velayeti, Batı Asya’daki jeopolitik değişimlerin ABD ve İsrail’deki seçim sonuçlarına da yansıdığını vurguladı. İran’ın artık bölgesel düzenin başlıca mimarlarından biri haline geldiğini belirten Velayeti, bu konumun ortadan kaldırılamayacağını veya başka bir aktörle ikame edilemeyeceğini söyledi.