Pakistan gerçekten tarafsız bir arabulucu mu?

YDH- İran Öğren Haber Ajnası’nın (SNN) değerlendirmesine göre Pakistan’ın ABD ile İran arasındaki arabuluculuğu, İslamabad’ın son dönemdeki adımları nedeniyle tarafsızlık tartışmalarına konu oluyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in Trump’la doğrudan ilişkisi ve Tahran’a tekrarlanan ziyaretleri sürerken, hükümetin İran’la ticareti iki önemli sınır kapısında durdurması bu tartışmaları derinleştirdi.

Bu çelişki ABD’nin İran’a yönelik ekonomik baskılarını ve Tahran’ı bölgesel olarak yalnızlaştırma çabalarını artırdığı bir dönemde yaşanıyor. Washington İran’da belirsizlik ve tecrit algısı yaratmaya çalışıyor.

Sınır ticareti bir hafta durdu

Pakistan, 17 Ekim’de Belucistan’daki Gabd-Rimdan ve Taftan sınır kapılarından İran’la ticareti durdurdu. Dawn gazetesine göre Ticaret Bakanlığı, bir gün önce yayımladığı genelgeyle önceki ticaret iznini yürürlükten kaldırdı; kararda açık bir gerekçe sunulmadı. Bunun ardından Ketta Ticaret ve Sanayi Odası, tüccarlara yeni ithalat ve ihracat siparişlerini askıya alma çağrısı yaptı.

Sınırın iki tarafında yaklaşık 2 bin kamyon beklerken yükler arasında LPG, pirinç, meyve ve temel tüketim ürünleri de bulunuyordu. Pakistanlı yetkililer kararı güvenlik, kaçakçılıkla mücadele ve sınır yönetimini iyileştirme gerekçeleriyle açıkladı. Belucistan Başbakanı’nın danışmanı Şahid Rind de güvenlik kaygılarının ve kaçakçılığın önlenmesinin bu kararda etkili olduğunu iddia etti.

Sınırların kapatılması Pakistan’ın daha önce açıkladığı İran’la 10 milyar dolarlık ticaret hedefiyle çelişiyor. Kapanmanın etkisi Pakistan’da da hissedildi. Gabd-Rimdan üzerinden günde 4 bin tondan fazla LPG ithal ediliyordu. Belucistan’da 12 kilogramlık LPG tüpünün fiyatı birkaç gün içinde 4 bin 500 rupiden 7 bin rupiye çıktı.

Gabd-Rimdan 25 Ekim’de yeniden açıldı; ancak ticaret hemen bütünüyle normale dönmedi. Geçişine izin verilen yükler 16 Ekim veya öncesinde düzenlenmiş taşıma belgelerine sahip olması gerekiyor.

Münir’in Washington ve Tahran hattı

SNN’nin değerlendirmesinde, Münir’in Trump’la kurduğu yakın ilişki arabuluculuğun bağımsızlığı açısından soru işareti olarak ele alınıyor.

Trump, 18 Haziran 2025’te Pakistan Genelkurmay Başkanı’nı sivil yetkililer olmadan Beyaz Saray’da özel bir öğle yemeğinde ağırladı. Trump daha sonra Münir’den “favori mareşalim” diye söz etti. Münir’in Washington’la yakınlığı Pakistan’ın ABD yönetimiyle ilişkilerinde öne çıkıyor.

Münir’in Tahran ziyaretleri sırasında Trump’la doğrudan temas kurduğu da haberlerde yer aldı. Ağustos ayında Münir İran’a gitmeden önce Trump’la telefonda görüştü ve Washington Pakistan’dan Tahran’ı müzakere masasına döndürmek için nüfuzunu kullanmasını istedi. Münir son sekiz ayda yedi kez İran’ı ziyaret etti.

SNN, sosyal medyada dolaşan “Petrol fiyatı her yükseldiğinde Asım Münir İran’da beliriyor” sözünü de aktarıyor. Bu ifade, ziyaretlerin enerji piyasalarındaki gelişmelerle eş zamanlı olduğu yönündeki alaycı yorumları yansıtıyor.

Pakistan hem Tahran’la ilişkilerini ve ticaret hedeflerini korumaya çalışıyor hem de Washington’la yakın bağlarını sürdürüyor.

Sınır ticaretinin durdurulması ve Münir’in arabuluculuk temasları, Pakistan’ın tarafsızlığı konusunda soru işaretleri doğuruyor.

Temel soru şu: Münir’in Tahran’a taşıdığı mesajlar ne ölçüde Pakistan’ın kendi önceliklerini, ne ölçüde Washington’ın beklentilerini yansıtıyor.