Curf Nasr yeni bir çatışma alanı: Zeydi, Amerikan emirleri doğrultusunda hareket ediyor

YDH — El-Ahbar’ın Irak editörü Fakır Fadıl, Curf Nasr'daki petrol kaçakçılığı soruşturmasının, Irak'ta ABD'nin etkisi, direniş gruplarının silahsızlandırılması ve hükümetin güvenlik politikaları etrafında şekillenen daha büyük bir siyasi mücadelenin parçası hâline geldiğine dikkat çekiyor.

▪️▪️▪️

Bağdat'ın güneyindeki Babil ilinin kuzeyinde yer alan Curf Nasr bölgesi, petrol kaçakçılığına yönelik suçlamalar etrafında şekillenen anlaşmazlığın siyasi ve medyatik tartışma alanından güvenlik sahasına taşınmasıyla birlikte, Ali Zeydi hükümeti ile direniş grupları arasındaki ilişkiler için yeni bir sınama alanına dönüştü.

Bu geçiş süreci, beraberinde üst düzey bir soruşturma komitesinin kurulmasını ve askeri birliklerde “C” düzeyi alarm durumunun ilan edilmesini de getirdi.

Hükümet bölgede resmi bir soruşturma sürecini hayata geçirmeye çalışırken, direniş gruplarına yakın çevreler yaşananların yalnızca petrol ürünleri dosyasıyla bağlantılı olmadığını; aksine ABD baskısı altında güç dengelerini yeniden düzenleme ve “silahların devlet tekelinde toplanması” dosyasını hızlandırma girişimleriyle de ilgili olduğunu düşünüyor.

Zeydi tarafından, başbakanlık ofisi, güvenlik, istihbarat ve denetim kurumlarının temsilcilerinin yanı sıra enerji sektöründen uzmanlar ve petrol boru hatları genel müdürünün de katılımıyla oluşturulan bir hükümet komitesi, güvenlik koordinatlarına göre belirlenen beş noktayı kapsayan bir teftiş turu gerçekleştirdi.

Sabah 10.00'dan akşamüstü 16.00'ya kadar süren bu denetim, petrol ve türevlerinin kaçakçılığı ile boru hatlarına müdahale edildiğine dair “bilgilerin” doğruluğunu teyit etmek amacıyla yapıldı.

Babil'deki Hizbullah Tugayları sorumlusu Sabah el-Aradavi, el-Ahbar gazetesine yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

Yapılan teftiş sonucunda herhangi bir kaçakçılık vakasına veya petrol boru hatlarına müdahale edildiğine dair bir bulguya rastlanmadı. Saha incelemesinin sonuçları, bölge hakkında dolaşıma sokulan bilgileri bütünüyle çürütmektedir

Sahayı kontrol eden güçlerin, hükümet komitesiyle yürütülen koordinasyonu memnuniyetle karşıladığını ve bu ziyaretin, yetkililerin Curf Nasr’a girişinin zor olduğuna dair iddiaların asılsızlığını kanıtladığını belirten el-Aradavi; soruşturma sonuçlarının kamuoyuyla paylaşılması için resmi raporun beklendiğine işaret etti.

Ancak saha turunun sona ermesi, krizin tamamen bittiği anlamına gelmiyor.

Nitekim komitenin kurulması, saatler süren siyasi ve güvenlik odaklı temasların ardından gerçekleşmiş, bölgeye yönelik yaklaşımın doğası ve buradaki prosedürleri denetleme yetkisinin hangi tarafta olacağı konusundaki belirgin görüş ayrılıkları bu sürece gölge düşürmüştü.

Öncesinde ez-Zeydi; Bedir Örgütü Lideri Hadi el-Amiri, Haşdi Şabi Kurumu Başkanı Falih el-Fayyad ve kurumun Genelkurmay Başkanı Ebu Fedek lakaplı Abdulaziz el-Muhammedavi ile söz konusu dosyanın yansımalarını ve gerilimi kontrol altına alma mekanizmalarını görüşmek üzere bir toplantı gerçekleştirmişti.

Toplantıya dair sızan veriler, el-Amiri ve el-Fayyad'ın diyaloğun sürdürülmesi ve ilgili taraflara anlaşmazlığı çözmeleri için bir fırsat tanınması yönünde baskı yaptığını, buna karşılık ez-Zeydi'nin ise kanıtlanması hâlinde ihlallere karşı hukuk çerçevesinde hareket edilmesi gerektiği konusunda ısrarcı olduğunu gösteriyor.

