Irak’ta direnişe baskı, Washington’a taviz

YDH- Defa Press’te yayımlanan analiz, Irak Başbakanı Ali Zeydi’nin iç politikadaki reform söylemiyle ulusal güvenlik alanındaki uygulamaları arasındaki derin çelişkiye dikkat çekiyor. Zeydi’nin politikalarının Irak’ın egemenliğini tehdit ettiği ve ülkenin siyasi yapısını istikrarsızlaştırdığı vurgulanıyor.

Zeydi hükümeti yapısal reform, yolsuzlukla mücadele ve uzun süredir gündemde olan zimmete para geçirme dosyalarını düzenleme vaatleriyle göreve başladı. Yağmalanan kaynakların geri alınması ve bazı mali yolsuzluk ağlarına yönelik ilk adımlar, hukuk düzeninin güçleneceği ve kamu güveninin yeniden kurulacağı izlenimini verdi. Ancak bu idari reformlar, ulusal güvenlik alanındaki tehlikeli yönelimi örten yüzeysel bir görüntüden ibaret kaldı.

Direniş gruplarıyla karşı karşıya

Zeydi’nin siyasi sicilindeki en karanlık nokta, Irak’taki direniş gruplarına yönelik tutumu oldu. Bu grupların savunma kapasitesinden ve halk desteğinden ulusal egemenliğin güçlü dayanakları olarak yararlanmak yerine onları zayıflatma ve karşı karşıya gelme yolunu seçti; Kürtleri ve özellikle işgalci ABD güçlerini önceliklendirdi.

Kapalı kapılar ardındaki toplantılarda Şii gruplara, İran’a destek vermeleri halinde direniş liderlerinin geniş çaplı biçimde tutuklanacağı yönünde gözdağı verildi. Bu tutum, köklü Şii akımların kararlı ve doğrudan tepkisiyle karşılaştı. Irak İslami Direnişi ve Şii Koordinasyon Çerçevesi’ndeki liderler, direniş komutanlarına müdahale edilmesi ya da komutanların tutuklanmasının Zeydi hükümetinin derhal düşürülmesiyle sonuçlanacağı uyarısında bulundu.

Şii ittifakındaki krizin temelinde Zeydi’nin Washington’la yürüttüğü perde arkası temaslar bulunuyor. Zeydi, Donald Trump’la yaptığı son telefon görüşmesinin ve ABD’den aldığı açık ültimatomların ardından Şii gruplara yönelik yeni bir baskı süreci başlattı.

Direniş grupları, bölgedeki savaşın seyri netleşene kadar süreçleri askıya aldı. Zeydi ise güç dengesi kurmak yerine direniş gruplarını silahlarını teslim etmeye yöneltti ve teslimiyet çizgisini izledi. Washington’ın talimatları doğrultusunda İran’la sınır kapılarını ve havalimanlarını kapatma sürecini başlattı; ABD güçlerinin Irak topraklarından geçişi ihtimalini de gündeme getirdi. Böylece Irak’ın bağımsızlığını yabancı güçlerin taleplerine feda etti.

ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesi söylemini kullanan Zeydi, Washington’a yaranmak için ülkenin egemenliğiyle çelişen bir çizgi izledi. Yabancı nüfuzu azaltmak yerine Şii ittifakını yapısal olarak zayıflatmaya yöneldi. Bu tutum, Baas sonrası dönemde ülkenin istikrarının temel dayanaklarından biri olan Şii siyasi bileşenler arasında derin çatlaklar açtı ve Irak’ın siyasi yapısını çöküşün eşiğine getirdi.

Hizbullah Tugayları’na kurumsal baskı

Zeydi’nin egemenliği zayıflatan politikaları askerî alanla sınırlı kalmadı, kurumlara da taşındı. Hizbullah Tugayları’na tek taraflı biçimde yönelerek Askerî Sanayileşme Kurumu, Musul Havalimanı ve istihbarat kurumlarındaki gelir ve güvenlik kanallarını kapattı. Buna karşılık Sadr şehri gibi bölgelerde siyasi manevra arayışına girdi. Bu adımlar Irak içinde tehlikeli cepheleşmeler yarattı.

Zeydi’nin ABD’nin savaş cephelerine ilişkin açıklamaları ve Irak topraklarının İran’ın güneyine yönelik saldırılarda kullanılması için yürüttüğü istişareler, Washington’ın bölgesel talepleri karşısındaki sarsak ve edilgen tutumunu ortaya koydu. Irak toprağı ve hava sahası, yabancı askerî hareketliliğe her geçen gün daha açık hale geldi.

Bölge dışı güçlerin desteğini kazanmak uğruna direnişin kazanımlarını ve ülke içindeki siyasi birlikteliği pazarlık konusu yapan bu çizgi, reform söylemini geçersiz kılıyor. Ulusal güvenliğin zayıflatılması, güç dengesinin bozulması ve Şii gruplarla doğrudan çatışma Irak’ı en tehlikeli jeopolitik konumuna sürüklüyor. Direniş Ekseni’ni zayıflatıp yabancı güçlere hareket alanı açan Zeydi’nin siyasi geleceği ise görevden alınma tehdidi ve yaygın istikrarsızlık arasında belirsizliğe bırakılıyor.