Lübnan ordusu İsrail’le doğrudan koordinasyonu reddetti

YDH- El-Ahbar’a göre, Lübnan ordusu komutanlığı, gerilimi tırmandıran taraflara geri adım atabilecekleri bir çıkış yolu sunmuş olabilir. Orduyu, Lübnan’daki yönetimin iradesi dışında hareket ediyor ya da “çerçeve anlaşması”nın uygulanmasını engelliyor gibi gösterecek bir konuma çekme girişimleri, ABD desteğiyle İsrail’in ördüğü engele çarptı. Bu durum, Beyrut’taki iktidarın etkili isimlerini, özellikle de İran ve Hizbullah’ı ortadan kaldıracak yeni bir İsrail-ABD savaşına bel bağlayanları büyük bir sıkıntıya soktu.

Ordu, Cumhurbaşkanı Jozef Aun’un en azından bir süreliğine hızını kesmesine yol açan somut adımlar attı. Aun’un tutumunda, ekibiyle birlikte İsrail’deki ve ABD’deki seçim sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmelerin de etkili olduğu belirtiliyor. Gelişmeler, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) görevini tamamlayarak bu yılın sonunda ülkeden çekilmesinin ardından güneyde nasıl bir düzen kurulacağı tartışmasıyla bağlantılı.

ABD, Lübnan ordusu ile İsrail ordusu arasında doğrudan koordinasyon mekanizması kurulmasını dayatırken, Lübnan içinden orduya ve komutanlığına yönelik bir kampanya başlatıldı. Ancak ABD himayesinde Florida’da İsrailli askerî heyetle görüşen Lübnan heyeti, İsrail ordusuyla doğrudan koordinasyonun her türlüsünü reddetti. Heyet, İsrail’in “çerçeve anlaşması”nı uygulamaya bağlı olduğunu gösterecek somut bir adım atmaya hazır olmadığını ortaya koyan verileri de toplantıya taşıdı.

1701 sayılı karar tartışması

Fransa, güneydeki rolünü kaybetmemek için uluslararası bir gücün Lübnan’da kalmasını sağlayacak yeni bir BM kararı üzerinde çalışıyor. Lübnan’daki yönetim çevrelerinin “çerçeve anlaşması”nı savunmakta zorlanması ve anlaşmanın askıya alınmasını isteyen eleştirilerin artması üzerine ABD, Fransa’ya yeni bir öneri sundu. Bu eleştiriler arasında, Cumhurbaşkanı Nebih Berri’nin Aun’a anlaşmayı desteklemeyi sürdüremeyeceğini bildirmesi de yer aldı.

ABD’nin daha önce İsrail’le de görüştüğü öneri, BM çatısı altında uluslararası bir gücün Lübnan’da kalmasını öngörüyor. Ancak Washington, yeni kararın “çerçeve anlaşması”nı uygulayacak mekanizmalar kurmasını ve 1701 sayılı kararın kapsamındaki düzenlemeleri devre dışı bırakmasını istiyor. Bu formül Aun, Başbakan Nevaf Selam ve ABD çizgisindeki Lübnanlı güçlere uygun düşerken Berri, Fransızlara 1701 sayılı kararın devre dışı bırakılmasını kabul etmeyeceğini bildirdi.

Tartışma, yeni gücün görev ve yetkilerine odaklanmış durumda. Lübnanlı resmî ve siyasi çevreler, Fransa’yı yeni güce Hizbullah’la mücadele etmesini sağlayacak katı mekanizmalar ve yetkiler tanımaması konusunda uyardı.

El-Ahbar’ın aktardığına göre Paris’e, uluslararası gücün İsrail’e hizmet etmek üzere kullanılmasının güney halkı nezdinde onu düşman bir tarafa dönüştüreceği söylendi. Böyle bir durumda gücün bölgede kalmasının engellenebileceği, hatta personelinin güvenliğini sağlayamayabileceği belirtildi.

Washington, Fransa’yı Aun ve Selam’a baskı yaparak Lübnan’ın BM Güvenlik Konseyi’ne resmî başvuruda bulunmasını sağlamaya çalışıyor. ABD’nin hedefi, “çerçeve anlaşması”nı Güvenlik Konseyi kararına dönüştürmek ve bu karara Lübnan’la ilgili tüm BM kararlarının yürürlükten kalktığını belirten bir madde eklemek. Rubio, başvurunun Lübnan’ın resmî kanalı üzerinden yapılmasında ısrar ediyor; böylece Çin ya da Rusya’nın veto yoluyla süreci engellemesinin zorlaşacağını düşünüyor. Bu planla Lübnan ordusu ile İsrail ordusu arasında doğrudan koordinasyon kurulması, uluslararası bir güce duyulan ihtiyacın ortadan kaldırılması ve yerine küçük bir askerî ya da sivil denetim grubunun getirilmesi amaçlanıyor.

Rubio’nun Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’la Paris’teki G7 dışişleri bakanları toplantısı sırasında yaptığı görüşmede de güney Lübnan’daki uluslararası varlığın geleceği ele alındı. Rubio, görüşme sonrasında amaçlarının, “sahada güvenilir ve pilot bölgelerde tarafların çerçeve anlaşmasının maddelerine uyup uymadığını doğrulayabilecek bir tarafın bulunması” olduğunu söyledi. Bunun için UNIFIL’in yürüttüğü türden askerî bir görevin şart olmadığını, sivil bir yapının da bu işi üstlenebileceğini belirtti.

ABD’nin BM Daimî Temsilcisi Mike Waltz’ın gelecek hafta Lübnan’a yapacağı ziyarette de UNIFIL sonrasındaki düzenlemelerin ele alınması bekleniyor. Fransa ise uluslararası bir yapının sahadaki varlığını koruyacak bir formül arayışını sürdürüyor. AFP’nin aktardığına göre Fransa Dışişleri Bakanı, güneyde güvenlik boşluğu oluşmasını önleme konusunda uzlaşı bulunduğunu söyledi. Diplomatik kaynaklar, Paris’in önceliğinin mevcut uluslararası varlığın yerini açık bir izleme ve iletişim mekanizması bulunmayan bir düzenin almamasını sağlamak olduğunu belirtti.

Henüz somut bir anlaşmaya varılmadı. Cumhurbaşkanına yakın kaynaklar, alternatif formül konusunda uzlaşma sağlandığı iddialarını reddediyor. Lübnan’ın önündeki seçenekler arasında Avrupa öncülüğünde küçültülmüş bir güç, Washington’ın sözünü ettiği sivil bir mekanizma ya da Güvenlik Konseyi’nin beş daimi üyesini içeren bir yapı bulunuyor. Yeni gücün bağımsızlığı, yapısı ve mutabakatları denetleme yetkilerinin kapsamı da belirsizliğini koruyor.