Buna paralel olarak medya organlarında, kontrol edilmesi zor bir çatışmanın önünü açabilecek muhtemel bir saha sürtüşmesini engellemek adına siyasi arabuluculuklar devreye girmeden önce, komitenin bölgeye girişini güvence altına almak için bölge çevresine askeri birliklerin kaydırıldığına dair bilgiler yer aldı.

Bu gelişmeler, Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı'nın emrindeki askeri birliklerin, hazırlık seviyesinin artırılması, izinlerin kısıtlanması ve acil durumlara müdahale için hazırda beklenmesi gibi gereklilikleri barındıran “C” düzeyi alarm durumuna geçirildiği yönündeki haberlerle eş zamanlı olarak yaşandı.

Söz konusu uygulama tek başına askeri bir çatışma ilanı anlamına gelmese de zamanlaması, özellikle “silahların devlet tekelinde toplanması” konusundaki müzakerelerde tıkanıklığın sürmesi bağlamında, hükümetin hamlelerine soruşturma prosedürlerinin ötesinde birtakım boyutlar kazandırdı.

Direniş gruplarından üst düzey bir yetkili, el-Ahbar gazetesine yaptığı değerlendirmede, Curf Nasr’a odaklanılmasının “tesadüfi olmadığını, aksine bunun arkasında petrol kaçakçılığı meselesini aşan daha büyük bir planın bulunduğunu” ifade etti ve ekledi:

Irak, dış tehditler ve yabancı bir askeri varlık ile karşı karşıya kaldığı sürece, direniş gruplarını teslim olmaya ve silahlarını bırakmaya zorlayan baskılar hedeflerine ulaşamayacaktır.

“Özellikle ABD Elçisi Tom Barrack'ın hareketliliği göz önüne alındığında, Amerikan emirleri hükümet koridorlarında hâlâ varlığını sürdürmektedir” diyen yetkili, güvenlik dosyalarının Amerikan vizyonuna uygun bir şekilde ele alınmasının yalnızca daha fazla istikrarsızlığa yol açacağı konusunda uyarıda bulundu.

Yetkili ayrıca Zeydi'yi, Amerikan ve İsrail müdahalelerinin, IŞİD’in yükselişine kadar varan savaş ve terör mirasını göz önünde bulunduran Irak merkezli bir yaklaşımı benimsemeye çağırdı.

Öte yandan Siyaset Araştırmacısı Ali Muhyiddin, son gelişmelerin hükümet ile direniş grupları arasındaki ilişkide hassas bir dönüm noktasını gözler önüne serdiği görüşünde.

Muhyiddin, “silahların devlet tekelinde toplanması” dosyasının ekonomik ve hizmete dayalı önceliklerin önüne geçirilmesinin, ülkeyi siyasi ve güvenlik bağlamında ciddi risklerle karşı karşıya bıraktığını değerlendiriyor.

Muhyiddin ayrıca, içsel bir mutabakat inşa etmek yerine dış baskılara boyun eğmenin istikrarı zayıflatabileceğini ve devlet kurumları içinde yeni anlaşmazlık cepheleri açabileceğini sözlerine ekliyor.

Ancak Güvenlik Uzmanı Abdüssettar el-İsevi, istihbarat, denetim ve yürütme mercilerini kapsayan bir komite kurulmasının, peşin hükümlerden uzak bir şekilde kurumsal inisiyatifi yeniden ele alma ve petrol servetini koruma girişimi olduğuna inanıyor.

El-İsevi, “C” düzeyi alarm durumunu, operasyon sahasını kontrol altına almak, komitenin hareket alanını güvenceye almak ve hesaplanmamış herhangi bir sürtüşmeyi önlemek amacıyla alınan ihtiyati bir tedbir olarak tanımlayarak, sonuçların teknik ve adli kanıtlara bırakılması gerektiğini vurguluyor.

Bu iki farklı değerlendirmenin gölgesinde ez-Zeydi hükümeti, attığı adımların zamanlaması ve belirlediği öncelikler hususunda çeşitli eleştirilerle karşı karşıya kalıyor.

Nitekim Curf Nasr dosyası, güvenlik ve idari kontrolün barındırdığı karmaşıklıkların yanı sıra, 2014 yılından bu yana bölgelerine dönemeyen yerinden edilmiş siviller meselesiyle de doğrudan bağlantılı.

Ayrıca, Babil Valisi Ali Turki'nin kaçakçılık iddialarını yalanlayan açıklamalarının ardından istifa etmesi, krize siyasi bir boyut daha kazandırdı ve hükümetin müttefik güçleri arasında bu dosyanın etrafındaki hassasiyetin ulaştığı boyutu gözler önüne serdi.