İran-Avrupa gerilimi tırmanıyor: ABD üsleri hedefte

YDH- İran ile Avrupa arasındaki gerilim, Tahran’ın Avrupa’daki ABD üslerini hedef alabileceği uyarıları ve Avrupa ülkelerinin İran’a yönelik güvenlik suçlamalarıyla tırmanıyor. İran’ın caydırıcılık doktrinini yeniden tanımlama çabası, “ne savaş ne barış” durumunu sona erdirme ve ülkeye yönelik yeni bir askerî girişimin maliyetini artırma amacı taşıyor. Gelişmeler, Ortadoğu’daki savaşın sonuçlarının Ukrayna savaşının etkileriyle birlikte Avrupa’ya da yayılabileceği endişesini güçlendiriyor.

Almanya, Fransa ve İngiltere’den oluşan Avrupa üçlüsü, 2015 nükleer anlaşmasını koruma iddiasına rağmen son yıllarda ABD’nin azami baskı politikasına yaklaştı. Avrupa’nın bankacılık ve petrol yaptırımları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Guvernörler Kurulu’ndaki kararları ve uluslararası yaptırımları yeniden yürürlüğe sokma girişimleri, Tahran tarafından ekonomik savaşın parçası olarak değerlendiriliyor.

Avrupa’daki ABD üslerine hedef uyarısı

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, Avrupa’daki ABD üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılması hâlinde bu üslerin hedef alınacağını söyledi. Devrim Muhafızları Ordusu’nun İran füzelerinin menziline ilişkin kendi koyduğu 2 bin kilometrelik sınırı kaldırdığını açıklaması da Avrupa’daki kaygıları artırdı.

İngiltere ve Fransa’da son haftalarda İran’a atfedilen güvenlik olaylarının önlendiği duyuruldu. Bu iddialar arasında İngiltere’deki Fairford hava üssü yakınlarındaki bir olay ve Fransa’daki büyük marketlerin soğutma sistemlerini hedef alan siber saldırı bulunuyor. Tahran suçlamaları reddederken, Avrupa ülkeleri İranlı diplomatları çağırdı, yeni yaptırımları gündeme aldı ve güvenlik önlemlerini artırdı.

İngiltere’de dün iki İran vatandaşı, İran istihbarat servisi adına casusluk yapmakla suçlanarak mahkûm edildi. Fransa’nın Avrupa işlerinden sorumlu bakan yardımcısı Benjamin Haddad da iddia edilen siber saldırıya karşı İran’a yönelik yaptırımların sıkılaştırılacağını açıkladı. Tahran’ın suçlamaları reddetmesi ve Avrupa başkentlerinin güvenlik önlemlerini artırması, karşılıklı güvensizliği derinleştiriyor.

Gerilim Avrupa’yı da etkileyebilir

Gerilimin sürmesi, ilişkilerin kesilmesi, büyükelçilerin geri çağrılması ve diyalog kanallarının kapanması riskini taşıyor. Ukrayna savaşı kaynaklı enerji krizinin etkilerini henüz atlatamayan Avrupa’nın ticaret yolları, deniz taşımacılığı ve enerji piyasalarında yaşanacak yeni bir sarsıntıya karşı kırılgan olduğu belirtiliyor.

Bazı analistler, İran’ın tehditlerini kapsamlı bir savaşa girme niyetinden ziyade caydırıcılık dengesini yeniden kurma ve Avrupa ülkelerini ABD ile İsrail’in politikalarına katılmanın maliyetini hesaba katmaya zorlama aracı olarak değerlendiriyor. Avrupa’nın güvenlik suçlamaları ve yaptırımlarla baskıyı artırması ise karşılıklı hamleler ve yanlış hesaplama riskini büyütüyor.