ABD Yeşiller Partisi kendisini “Siyonizm karşıtı” ilan etti

YDH- ABD Yeşiller Partisi (GPUS), İsrail’i “apartheid”, zorla yerinden etme ve mülksüzleştirme politikalarıyla ilişkilendiren, Siyonizm’i ise ırkçılığın bir biçimi olarak tanımlayan kararı kabul etti. Yedi maddelik 1332 sayılı karar, partiyi “Siyonizm karşıtı” olarak tanımlarken Siyonizm karşıtlığının Yahudi düşmanlığı anlamına gelmediğini vurguluyor.

Partinin internet sitesinde 9 Kasım’da yayımlanan kesin sonuçlarla yürürlüğe giren karar, Yeşiller’in İsrail ve Siyonizm hakkındaki açıklama ve programlarını bağlayıcı hale getirdi. Metin, Siyonizm’i “Yahudi ulusal egemenliğini ve Filistin’in tarihî topraklarında siyasi hâkimiyeti; Yahudi kimliğini, yerleşimi, toprak iddialarını ve siyasi gücü yerli Filistin halkının aleyhine önceleyen yapılar aracılığıyla tesis etme projesi” olarak tanımlıyor.

Kararda Filistin’in özgürleşmesine destek veriliyor; Filistinlilerin geri dönüş ve kendi kaderini tayin hakları savunuluyor. Bu kapsamda, uluslararası hukuk ve insancıl hukukla uyumlu olması kaydıyla silahlı direniş hakkına da yer veriliyor. Uluslararası Adalet Divanı’nın 19 Temmuz 2024 tarihli danışma görüşü dahil olmak üzere ilgili BM kararları ve uluslararası hukuk, partinin temel değerleri arasında gösteriliyor.

İsrail’e askerî yardımın kesilmesi çağrısı

Karar, Filistin haklarına yönelik baskı kurmak amacıyla Boykot, Yatırımların Geri Çekilmesi ve Yaptırımlar (BDS) hareketini barışçıl bir araç olarak destekliyor. ABD’den İsrail’e askerî yardımı ve diplomatik korumayı sona erdirmesini istiyor. İşgal, apartheid, yasa dışı yerleşimler, zorla yerinden etme, etnik temizlik ya da uluslararası hukukun ağır ihlallerinden sorumlu hükümetlere, yetkililere, şirketlere ve kurumlara ekonomik ve diplomatik yaptırım uygulanmasını da talep ediyor.

Colorado Yeşiller Partisi’nin sunduğu öneri, Maine ve Arizona dâhil başka eyaletlerdeki parti örgütlerinin desteğini aldı. 35 eyalet ve parti yapılanmasını temsilen oy kullanan 85 delegeden 77’si kararı destekledi, 4’ü karşı çıktı, 4’ü çekimser kaldı. Kararı kaleme alan Michigan delegesi Vessam Şerefeddin, gerekli 29 kişilik toplantı yeter sayısına ulaşıldıktan sonra oylama oturumuna başkanlık etti. Michigan’ın altı delegesi de öneri lehinde oy kullandı.

Karar, partinin Gazze’ye yönelik saldırıların başlamasından sonra İsrail’e karşı aldığı önceki tutumların devamı niteliğinde. Partinin 2024 başkan adayı Jill Stein, Tel Aviv’e silah sevkiyatının durdurulmasını ve İsrail’in savaş suçlarının soruşturulmasını istemişti. Yeşiller’in Ulusal Komitesi, Kasım 2025’te kabul ettiği 1269 sayılı kararla da İsrail ordusunu “terör örgütü” olarak tanımlamış; öneri 78 oyla kabul edilmiş, karşı oy çıkmamış ve bir delege çekimser kalmıştı.

İngiliz Yeşilleri örneği ve seçim kaygısı

Kararı destekleyen bazı çevreler, 1332 sayılı kararın İsrail’in askerî politikalarının uluslararası hukuka aykırılığını görünür kılma açısından önemli bir adım olduğunu savunuyor. Ancak kararın ABD’deki siyasi ve seçim sonuçları tartışma konusu. Bazı yorumcular, İngiltere ve Galler Yeşiller Partisi’nin benzer tutumu sonrasında yaşadığı iç bölünmelere dikkat çekiyor. İngiliz partisinde milletvekilleri arasında sert ayrışmalar yaşandığı, Londra’daki seçimlerde kayıplar görüldüğü ve İşçi Partisi’yle 11 yerel meclisteki iktidar paylaşımı anlaşmalarının bozulduğu belirtiliyor.

