Trump'ın oğlundan İsrail'e savaş robotu satışı

YDH — Gazze savaşının başından bu yana İsrail'in sivillere yönelik saldırılarında patlayıcı yüklü robotlar kullandığına ilişkin çok sayıda haber ve belge yayımlandı.

Son olarak Batılı medya kuruluşları, ABD Başkanı Donald Trump'ın oğlu Eric Trump'ın hissedarı olduğu bir şirketin, Gazze'de kullanılmak üzere İsrail'e 1000 savaş robotu satmak için görüşmeler yürüttüğünü duyurdu.

İngiliz Financial Times gazetesinin haberine göre, insansı robotlar geliştiren ABD merkezli bir girişim, İsrail ordusuna Gazze tünellerinde, muhtemelen askeri operasyonlarda kullanılmak üzere 1000 robot tedarik etmek için görüşüyor. Şirket, ABD Başkanı Donald Trump'ın oğlu Eric Trump'ın desteğini alıyor.

Eric Trump'ın hissedarları arasında bulunduğu Future Industries adlı şirketin kurucu ortaklarından ve CEO'su Mike LeBlanc, geçen eylül ayında İsrail ordusunun üst düzey yetkilileriyle ilk temasları gerçekleştirdi.

Financial Times'ın aktardığına göre LeBlanc, daha sonra şirketin Phantom MK 1 adlı robotuyla Gazze tünellerini ziyaret etti. LeBlanc, robotların tedariki konusunda İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'le doğrudan görüştüklerini söyledi.

Görüşmeler, İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın bu yılın başlarında yaptığı açıklamanın ardından yürütülüyor. Katz, İsrail ordusunun kontrolündeki bölgelerde Hamas'ın 2023 Ekim'inde başlattığı Aksa Tufanı operasyonundan bu yana inşa edilen tünellerin yüzde 80'inden fazlasını imha ettiklerini ileri sürmüştü.

İngiliz Telegraph gazetesi ise Eric Trump'ın şirketinin ürettiği her bir robotun yaklaşık 150 bin dolara satıldığını yazdı. Görüşmelerde gündeme gelen azami miktar üzerinden anlaşma sağlanması halinde 1000 robotun toplam bedeli 150 milyon dolara ulaşacak.

İnsansı robotlar İsrail'in savaş suçlarında kullanılabilir

LeBlanc'a göre tamamen otonom çalışan bu robotlar, patlayıcı tuzakları tespit etmek ve patlayıcı düzeneklerle çalışmak gibi görevlerde kullanılabiliyor.

Telegraph'ın haberine göre şirket, robotların sahadaki kullanımını denemek amacıyla Şubat 2026'da Ukrayna'ya iki robot gönderdi. Bu denemelerde robotların cephe hattını keşfetme, ikmal malzemelerini taşıma ve lojistik destek sağlama kabiliyetleri test edildi.

Time dergisi de geçen mart ayında yayımladığı haberinde, söz konusu robotun tabanca, tüfek ve M16 piyade tüfeği de dahil olmak üzere çeşitli silahlarla denendiğini yazdı.

Eski ABD Deniz Piyadesi olan Mike LeBlanc, orduda 14 yıl görev yaptı ve Irak ile Afganistan'daki savaş operasyonlarına katıldı. LeBlanc, Time dergisine verdiği röportajda şirketin amacının, bir insanın kullanabildiği her türlü silahı kullanabilecek bir robot geliştirmek olduğunu söyledi.

Time'ın haberine göre bu yaklaşım, robotların insan biçiminde tasarlanmasına dayanıyor. Böylece makinelerin kullanabilmesi için özel silah ve ekipmanlar geliştirmek yerine, mevcut silah ve askeri teçhizatın doğrudan robotlar tarafından kullanılması hedefleniyor.

LeBlanc, insansı robotların insan kullanımı için üretilmiş ekipmanlarla etkileşime girebilmesinin ordulara geniş imkânlar sunduğunu belirtti. Bu sayede ordular, ellerindeki mevcut silah, araç ve teçhizat stoklarından yararlanabilecek.

Ancak otonom robotların savaş alanında kullanılması, ölüm kalım kararlarının makinelere bırakılması konusunda ciddi kaygılara yol açıyor.

Washington merkezli Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi'nin savunma programı direktörü Stacie Pettyjohn, Financial Times'a yaptığı açıklamada, insan biçimindeki ve "Terminatör benzeri" silahları kullanabilen robotların birçok kişi için tehlikeli bir kâbusa dönüştüğünü söyledi. Pettyjohn, bu robotların kullanımına izin verilip verilmeyeceğine ilişkin uluslararası tartışmaların sürdüğünü belirtti.

İsrail, Gazze savaşı boyunca yapay zekâ teknolojisini yoğun ve yıkıcı biçimde kullandı. Bu teknolojiden Gazze Şeridi'ndeki sivillere yönelik katliamlarda da yararlandı.

Öte yandan İsrail, 15-16 Şubat 2023'te Hollanda'nın Lahey kentinde 60'tan fazla ülkenin katılımıyla düzenlenen konferansta, "Savaş Alanında Yapay Zekânın Sorumlu Kullanımı Anlaşması"nı imzalamayı reddetti.

Pentagon, Trump ailesinin para makinesine mi dönüştü?

Future Industries şirketinin Trump ailesiyle bağlantısı, ailenin savunma sanayisi şirketleri ve devlet ihaleleriyle ilişkilerine yönelik incelemelerin yoğunlaştığı bir dönemde daha fazla dikkat çekiyor.

Financial Times'ın haberine göre Eric Trump, şirketin ilk yatırımcılarından biri olarak 2024'teki kuruluşundan bu yana hissedarı oldu. Geçen mart ayında ise şirketin kıdemli stratejik danışmanlığına getirildi.

Gazetenin aktardığına göre şirket ve ona bağlı bir kuruluş, teknoloji geliştirme ve test çalışmaları kapsamında ABD ordusundan sözleşmeler ve fonlar yoluyla 70 milyon dolardan fazla kaynak aldı. Bu kaynaklar arasında, Eric Trump'ın şirkete katılmasının ardından ABD Savunma Bakanlığı, yani Pentagon tarafından verilen büyük ölçekli bir tedarik sözleşmesi de bulunuyor.

Söz konusu sözleşmeler ABD'deki Demokratların sert tepkisini çekti. Demokrat Senatör Elizabeth Warren, anlaşmaları eleştirerek şu soruyu yöneltti:

“Pentagon, Trump ailesinin para makinesine mi dönüştü?”

Warren, bu durumun ciddi yolsuzluk endişelerine yol açtığını söyledi.

Otonom silahların sorumluluğunu kim üstlenecek?

Bu robotların kullanımına ilişkin en önemli soru, hedefleri belirleme ve güç kullanma konusunda ne ölçüde bağımsız hareket edebilecekleri. Robotların askerlerle sivilleri birbirinden ayıramaması halinde ortaya çıkacak sonuçların sorumluluğunu kimin üstleneceği de yanıt bekleyen temel meselelerden biri.

İnsan denetiminin otonom silahlar üzerindeki sınırlarının belirsizliği ve bu silahları düzenleyen kesin bir uluslararası mevzuatın bulunmaması, söz konusu kaygıları daha da artırıyor.