ABD'nin radar kayıplarının ardından su altı araçları da İran'ın elinde

YDH — İran ile yaşanan savaş ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler sonucunda, pahalı Amerikan teknolojileri Washington'ın mutlak üstünlüğünü güvence altına alamadığı gibi ABD'nin gelişmiş askeri ekipmanlarının bir bölümü de ganimet olarak İran'ın eline geçti.

Sahip olduğu en gelişmiş savaş uçakları, uçak gemileri, istihbarat sistemleri ve astronomik savunma bütçeleriyle kendini dünyanın üstün askeri gücü gören ABD ordusu, yıllarca mağlup edilememe imajıyla anılıyordu.

Ancak Hürmüz Boğazı'nda ortaya çıkan son tablo, Washington'ın bu görüntüsünü ciddi bir meydan okumayla karşı karşıya bıraktı.

Bir keşif insansız hava aracının (İHA), insansız bir su altı aracının ya da gelişmiş bir savaş uçağına ait tek bir parçanın dahi ele geçirilmesi, yalnızca askeri bir aracın kaybedilmesi anlamına gelmiyor; aynı zamanda Washington'ın teknolojilerine, istihbarat sistemlerine ve silah zafiyetlerine yeni bir pencere açıyor.

İran'ın ele geçirdiği su altı araçlarında gizlenen veriler

El Cezire'nin raporuna göre, söz konusu iki Amerikan insansız su altı sistemini; su altı görevleri, deniz ortamı keşfi ve deniz mayınlarıyla bağlantılı operasyonlar için tasarlanan "Dive-LD" ve "REMUS 600" adlı ekipmanlar oluşturuyor.

Amerikan şirketi Anduril tarafından üretilen Dive-LD sistemi, yaklaşık 5,8 metre uzunluğunda insansız bir su altı aracı olarak öne çıkıyor ve açıklanan teknik özelliklerine göre su altında 10 güne kadar faaliyet gösteriyor.

Yaklaşık 6 bin metre derinlikte görev yapma kapasitesi, bu sistemin en önemli özelliklerinden birini teşkil ediyor; söz konusu kabiliyet, aracı deniz tabanının haritalandırılması, su altı altyapılarının tespiti, deniz rotalarının incelenmesi ve çevresel veri toplanması gibi görevler için elverişli kılıyor.

Bu sistemin yaklaşık maliyeti 2,5 milyon dolar olarak tahmin ediliyordu.

Bununla birlikte aracın gerçek değeri, yalnızca üretim veya satın alma maliyetiyle ölçülmüyor.

Sensör tipleri, navigasyon ekipmanları, iletişim sistemleri, veri işleme yazılımları ve görev icra biçimi; incelenmesi halinde ABD'nin askeri kabiliyetlerine dair önemli teknik bilgileri açığa çıkarma potansiyeli taşıyan bölümler arasında yer alıyor.

İkinci sistem olan REMUS 600 ise yaklaşık üç ila dört metre uzunluğunda insansız bir su altı aracı niteliği taşıyor; yaklaşık 600 metre derinlikte çalışmak üzere tasarlanan bu araç, 70 saate kadar görev icra ediyor.

Deniz mayınlarının tespiti, su altı ortamının izlenmesi ve deniz tabanından bilgi toplanması, aracın kullanım alanları arasında bulunuyor.

İki sistemin operasyonel derinlik ve görev süresi bakımından taşıdığı farklılık, tamamen aynı nitelikte iki araçla karşı karşıya olunmadığını gösteriyor.

Dive-LD daha derin ve daha uzun süreli görevler için tasarlanmışken, REMUS 600 daha sığ derinliklerdeki ve daha sınırlı süreli su altı görevlerinde kullanılıyor.

Bu tür ekipmanların istihbarat açısından önemi birkaç düzeyde ele alınıyor.

İlk düzeyde sensör ve keşif ekipmanları teknolojisinin tanınması, ikinci düzeyde navigasyon ve kontrol sistemlerinin incelenmesi, üçüncü düzeyde iletişim ve veri aktarım yönteminin analiz edilmesi, dördüncü düzeyde ise gerçek deniz ortamı koşullarında araçların operasyonel sınırlarının değerlendirilmesi öne çıkıyor.

Amerikan yönetiminin inkar stratejisi ve teknik gerçekler

Devrim Muhafızları, söz konusu ekipmanların “istihbarat ve elektronik harp kapasitelerinden yararlanılarak ele geçirildiğini” açıkladı.

Ekipmanlarla ilgili haberin yayılmasının ardından Amerikan yetkilileri ve üretici şirket ise olayın önemini küçültmeye çalıştı.

Pentagon Sözcüsü Sean Parnell ve Anduril şirketi, ortaya koydukları tutumlarda ekipmanların “eski veya arızalı ve sarf malzemesi niteliğinde olduğunu” vurguladı ve Dive-LD sisteminin “hassas ve önemli bilgiler toplamadığını” iddia etti.

