Tahran’dan Batı’ya: Saldırganlığı görmezden gelip denetim isteyemezsiniz

YDH- İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekai, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) denetim faaliyetlerini aksattığını belirterek, Ajansın saldırıların sorumlularını açıkça göstermesi gerektiğini söyledi.

Bekai, İran’ın nükleer enerji alanındaki barışçıl kullanım hakkından vazgeçmeyeceğini, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması’na (NPT) taraf olduğu sürece yükümlülüklerine bağlı kalacağını vurguladı.

Pazar günü düzenlediği basın toplantısında konuşan Bekai, sekiz yıllık savaşta hayatını kaybeden 350 kişinin cenaze töreninin yalnızca geçmişi anmak değil, İran’ın kimliğini derinden kavramak anlamına geldiğini söyledi. İşgal altındaki Filistin’deki gelişmeleri de gündeme getiren Bekai, İsrail’in Filistinlilere karşı kış şartlarını da kullandığını belirtti. Son iki-üç haftada Gazze’de çok sayıda kişinin sel ve soğuk nedeniyle hayatını kaybettiğini, Batı Şeria’da ise evlere saldırı, evlerin patlatılması, gözaltı ve işkencenin sürdüğünü kaydetti. “Filistin’in mazlumiyetini dile getirmek insanlık için ses yükseltmektir; Filistin meselesi çağdaş insanlığın meselesidir.” dedi.

“UAEA’nın raporları taraflı ve kusurlu”

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi’nin İran’la ilgili son raporunu değerlendiren Bekai, Ajansın raporları yayımlama biçiminde yapısal sorun bulunduğunu söyledi. Bu yöntemin kasıtlı uygulandığını ve düzeltilmesi yönünde irade gösterilmediğini belirten Bekai, Ajansın ABD etkisi ve taraflı yaklaşım altında eski ve kusurlu yöntemini sürdürdüğünü ifade etti.

Bekai, İran’a yönelik tek taraflı raporun UAEA’nın itibarına zarar verdiğini ve Ajansa sorumluluk yüklediğini söyledi. Raporda ABD ve İsrail saldırılarının İran’da eşi görülmemiş bir durum yarattığının kabul edildiğini belirten Bekai, buna rağmen Ajansın bölgesel savaşın asıl sorumlularının ABD ve İsrail olduğunu açıkça söylemesi gerektiğini kaydetti. Çin ve Rusya’nın da bu yaklaşıma katılmadığını, konunun uluslararası düzeyde ayrışmaya yol açtığını belirtti.

İran’ın UAEA ile ilişkilerinde bu koşullar sürdükçe ilerleme beklenemeyeceğini söyleyen Bekai, NPT’yle ilgili herhangi bir kararın İran’daki yetkili kurumlarca alınacağını, ülke antlaşmaya taraf olduğu sürece yükümlülüklerine bağlı kalacağını ifade etti. Ajansın İran’dan denetçilerin geri dönmesini istemesini de eleştiren Bekai, UAEA’nın kendi raporunda ABD ve İsrail saldırılarının nükleer tesislere erişimi aksattığını kabul ettiğini hatırlattı. Ajansın teknik bir kurum olarak mı çalışacağına yoksa bazı ülkelerin etkisi altında mı kalacağına karar vermesi gerektiğini söyledi.

“ABD diplomasiyi pusuya çevirdi”

ABD’nin İran’la müzakerelere ilişkin açıklamalarını değerlendiren Bekai, Washington’daki iç siyasi tartışmalarla ilgilenmediklerini, ancak ABD’nin diplomasiyi anlamından uzaklaştırdığını söyledi. Diplomasinin gerilimi önlemek için kullanılması gerektiğini belirten Bekai, ABD’nin bunu “pusu ve baskın aracı” haline getirdiğini ifade etti. İran’ın ABD’yle geçmişte yaşadığı ağır deneyimlerin, Washington’ın diplomatik iddialarına kuşkuyla yaklaşmayı zorunlu kıldığını kaydetti.

