Netanyahu geçiş hükümetiyle İran’a saldırı kararı alabilir mi?

YDH- İsrail Güvenlik Kabinesi’nin ekim başından bu yana ilk kez pazar günü toplanması bekleniyor. Başbakan Benyamin Netanyahu’nun geçiş hükümetinin başında bulunması, İran’a yönelik geniş çaplı bir saldırı kararı alıp alamayacağı sorusunu gündeme getirdi. İsrail yasaları, geçiş hükümetine güvenlik konularında belirli ölçüde hareket alanı tanıyor.

İsrail siyasetindeki “Değişim Bloku”ndan üst düzey isimler, Netanyahu’nun ABD’nin desteği olmadan İran’a tek taraflı saldırı düzenlemeye çalıştığını belirtiyor. Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve güvenlik kurumlarındaki bazı üst düzey isimler böyle bir adıma karşı çıkıyor. Bloktan bir yetkili, Netanyahu’nun ülkeyi savaşa sürüklemeye çalıştığını ve bunu Gadi Eisenkot’a hükümeti kurması için verilen süreyi “yakmak” amacıyla yaptığını savundu.

Geçiş hükümeti savaş kararı alabilir mi?

Yeni Knesset’in yemin etmesinin ardından Netanyahu geçiş hükümetinin başında bulunuyor. Hükümet Yasası’nın 40. maddesi, savaş kararı alınmasını ya da savaşa yol açma ihtimali yüksek büyük bir askeri harekâtın hükümet veya Güvenlik Kabinesi tarafından onaylanmasını öngörüyor. Düzenleme, seçilmiş hükümet ile geçiş hükümeti arasında ayrım yapmıyor.

Güvenlik Kabinesi en son 4 Ekim’de, İsrail’de seçim kampanyası sürerken toplanmıştı. O toplantıda İran’la bağlantılı farklı senaryolar karşısında hazırlık seviyesinin yükseltilmesi kararlaştırılmıştı. Senaryolar arasında İsrail’in İran’a saldırması, İran’ın sürpriz bir saldırı düzenlemesi ve benzeri gelişmeler bulunuyordu. Pazar günkü toplantıda İran’a yönelik bir adımın “savaş” ya da “askeri operasyon” olarak sınıflandırılması ve yetkilendirilmesi gündeme gelebilir.

Washington’ın desteği belirsiz

ABD rejiminin Netanyahu’nun niyetlerinden haberdar olduğu ve en az bir kez onu saldırı kararından caydırdığı belirtiliyor. Netanyahu ile ABD Başkanı Donald Trump arasında hafta sonunda yapılan telefon görüşmesine ilişkin açıklamalar ise çelişkili. Başbakanlık Ofisi görüşmenin olumlu geçtiğini savunurken, görüşmenin ayrıntılarını bilen bir kaynak konuşmayı “cehennemden çıkmış bir bağrışma” olarak niteledi.

Netanyahu, Knesset’te yaptığı konuşmada İran’ın nükleer tehdidi yeniden canlandırmaya çalıştığını söylemiş ve bu tehdidi kalıcı biçimde ortadan kaldırmanın tek yolunun “molla rejimini devirmek” olduğunu savunmuştu. Son haftalarda güvenlik kurumlarının başkanlarıyla İran’a karşı düzenlenebilecek operasyonları görüştüğü; bu adımların İran’dan sert bir karşılık gelmesine yol açabileceği bildiriliyor.

Eyal Zamir’in, bu hassas seçim döneminde böyle bir harekâtın yanlış olacağı yönünde tavır aldığı aktarıldı. Eski Kabine Sekreteri Oved Yehezkel ise geçiş hükümetinin savaş yürütemeyeceği yönündeki yorumların hukuki durumu aşırı genellediğini belirtti. Yehezkel’e göre geçiş hükümetlerine getirilen sınırlamalar daha çok atamalar ve bütçe kararlarıyla ilgili; güvenlik ve dış politika alanlarında ise hükümetin önemli bir hareket alanı bulunuyor.