Avrupa’daki Yeşiller partilerinin ABD’deki örgütü uluslararası alanda yalnız bırakabileceği de öne sürülüyor. İsrail yönetimi ile İngiltere’deki bazı Yahudi kuruluşlarının, aralarında İlerici Yahudi Hareketi ve İngiliz Yahudi Temsilciler Kurulu’nun da bulunduğu kurumların karara karşı siyasi ve medya kampanyası yürüttüğü aktarılıyor.

Kararın yalnızca Gazze’ye yönelik dayanışma dalgasına yaslanıp kalıcı bir politikaya dönüşmemesi ihtimali de parti içindeki tartışmalar arasında. Partinin önde gelen isimlerinden ve 2020 başkan adayı Howie Hawkins, İsrail’in var olma hakkını savunuyor ve karara karşı oy kullandı. New York delegesi Cassandra Limas, Maryland delegesi Mary Rucker ve partinin feminist kanadından Tamar Yager de öneriye karşı çıktı.

Bazı gözlemciler, kararın Filistin’e destek veren seçmenleri Demokrat Parti’nin ilerici kanadı ile Yeşiller’in adayları arasında bölebileceğini ve bunun gelecek seçimlerde Cumhuriyetçilerin işine yarayabileceğini savunuyor. Kararı destekleyen diğer isimler ise bunun geçici bir çıkıştan ibaret olmadığını, Yeşiller’in çevre, toplumsal adalet, taban demokrasisi ve şiddetsizlik ilkeleriyle uyumlu olduğunu belirtiyor.

Parti içindeki farklı çizgiler

Karara destek veren deneyimli aktivistler arasında 1990’larda kurulan Yeşil hareketin önceki yapılanmalarında yer alan isimler de bulunuyor. 1980’lere uzanan köklere sahip Yeşiller/ABD Yeşil Partisi (G/GPUSA), 1991’de kurulmuş ve 2019’da dağılmıştı. Kadrolarının çoğu, 2001’de kurulan ABD Yeşiller Partisi’ne katıldı.

New Jersey’de partinin kurucularından Steven Welzer, son ara seçimlerde eyaletin üçüncü seçim bölgesinden Temsilciler Meclisi için yarıştı. Yurt dışı askerî müdahalelere karşı çıkan ve Pentagon bütçesinin azaltılmasını savunan Welzer, kararın destekçilerinden. Kaliforniya Yeşilleri’nin kurucularından ve eski Santa Monica Belediye Başkanı Mike Feinstein da haziran ayında eyalet sekreterliği için yapılan ön seçime katıldı; eyaletteki “ilk iki aday” sistemini eleştirerek nispi temsili savundu. Eski Missouri valilik adayı Don Fitz ise kendisini “eko-sosyalist” olarak tanımlıyor ve çevre sorunlarının yerel geçim sıkıntılarıyla birlikte ele alınmasını istiyor.

ABD Yeşilleri federal düzeyde veya eyalet yasama organlarında şimdiye kadar sınırlı başarı elde etti. Parti kısa süre önce Hawaii Temsilciler Meclisi’nde bir sandalye kazandı; bu, Yeşiller’in eyalet yasama organlarında elde ettiği beşinci sandalye oldu. Parti üyeleri ayrıca belediye ve kasaba meclisleri ile okul yönetim kurulları gibi yerel yapılarda yaklaşık 160 görev yürütüyor.

Karara hem partinin eski ve yeni kanatlarından destek gelmesi hem de bazı tanınmış üyelerin karşı çıkması, Yeşiller içindeki farklı siyasi çizgileri ortaya koydu. Arizona’da tartışmalı kimliğiyle bilinen William Pounds kararı destekledi. Ancak Arizona Yeşiller örgütü, Pounds’un 2026’daki valilik yarışına katılmasına açıkça karşı çıkmıştı; Pounds bağımsız aday olarak yarıştı ve Reesa Lombardo’ya yenildi.