Lübnan ordusu İsrail işgali sürerken siyasi baskılarla karşı karşıya

YDH- El-Ahbar yazarı Firas Şufi, Lübnan Genelkurmay Başkanı Rudolf Haykel’in birlik komutanları ve subaylara hitaben yaptığı konuşmayı, ordu yönetiminin kendisine yönelik medya kampanyalarına karşı sessizliğini bozması olarak değerlendiriyor.

Konuşma, Hizbullah’ın silahlarına karşı harekete geçmesi için orduya yöneltilen iç ve dış baskılara, İsrail işgali ve günlük saldırılar sürerken verilmiş bir yanıt niteliği taşıyor.

Ordunun “ulusal siyaset” vurgusu, kurumun belirli çevrelerin baskısıyla hareket etmeyeceği mesajını veriyor. Ordunun bazı aktörlerin çıkarlarıyla kesişen, sistematik bir hedef alma kampanyasına maruz kaldığı kanaati söz konusu.

Konuşmaya yönelik eleştirilerin başını Lübnan Kuvvetleri Partisi lideri Samir Geagea çekti. Geagea, geçen hafta Haykel’in “kendi siyasi çizgilerinden olmadığını” söyleyerek ordu komutanını doğrudan hedef aldı. Başbakan Nevaf Selam’a yakın milletvekilleri Mark Daou ve Vaddah Sadık da konuşmanın ardından eleştirilerini artırdı. Bu tutumlar Geagea’nın partisi ve milletvekillerinin yürüttüğü kampanyayla örtüşüyor.

Orduya destek ve siyasi gerilim

Geagea, Daou ve Sadık’ın da aralarında bulunduğu bazı isimler, Jozef Aun ordu komutanıyken ordunun 17 Ekim 2019 protestolarını güç kullanarak bastırmayı reddetmesini övmüştü. Haykel’in konuşmasından önce Cumhurbaşkanı An ve Meclis Başkanı Nebih Berri ordu komutanlığına destek mesajları iletti. Eski milletvekili Velid Canbolat’ın Yarzı’daki ordu karargâhını ziyareti de bu dayanışmanın parçası oldu.

Geagea’nın eleştirileri, hükümet üzerindeki baskıyla da kesişiyor. Geagea’nın partisi hükümet toplantılarına katılmama kararı ve elektrik dosyasındaki söylemiyle Cumhurbaşkanlığı ile ordu yönetimini zor durumda bırakmaya çalışıyor.

Lübnan ordusu, İsrail işgalinin güneydeki geniş bir alanı ve Nebatiye’ye bakan tepeleri kontrol ettiği, bölgeye günlük saldırılar düzenlediği koşullarda görev yapıyor. İsrail Suriye ve Lübnan topraklarındaki Şeyh Dağı çevresinde ilerledi, güneydeki pilot bölgeleri sonuç vermedi ve İsrail rejimi siyasi müzakerelerde herhangi bir öneri sunmadı.

Ordu ayrıca kendi birliklerine yönelik saldırılarla ve UNIFIL’in görev süresinin yaklaşan sona ermesiyle karşı karşıya. Uluslararası gücün çekilmesinden sonra Lübnan ordusunun, işgal altındaki ve İsrail kontrolündeki mevzileri devralması mümkün görünmüyor. Buna karşılık, güneyde işgal dışında kalan bölgelerde UNIFIL’in boşaltacağı mevzilere konuşlanması bekleniyor.

Haykel’in konuşması, Tampa’daki CENTCOM karargâhında yapılan askerî görüşmelere ilişkin ABD kaynaklı sızıntıların ardından geldi. Lübnanlı askerî temsilciler, Lübnan ordusu ile İsrail ordusu arasında doğrudan koordinasyon komitesi kurulması önerisini reddetti. Haykel’in bu tutumu Cumhurbaşkanı Aun’a ilettiği, Aun’un da öneriye karşı çıktığı aktarıldı.

ABD tarafı, UNIFIL’in yakında güneyden ayrılacağını ve ABD’li askerî arabulucunun rolünün azalacağını belirterek doğrudan koordinasyonun gerekli olduğunu savunuyor. ABD’nin Beyrut Büyükelçisi Michel Issa da İsraillilerle doğrudan görüşme konusunun “büyütülmesine” şaşırdığını söylemişti.

Sınır güvenliği ve ordunun kapasitesi

Suriye’deki güvenlik gelişmeleri ile Ürdün’ün Kerak kentindeki Aziz Yorgi Kilisesi’ne ve Amman’daki bir güvenlik noktasına yönelik saldırılar, Lübnan ordusunun doğu ve kuzey sınırlarında konuşlu birliklerinin önemini artırıyor.

Ordu, ülkedeki iç güvenlik görevlerini de sürdürüyor. İç Güvenlik Güçleri personelinin sayısı 25 bini aşmasına rağmen askerler, geçen hafta Akkar’da Akkar Atika ile Fenaydık aşiretleri arasında çıkan silahlı çatışmalara müdahale etti. Benzer yerel, ailevi ve aşiret temelli çatışmaları Lübnan’ın farklı bölgelerinde tekrarlandı.

Ordunun üstlendiği görevler, operasyonel kapasitesini zorluyor. Kurum, geniş halk desteği ve ulusal uzlaşı sayesinde bu yükü taşırken asker ve subaylar da mali kriz ile artan yaşam maliyetlerinin etkisi altında. Orduyu yabancı finansmana bağımlı olmaktan çıkaracak yerel kaynaklı bir bütçe planının bulunmaması, kurumun karşı karşıya olduğu sorunlardan biri.