Bu açıklamalar gündeme gelse de devre dışı kalmış bir sistem dahi istihbarat değerinden bütünüyle yoksun sayılmıyor.

Bir aracın ana ekipmanları artık kullanım dışı durumda bulunsa bile fiziksel yapısı, gövde tasarımı, sensör dizilimi, bağlantı tipleri, elektronik parçaları ve montaj biçimi teknik analiz açısından hala fayda sağlıyor.

Öte yandan bir sistemde depolanan verilerin çıkarılması ile o sistemin donanım ve yazılım yapısının tersine mühendislikle incelenmesi arasındaki farkı da ayırt etmek gerekiyor.

Bir aracın operasyonel verileri silinmiş veya geri getirilemeyecek durumda olsa dahi bileşenlerinin incelenmesi, bazı teknik özelliklerin anlaşılmasına yol açıyor.

Çin'in ele geçirdiği füzeden doğan yeni teknoloji

Bu alandaki en önemli tarihsel örneklerden biri Çin ve Sovyetler Birliği'ne dayanıyor; söz konusu olay, havadan havaya tek bir füzenin bile askeri güçler arasında teknoloji transferi kaynağına dönüştüğünü gösteriyor.

1958 yılında Tayvan Boğazı'ndaki askeri çatışmalar sırasında ABD yapımı bir AIM-9 Sidewinder füzesi Çin kuvvetlerinin eline geçti.

Kızılötesi güdüm teknolojisi kullanan bu füze Sovyetler Birliği'ne teslim edildi ve Sovyet mühendisler, silahı inceleyerek tasarımı ile çalışma mekanizması hakkında önemli bilgilere ulaştı.

Bu sürecin sonucunda, NATO'da AA-2 Atoll adıyla bilinen Sovyet K-13 füzesi geliştirildi.

Tasarım ve teknoloji bakımından Amerikan Sidewinder füzesine büyük yakınlık gösteren bu silah, silahlanma tarihinde tersine mühendisliğin en bilinen örneklerinden birine dönüştü.

Bu örneğin önemi yalnızca aynı nitelikte bir füzenin üretilmesinde yatmıyordu; aynı zamanda bir silahın ele geçirilmesinin iki rakip arasındaki teknolojik farkı kapattığını kanıtladı.

Nitekim gelişmiş bir sisteme erişim sağlayan bir ülke, artık tüm araştırma ve geliştirme sürecini sıfır noktasından başlayarak katetmek zorunda kalmıyor; nihai ürünü inceleyerek bazı teknik yöntemleri, sınırları ve tasarım çözümlerini tespit ediyor.

Tahran'ın geçmiş tecrübesi ve yerli savunma hamlesi

İran da gelişmiş Amerikan ekipmanlarını ele geçirme konusunda daha önce önemli bir deneyim yaşamıştı.

2011 yılında ABD'ye ait RQ-170 Sentinel keşif İHA'sı İran'ın kontrolüne geçti ve bu olay o dönemde dünya medyasının ve askeri çevrelerin geniş ilgisini çekti.

Tasarımı radarda tespit edilme olasılığını azaltmaya odaklanan bu İHA, ABD'nin gelişmiş keşif sistemleri arasında yer alıyordu.

Aracın ele geçirilmesi; gövde yapısının, uçuş teknolojilerinin ve gelişmiş bir Amerikan İHA'sına ait bazı teknik özelliklerin incelenmesi için fırsat sundu.

İran, 2014 yılında görünüm ve bazı tasarım özellikleri bakımından RQ-170 ile örtüşen Şahid 171 İHA'sını tanıttı.

Bununla birlikte salt dış görünümdeki yakınlık, teknolojinin tamamen aktarıldığını veya iki İHA'nın iç sistemlerinin birebir aynı olduğunu kanıtlamaya yetmiyor.

Bu deneyimin ortaya koyduğu asıl unsur, yerel araştırma ve mühendislik kapasitesinin yanı sıra gelişmiş ekipmanların gerçek örneklerine erişim sağlamanın taşıdığı önem oluyor.

Bir sistemin ele geçirilmesi tek başına yerli teknoloji üretmiyor; ancak tasarım, test ve geliştirme sürecini kısaltan bilgiler sağlıyor.

Rusya'nın füze parçalarından yürüttüğü karşı mühendislik

Bir diğer örnek ise Ukrayna savaşına ve Rusya'nın 2024 yılında Amerikan ATACMS füzelerinin güdüm sistemine ait parçalara eriştiği iddiasına dayanıyor.

Bu tür parçaların istihbarat değeri; incelenmeleri sonucunda füzenin güdüm yapısı, elektronik bileşenleri ve bazı performans özellikleri hakkında daha hassas bir kavrayış sağlamasından kaynaklanıyor.

