Eisenkot’un koalisyon arayışı ve Netanyahu’nun iktidarda kalma hesabı

YDH- Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi, İsrail’de Netanyahu döneminin sona ereceğini garanti etmiyor. Netanyahu’nun siyasi rakipleri arasındaki görüş ayrılıkları, koalisyon pazarlıklarını zorlaştırırken, geçici hükümetin başındaki Netanyahu’nun güvenlik ve siyaset üzerindeki yetkileri de süreci etkileyebilecek araçlar arasında.

Netanyahu karşıtı kampta son günlerde hükümet kurma şartlarını esnetme yönünde sınırlı bir hareketlilik gözlendi. İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Lieberman’ın Haredi partilerle uzlaşma ihtimalini görüşmeye hazır olduğunu açıklaması, bu değişimin işaretlerinden biri oldu. Kamptaki aktörler, Eisenkot’un hükümet kurma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması ve erken seçime gidilmesi hâlinde Netanyahu’nun aylar boyunca geçici hükümetin başında kalabileceğinin farkında.

Eisenkot’un önündeki seçeneklerden biri, Arap partilerinin koalisyona katılmadan dışarıdan destekleyeceği bir azınlık hükümeti. Ancak bu seçenek, Netanyahu karşıtı Yahudi partiler arasında uzlaşmazlık konusu olmayı sürdürüyor. Haredi partileri de kapsayan ve Arap milletvekillerinin desteğine ihtiyaç duymadan 120 sandalyeli Knesset’te 61 sandalyeye ulaşacak bir koalisyon ihtimali de değerlendiriliyor. Likud milletvekillerinin saf değiştirerek “Değişim Kampı”na katılması ise bir başka senaryo; ancak bunun kısa vadede gerçekleşmesi güç görülüyor.

Eisenkot, İsrail’in güvenlik, siyaset ve toplum alanlarında içinden geçtiği olağanüstü koşulları gerekçe göstererek “ulusal acil durum hükümeti” kurulması çağrısı yaptı. Böyle bir hükümet için tarafların, yakın zamana kadar imkânsız görülen karşılıklı tavizleri vermesi gerekecek.

Netanyahu’nun önündeki "güvenlik" seçeneği

Netanyahu, geçici hükümetin başında olsa da "güvenlik" politikalarını yönetme ve siyasi kararlar alma konusunda geniş yetkilere sahip. Bu durum, siyasi krizin seyrini etkilemek için askerî tırmanış seçeneğini gündeme getiriyor. Böyle bir tırmanış, Netanyahu’nun başbakanlığında ya da ortaklığında bir birlik hükümeti kurulmasına yol açabileceği gibi, rakipleri arasındaki anlaşmazlıkları derinleştirerek Eisenkot’un koalisyon kurma çabasını da zorlaştırabilir.

Ancak geniş çaplı bir savaş kararını Netanyahu tek başına veremez. İsrail ordusunun, acil güvenlik gerekçesi bulunmayan kapsamlı bir çatışmaya katılmaya ne ölçüde hazır olduğu ve ABD’nin yaklaşımı bu hesapları sınırlar. Ayrıca askerî tırmanışın siyasi güçleri Netanyahu etrafında birleştireceği de kesin değil; tersine, rakip partileri aralarındaki anlaşmazlıkları aşarak yeni hükümeti daha hızlı kurmaya yöneltebilir.

Siyasi krizin yönünü belirleyecek temel unsur, Eisenkot’un kendi kampındaki ve dışındaki partilerle uzlaşma sağlayıp gerekli çoğunluğu oluşturup oluşturamayacağı olacak. Görüşmeler başarısız kalırsa erken seçim seçeneği yeniden gündeme gelecek; bu da Netanyahu’nun geçici hükümetin başında kalma süresini uzatacak.