Trump'ın İran kararında dikkat çeken değişiklik

YDH — ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlemekten şimdilik vazgeçmeyi değerlendiriyor.

Trump, İran veya Yemen yeni bir “provokasyona” girişmediği sürece askeri harekâta başlamak istemediğini son günlerde üst düzey danışmanlarına söyledi.

Reuters'ın konuya yakın üç kaynağa dayandırdığı haberine göre Trump, ulusal güvenlik danışmanlarıyla yaptığı toplantılarda istihbarat brifinglerini değerlendirdikten sonra saldırıları erteleme seçeneğini gündeme getirdi.

ABD Başkanı ayrıca bölgede yeni bir savaşın başlamasına karşı çıkan müttefiklerinin görüşlerine de yakınlık gösterdi.

Erdoğan ve Bin Selman'dan yeni saldırıya karşı uyarı

Yediot Ahronot’un Reuters'a dayandırdığı haberine göre Trump, son iki hafta içinde Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la telefon görüşmeleri yaparak İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması konusundaki görüşlerini aldı.

Konuya ilişkin bilgi sahibi üst düzey bir ABD'li yetkili ile bir başka kaynak, her iki liderin de Trump'a yeni bir askeri harekâttan kaçınmasını tavsiye ettiğini aktardı. Ancak Trump, görüşmeler sırasında nasıl bir yol izleyeceğine ilişkin herhangi bir taahhütte bulunmadı.

Ayrıca görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki kaynağa göre Trump, 31 Ekim'de Bin Selman'a ABD seçimlerinin ardından İran'a saldırmayı planladığını söyledi. Suudi Veliaht Prensi ise İran'a uygulanan ekonomik yaptırımların hedeflenen sonucu vermeye başladığını savunarak Trump'tan beklemesini istedi. Suudi Dışişleri Bakanlığı, konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.

Türkiye Cumhurbaşkanlığı da Trump ile Erdoğan'ın 28 Ekim'den bu yana üç kez telefonla görüştüğünü açıkladı. İki liderin 7 Kasım'daki görüşmesinin ardından yayımlanan resmî açıklamada, İran ile ABD arasındaki gerilimin sona erdirilmesi gerektiği vurgulandı.

İsrail, ABD'yi yeni bir savaşa çekmeye çalışıyor

ABD'li bir yetkiliye göre İsrailli yetkililer, Trump yönetimini İran'a karşı yeni bir askeri harekâta dahil etmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Buna karşılık İsrail ordusunda, ülkenin İran karşısında tek başına harekete geçmek zorunda kalması ihtimali endişe kaynağı olarak görülmüyor. Maariv'in dün aktardığına göre İsrailli bir askeri yetkili, bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı:

"Geçmişte de bunu yaptık. Herkese Aslanın Kükremesi Savaşı'nı hatırlatmak gerekirse, tek başımıza hareket ettik ve ABD ordusu ancak son iki günde harekâta katıldı."

Maariv'in haberine göre İsrail güvenlik kurumları da şu aşamada İran'a saldırmayı zorunlu kılan acil bir durum bulunmadığını düşünüyor. Bununla birlikte İsrail'in yakın gelecekte İran'a yönelik yeni bir askeri harekâta girişmesi gerekeceği yönünde bir değerlendirme de bulunuyor.

İsrail güvenlik kurumlarına göre İran'daki askeri hedeflere yönelik operasyonlar henüz tamamlanmadı.

İsrail, bu süreci ABD ordusuyla birlikte yürütmeyi özellikle istiyor. Bu nedenle Trump'ın askeri harekât kararı alması durumunda İsrail ordusunun da operasyona katılması bekleniyor. Ancak İsrail'de de Trump'ın mevcut eğiliminin İran'a saldırmamak yönünde olduğu değerlendiriliyor.

Beyaz Saray: Son kararı Trump verecek

Reuters'ın haberine ilişkin açıklama yapan Beyaz Saray'dan bir yetkili, Trump'ın karar yetkisinin yalnızca kendisinde olduğunu vurguladı.