ABD, Rusya ve Çin liderlerinin İran konulu üçlü görüşme yapma ihtimaline ilişkin Bekai, üç büyük gücün başka bir büyük güç hakkında görüşmesinin olağan olduğunu söyledi. Tahran’ın Rusya ve Çin’le yakın temas içinde olduğunu belirten Bekai, iki ülkeyi stratejik ortak olarak tanımladı ve Washington’ın tek taraflı yaklaşımına karşı çıktıklarını kaydetti. Bölgede yaşananların ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarının sonucu olduğunu, Tahran’ın Moskova ve Pekin’le düzenli istişarelerini sürdürdüğünü söyledi.

ABD’nin insan hakları toplantısına katılmamasını da eleştiren Bekai, Washington’ın kendi savunduğu değerleri dahi benimsemediğini gösterdiğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanı’nın “Elinde kılıç tutan biriyle insan hakları konuşmayın” sözünü hatırlatarak, bu ifadenin Washington’ın uluslararası kurallara değer vermediğini ortaya koyduğunu söyledi. Bekai, ABD’nin son iki yılda birçok uluslararası kurumdan çekildiğini belirterek, özellikle Avrupa ülkelerinin Washington’a karşı daha gerçekçi tutum alması gerektiğini vurguladı.

Katar heyetinin Tahran’a yaptığı ziyarete ilişkin ise Bekai, ülkeler arasındaki ziyaret ve temasların sürdüğünü, ancak İran’a gelen her uçağın yeni bir müzakere sürecinin işareti olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

ABD’nin İran’dan nükleer programını bırakmasını istemesine de değinen Bekai, Washington’ın başından beri İran’ın barışçıl nükleer enerji kullanma hakkından vazgeçmesini talep ettiğini belirtti. “İran, egemenlik hakkından ve temel bir hakkı olan barışçıl nükleer enerjiden vazgeçecek bir ülke değildir.” dedi.

Fransa’ya siber saldırı suçlamalarına son verme çağrısı

Bekai Fransa ve Belçika’nın İran’ı marketlerin soğutma sistemlerine yönelik siber saldırılarla suçlamasını reddetti. Avrupa ülkelerinin kanıt sunmadan İran’ı suçlamayı alışkanlık haline getirdiğini söyledi. Bu suçlamaları “tamamen dayanaksız” olarak niteleyen Bekai, iddiaları İran’ın çocuklarını mikrodalga fırınlarda öldürdüğünü söyleyen bir ABD senatörünün sözleri kadar temelsiz bulduğunu ifade etti.

İranlı yetkili, soğutma sistemlerinin hacklendiği iddiasının, kendi kusurlarını örtmek için ortaya atılmış olabileceğini belirtti. Olaydan yaklaşık beş ay önce İsrailli bir şirketin bu sistemlerde arıza bulunduğunu söylediğini kaydetti. Avrupa ülkelerinde “sahte bayrak” operasyonlarının karşılık bulduğunu, İsrail’in de kendi hedefleri doğrultusunda Avrupa ülkelerini yanına çekmeye çalıştığını ifade etti. Bekai, Fransa hükümetine İran’a yönelik suçlamaları durdurma çağrısı yaptı ve bu tür temelsiz iddiaların uluslararası hukuka aykırı olduğunu söyledi.

Bekai, Hürmüz Boğazı’ndan gübre taşıyan gemilerin geçişine ilişkin bölge ülkelerinden gelen talepleri de değerlendirdi. Savaşın başlamasından itibaren Birleşmiş Milletler’in farklı birimleriyle temas hâlinde olduklarını ve insani ürünlerin taşınmasına yardım etmeye hazır olduklarını bildirdiklerini söyledi. BM’nin İran’a yönelik saldırılar karşısında başından beri tutum alması gerektiğini belirten Bekai, gemi trafiğinin aksamasına yol açan tarafın muhatap alınması gerektiğini kaydetti. “Her görüşmede bu duruma sebep olanın ABD olduğunu unutmamalıyız.” dedi.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in İran’la müzakere sürecinden çekilmesine ilişkin Bekai, ABD siyasi sistemi içindeki isimler arasında anlamlı bir fark gözetilmemesi gerektiğini söyledi. İran’la yürütülen savaş kararlarının Washington’da alınmadığını, ABD politikasının dümenini başka bir yerin çevirdiğini ifade etti.