Şam’ın Yemen açıklaması Arabistan’daki askerî varlığı aydınlatmadı

YDH- Colani rejimi Dışişleri Bakanı Esad Şeybani, Yemen’e asker gönderilmediğini ve bu yönde yakın vadeli bir plan bulunmadığını iddia etti. Ancak basına yansıyan haberlerde Suriyeli askerî danışmanların Arabistan’da bulunduğu, yüzlerce askerin Yemen sınırı yakınlarına konuşlandırılmasının gündemde olduğu aktarılıyor. Sevkiyat gerçekleşirse bu, yeni Suriye ordusunun ülke dışındaki ilk muharip birlik konuşlandırması olacak.

Şeybani, Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen Safedi’yle Şam’da düzenlediği ortak basın toplantısında, Suudi rejimiyle imzalanan askerî işbirliği anlaşmasının orduyu yeniden yapılandırmayı ve Suudi rejiminin savunma sanayii ile akademi alanındaki deneyiminden yararlanmayı kapsadığını söyledi. Suriye’nin yurt dışında askerî konuşlanma kararı alması halinde bunu gizlice yapmayacağını belirtti. Açıklamada Arabistan’daki askerî varlığa değinilmemesi dikkat çekti.

Şam, Yemen savaşına doğrudan katılımın siyasi ve güvenlik maliyetinden kaçınırken Suudi rejiminden aldığı desteği de korumaya çalışıyor.

Sevkiyat haberleri ve Suudi rejimiyle anlaşmalar

Askerî destek iddiaları geçen ay Reuters’ın, Şam’ın Suudi rejimine yardım seçeneklerini değerlendirdiğini bildirmesiyle gündeme geldi. Olası desteğin Suudi topraklarını füze ve İHA saldırılarına karşı korumaktan, Suudi rejimi destekli Yemen güçleriyle birlikte operasyonlara katılmaya kadar uzanabileceği aktarıldı. Axios ise üç ABD’li yetkiliye dayanarak Yemen’e asker gönderilmesinin görüşüldüğünü, bir kaynağın olası gücü 10 bin ila 20 bin arasında tahmin ettiğini yazdı. Colani rejimi Cumhurbaşkanlığı Danışmanı Ahmed Muvaffak Zeydan bu haberleri reddetti.

Colani’nin geçen hafta Riyad’a yaptığı, bir ay içindeki ikinci ziyaretinde ayrıntıları açıklanmayan bir savunma işbirliği anlaşması imzalandı. Sanayi, tarım ve çevre alanlarında yapılan anlaşmaların yanı sıra toplam değeri 403 milyon doları aşan altı imtiyazlı kredi üzerinde uzlaşıldı. Bu paket, Suudi rejiminin 1,65 milyon varillik petrol hibesi ile Katar’la birlikte kamu çalışanlarının maaşları için sağladığı 89 milyon dolarlık desteğe ekleniyor. Katar ve Suudi rejimi, Suriye’nin Dünya Bankası’na olan yaklaşık 15,5 milyon dolarlık borcunun kapatılmasına da katkı verdi.

AP’nin Suriyeli ve bölgesel yetkililere dayandırdığı haberinde, yaklaşık 600 Suriyeli özel kuvvetler mensubunun önümüzdeki günlerde Yemen sınırı yakınlarında Arabistan’a konuşlandırılmasının beklendiği belirtildi. Sınırlı sayıda Suriyeli danışmanın krallığa ulaştığı ve Yemenli birlikleri eğittiği de aktarıldı. Tuğgeneral Halid Hattab’ın komuta ettiği heyet Arabistan’da iki hafta kaldı; 36 Suriyeli askerî yetkili de Cidde’de Suudi ve Yemenli görevlilerin bulunduğu ortak harekât merkezini ziyaret ederek cepheler hakkında bilgilendirildi.

Suudi rejiminin konuşlandırılacak askerlerin Suriye vatandaşı olmasını, iç savaş sırasında silahlı gruplara katılan yabancıların ise sevkiyata dahil edilmemesini istediği bildirildi. Bu koşul, yeni Suriye ordusuna katılan grupların bileşimi ve bazı savaşçıların bağımsız örgütsel bağları konusundaki kaygıları yansıtıyor.

82. Tümen’in geçmişi

AP’nin askerî heyetin başında 82. Tümen Komutanı Halid Hattab’ın bulunduğunu bildirmesi, tümenin geçmişini de gündeme taşıdı. Suriye’de yeni kurulan bazı ordu tümenleri, eski silahlı grupların yeniden adlandırılmasıyla oluşturuldu; kimi komutanlar ve iç yapılar korundu.

82. Tümen’in kökleri, 2018’de Cundu’l Aksa ve Livau’l Aksa’nın dağılmasının ardından İdlib’de kalan savaşçıların kurduğu Ensar et-Tevhid’e dayanıyor. Grup, el-Kaide’ye bağlı Hurras ed-Din’le “İslam’ı Destekleme İttifakı” içinde yer aldı; daha sonra eski Suriye yönetimine karşı Heyet Tahrir eş-Şam ve diğer gruplarla birlikte savaştı. Uluslararası Kriz Grubu, Ensar et-Tevhid’in Suriyeli ve yabancı savaşçılardan oluşan bütünlüklü bir yapı halinde 82. Tümen’e katıldığını belirtiyor. Bazı haberlerde Fransız “Guraba Taburu” mensuplarının da tümenle bağlantısı olduğu yazıldı. Tümenin mevcudu ve mensuplarının uyruklarına ilişkin kesin resmî veri bulunmuyor.

Şam, İsrail’in güneydeki işgali sürerken Yemen gibi uzak bir cepheye asker göndermenin maliyetini ve Iraklı direniş grupları ile İran’dan gelebilecek tepkileri de hesaba katıyor. Bu nedenle Türkiye’nin Libya ve Azerbaycan’da eski “Suriye Milli Ordusu” gruplarından savaşçıları yurt dışındaki cephelere taşıdığı modelin benzerinin uygulanabileceği değerlendiriliyor.

Suriye’de güvenlik ve koruma şirketlerini düzenleyen 2026 tarihli 55 sayılı kararname, İçişleri bakanının onayıyla bu şirketlerin yabancı kuruluşlarla çalışmasına izin veriyor; böylece olası bir sevkiyat için yasal zemin oluşturabilir.