Yetkili, "Başkomutan olarak Başkan Trump, bütün kartları elinde tutan tek mimar ve karar vericidir. Amerika'nın çıkarlarını her zaman koruyacaktır" dedi.

ABD'nin askeri ve ekonomik açıdan güçlü bir konumda bulunduğunu savunan yetkili, "ABD, Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sahibi ve İran ekonomisi çöküyor. Ne yapacağını ve bunu ne zaman yapacağını yalnızca Başkan Trump biliyor" ifadelerini kullandı.

ABD istihbaratı ekonomik baskının sürmesini istiyor

İstihbarat değerlendirmeleri hakkında bilgilendirilen iki ABD'li yetkiliye göre Amerikan istihbarat kurumları, Washington'un İran'a uyguladığı deniz ablukası ve ekonomik yaptırımların ülke ekonomisine zarar verdiğini düşünüyor.

Bu baskı araçlarının kullanılmaya devam edilmesinin Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı daha da artıracağı değerlendiriliyor.

Reuters, geçen hafta İran'ın deniz trafiğine yönelik uzun süreli ablukanın ardından ABD ordusunun İran'a silah ve diğer yasaklı malzemelerin kara yollarından veya Hazar Denizi üzerinden ulaştırılmasını da engellemeye çalıştığını ilk kez duyurmuştu.

ABD ordusu olası tırmanışa hazırlanıyor

Trump'ın şimdilik yeni bir saldırıdan kaçınma ihtimaline rağmen ABD ordusu, askeri gerilimin tırmanması senaryosuna yönelik hazırlıklarını sürdürüyor. Amerikan askeri planlaması hakkında bilgi sahibi üç kaynak, ihtiyaç duyulması halinde askeri faaliyetlerin kapsamını genişletmek üzere kuvvetlerin hazır beklediğini söyledi.

Bu kapsamda üçüncü bir ABD uçak gemisinin önümüzdeki günlerde Ortadoğu'ya ulaşması bekleniyor. Yeni uçak gemisinin, hâlihazırda bölgede görev yapan iki uçak gemisinden birinin yerini alması planlanıyor. Ancak kaynaklara göre gelişmelere bağlı olarak üç uçak gemisinin de aynı anda bölgede kalması ihtimali bulunuyor.

Nükleer tesislere saldırı seçeneği yeniden gündemde

Trump'ın Suudi ve Türkiye liderleriyle yaptığı görüşmeler hakkında bilgi sahibi kaynaklardan biri, ABD Başkanı'nın İran'daki yeraltı nükleer tesislerine yönelik yeni bir saldırı seçeneğini değerlendirebileceğini söyledi.

Ancak ABD, söz konusu tesisleri daha önce de hedef aldı. Reuters'ın haberinde, yeni saldırıların kayda değer sonuçlar sağlayıp sağlayamayacağının belirsiz olduğu belirtildi.

ABD'li iki yetkiliye göre yönetime sunulan istihbarat değerlendirmeleri, İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılmasının Tahran'ın müzakere masasındaki taleplerini önemli ölçüde değiştirmesinin beklenmediğini de ortaya koyuyor.

Trump'a sunulan değerlendirmelerde öne çıkan bir başka konu ise ABD'nin mühimmat stoklarının durumu oldu. İstihbarat brifingleri hakkında bilgi sahibi iki kaynak, Başkan'ın Amerikan silah stoklarının mevcut durumu konusunda bilgilendirildiğini ve bazı mühimmat türlerinin endişe verici seviyelere gerilediğini aktardı.

Reuters, ağustos ayında yayımladığı haberinde ABD'nin uzun menzilli hassas güdümlü mühimmat stokunun “neredeyse tamamını” kullandığını bildirmişti.

Konuyla ilgili bilgilendirilen bir başka kaynak da stokların henüz yenilenmediğini söyledi.

Beyaz Saray ise ABD ordusunun askeri operasyonları sürdürme kapasitesine ilişkin endişeleri reddetti. Beyaz Saray'dan bir yetkili Reuters'a yaptığı açıklamada, “ABD ordusunun, başkomutanın bütün stratejik hedeflerini ve daha fazlasını yerine getirmek için yeterli mühimmatı var” dedi.