Yeterli erişim ve başarılı bir analiz gerçekleştirilmesi halinde bu bilgiler, sistemin sınırlarının ve kırılgan noktalarının tespit edilmesine yol açıyor ve savunma ya da karşı koyma yöntemlerinin geliştirilmesine katkı sunuyor.

Bu noktada "tersine mühendislik" ile "karşı mühendislik" kavramlarını birbirinden ayırmak gerekiyor.

Tersine mühendislik bir ürünün yapısını ve çalışma mekanizmasını tanımak amacıyla yürütülüyor; karşı mühendislik ise zayıf noktaları tespit etmeye ve o ürünün işleyişini bozacak veya etkisizleştirecek yöntemler tasarlamaya odaklanıyor.

Örneğin bir füzenin güdüm sisteminin nasıl çalıştığını anlamak, mutlaka aynı silahın bir kopyasını üretme kabiliyeti anlamına gelmiyor; ancak savunma sistemi tasarımcılarının o füzeyi tespit etmek, önlemek veya ona karşı koymak için daha etkili yöntemler geliştirmesine yardımcı oluyor.

Avustralya'dan taşınan savaş uçağı parçaları ve gizlilik sırları

Konunun bir diğer boyutunu ise F-35 savaş uçağının hassas parçaları hakkında yayımlanan bilgiler oluşturuyor.

Bloomberg tarafından yayımlanan bir rapora göre, aralarında kokpit kanopisi ve silah bölmesi kapağının da bulunduğu bu savaş uçağına ait bazı parçalar Avustralya'dan Hong Kong'a taşındı. Söz konusu parçaların niteliği ve durumu hakkında farklı anlatımlar gündeme geldi.

Avustralyalı yetkililer ve ABD Savunma Bakanlığı, bahsi geçen parçaların "kullanım dışı durumdaki yedek parçalar olduğunu" söyledi; buna karşılık Bloomberg ve Politico'ya konuşan bazı kaynaklar, bu parçaların "radardan gizlenme teknolojisiyle bağlantılı kaplamalar taşıma ihtimali bulunduğunu" aktardı.

Bu görüş ayrılığının önemi, F-35 savaş uçağının radardan gizlenme teknolojisinin yalnızca gövdenin dış şekliyle sınırlı kalmamasından ileri geliyor.

Dış kaplamada kullanılan malzemeler, yüzey tasarımları, bağlantı noktaları ve radar dalgalarının yansımasını azaltma biçimi, uçağın performansında bütünüyle rol oynuyor.

Elbette tek bir parçaya erişim sağlamak, F-35'in tüm gizlenme teknolojisini ele geçirmek anlamına gelmiyor; ancak bu teknolojiyle ilişkili parçaların incelenmesi bile kullanılan malzemelerin, üretim yöntemlerinin ve bazı tasarım özelliklerinin anlaşılması açısından değer taşıyor.

Modern savaşta istihbarat zaafı ve teknoloji rekabeti

Tüm bu örnekleri birbirine bağlayan ortak noktayı, modern savaşta bilginin ve istihbaratın taşıdığı önem oluşturuyor.

ABD; savaş uçakları, füzeler, İHA'lar ve keşif sistemleri geliştirmek için her yıl milyarlarca dolar harcıyor; ancak bu yatırım yalnızca üretilen teknolojiler rakiplerin erişiminden uzak tutulduğunda ve zayıf noktalarının anlaşılmasına fırsat verilmediğinde kalıcı bir üstünlüğe dönüşüyor.

Böyle bir tabloda, gelişmiş Amerikan ekipmanlarının İran'ın eline geçmesi yalnızca taktiksel bir olay olarak kalmıyor; aynı zamanda Washington ile yürütülen istihbarat ve teknoloji rekabetinin bir parçasını oluşturuyor.

Askeri ve ekonomik açıdan dünyanın en hassas geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı gibi bir bölgede bu konunun önemi ikiye katlanıyor.

Değerli bilgilere erişilme ihtimali dahi karşı taraf açısından endişe yaratıyor; zira teknoloji savaşında düşmanın nasıl gördüğünü, nasıl iletişim kurduğunu ve nerede savunmasız kaldığını bilmek, bazen bizzat silahın kendisine sahip olmak kadar önem taşıyor.

Bu açıdan bakıldığında, Hürmüz Boğazı'ndaki Amerikan ekipmanları meselesini birkaç askeri aracın sayımından ibaret görmeyip çok daha geniş bir çerçevede ele almak gerekiyor.

Asıl mesele, ABD'nin korumak uğruna onlarca yıl boyunca yatırım yaptığı istihbarat ve teknoloji üstünlüğünün sarsılması olarak öne çıkıyor.