Polonya, Katar'la 2034'e kadar sürecek LNG anlaşmasını feshetti

YDH — Polonya'nın enerji şirketi Orlen SA, Katar'ın İran'a yönelik savaşın yol açtığı aksaklıklar nedeniyle sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatını gerçekleştirememesi üzerine uzun vadeli tedarik anlaşmalarından birini feshetti.

Bloomberg'in aktardığına göre Polonyalı şirket, salı günü yaptığı açıklamada, Katarlı tedarikçinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirememesinin fesih kararına yol açtığını duyurdu.

2034'e kadar devam etmesi planlanan anlaşmanın bu yılki değeri yaklaşık 570 milyon euro (637 milyon dolar) olarak hesaplanıyordu.

Anlaşma, fesih kararına rağmen 60 gün daha yürürlükte kalacak. Orlen'in Katar'la imzaladığı diğer gaz tedarik sözleşmesi ise devam edecek.

Katar'ın LNG tedarikinde ilk sözleşme feshi

Bloomberg'e göre bu karar, QatarEnergy'nin müşterilerinden birinin sevkiyat aksaklıkları nedeniyle sözleşmesini feshettiği ilk örnek oldu. Gelişme, savaş öncesinde dünya LNG üretiminin yaklaşık beşte birini karşılayan Katar üzerindeki baskıyı daha da artırdı.

ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü savaş, Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan LNG sevkiyatlarını sekteye uğratırken Katar'ın ihracat tesislerine de zarar verdi. Bu gelişmeler ülkenin gaz gelirlerini düşürdü ve kamu bütçesindeki açığı büyüttü.

Bloomberg'in aktardığına göre mart ayında düzenlenen füze saldırıları, Katar'daki dünyanın en büyük LNG ihracat tesisinde ağır hasara yol açtı. Tesisteki 14 üretim ünitesinden ikisi saldırılardan etkilendi. Bunun üzerine QatarEnergy ilk kez "mücbir sebep" ilan etti.

Mücbir sebep, tedarikçinin kontrolü dışındaki koşullar nedeniyle sözleşmeden doğan yükümlülüklerini geçici olarak askıya almasına imkân veren hukuki bir düzenleme niteliği taşıyor.

Avrupa ve Asya'daki müşteriler spot piyasaya yöneldi

Bloomberg'e göre Katar, gaz üretiminin büyük bölümünü uzun vadeli tedarik sözleşmeleri üzerinden pazarlıyor. Şirket, aylar önce Avrupa ve Asya'daki müşterilerine mücbir sebep hükmünü devreye soktuğunu bildirdi.

Sevkiyatların aksaması üzerine ithalatçı ülkeler, eksik kalan gaz miktarını spot piyasadan satın aldıkları LNG kargolarıyla karşılamak zorunda kaldı. Bu süreçte spot piyasa fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine çıktı.

Ajansın aktardığına göre mücbir sebep uygulamasının devam etmesi, sevkiyatların belirli bir süre boyunca durması halinde alıcılara sözleşmelerini feshetme imkânı tanıyor.

Katar ise bu uygulamayı her ay uzatmayı sürdürüyor. Son bildirim, yıl sonuna kadar teslim edilmesi planlanan LNG sevkiyatlarını da kapsadı.

Uzun vadeli alternatif tedarik anlaşmaları zorlaşıyor

Bu gelişmeler, Katar'dan gaz alan şirketleri alternatif tedarik kaynakları konusunda da zor durumda bırakıyor.

MST Marquee'de enerji sektörü baş analisti olarak görev yapan Saul Kavonic, alıcıların Katar'la mevcut sözleşmeleri yürürlükte kaldığı sürece uzun vadeli alternatif tedarik anlaşmaları imzalamakta zorlandığını söyledi.

Kavonic, Katar'dan gaz sevkiyatının yeniden başlaması halinde şirketlerin hem mevcut sözleşmelerinden hem de yeni anlaşmalarından kaynaklanan ihtiyaç fazlası gaz miktarlarıyla karşı karşıya kalabileceğinden endişe ettiğini belirtti.

Analist, tedarik kesintilerinin daha uzun sürmesinin müşteriler üzerindeki baskıyı artıracağını ve onları alternatif kaynaklar aramaya daha fazla yönelteceğini ifade etti.

Polonya'nın ilk LNG anlaşması sona eriyor

Orlen'in feshettiği sözleşme, Polonya'nın LNG satın almak üzere imzaladığı ilk anlaşmaydı. Bu sözleşme, ülkenin 2015 yılında LNG ithalatına başlamasının da önünü açtı.

Bloomberg New Energy Finance'ın (BloombergNEF) LNG sözleşmeleri veri tabanına göre anlaşmada belirlenen fiyat, Brent petrolünün yüzde 16'sına karşılık geliyordu. Bu oran, sözleşmeyi yürürlükteki uzun vadeli LNG anlaşmaları arasındaki en pahalı seçeneklerden biri haline getiriyordu.

Orlen ile Katar arasındaki ikinci tedarik anlaşmasında ise fiyatlandırma, doğal gaz fiyatlarına dayalı ölçütlere göre belirleniyor.

Orlen ABD'den daha esnek tedarik seçenekleri arıyor

Polonyalı şirket, Katar dışındaki tedarik kaynaklarını da çeşitlendirdi. Orlen, ABD'nin Teksas ve Louisiana eyaletlerindeki LNG projelerinden gaz satın almak üzere çeşitli anlaşmalar imzaladı.

Bu anlaşmalar arasında Port Arthur ve Plaquemines projeleri de bulunuyor. Söz konusu projeler, şirkete daha esnek ve daha düşük maliyetli tedarik seçenekleri sunuyor. Ayrıca Orlen'in ticaret birimi, bu anlaşmalar kapsamında satın aldığı LNG kargolarını yeniden satma imkânı elde ediyor.