Bağdat'tan Ketaib Hizbullah'a Curf Nasr ültimatomu

YDH — Irak Başbakanı Ali Zeydi, Babil vilayetinin kuzeyinde yer alan stratejik Curf Nasr nahiyesindeki tüm güvenlik sorumluluğunu hükümet güçlerine devretmesi için Ketaib Hizbullah’a bu haftanın sonuna kadar süre tanıdı ve aksi takdirde askeri müdahalede bulunulacağı uyarısını yaptı.

Şafak News'e pazar günü konuşan bilgili hükümet kaynakları ve siyasi kaynaklar, Zeydi'nin bu mühleti Haşdi Şabi ve Şii Koordinasyon Çerçevesi içindeki arabuluculara ilettiğini aktardı.

Ketaib Hizbullah ise aynı gün yayımladığı açıklamayla hükümetin bölgedeki petrol kaçakçılığı soruşturmasının bulgularını reddetti ve Zeydi yönetimini örgütü silah bırakmaya zorlamak amacıyla sahte suçlamalar üretmekle itham etti.

Arabuluculara hafta sonuna kadar mühlet verildi

Kaynakların aktardığı bilgilere göre Zeydi, arabuluculuk girişimlerinin sonuçsuz kalması halinde önümüzdeki günlerde nahiyede tam askeri ve güvenlik kontrolü sağlamak üzere Terörle Mücadele Servisi'ne (CTS) bağlı özel kuvvetleri görevlendirmeyi planlıyor.

Planlanan adımın tam yargı desteğine sahip olduğunu arabuluculara söyleyen Başbakan,hükümet tedbirlerini engelleyen her tarafın Terörle Mücadele Yasası da dahil olmak üzere kanunlar çerçevesinde işlem göreceği uyarısında bulundu.

Şafak News kaynakları, nahiyenin içine yapılması öngörülen CTS konuşlandırmasının yanı sıra bölgenin giriş ve çıkışlarındaki denetimleri sıkılaştırma ve Federal Polis mevzilerini takviye etme planlarının hazırlandığını belirtti.

Ketaib Hizbullah ile yaşanacak bir çatışmanın kontrolden çıkmasından endişe eden arabulucular, Başbakanı askeri seçenekten vazgeçirmeye çalışıyor.

Ancak kaynaklar, özellikle bölgedeki petrol ve petrol ürünleri kaçakçılığını soruşturan hükümet komitesinin bulgularının ardından Zeydi'nin müdahale konusunda “kararlı” bir tutum sergilediğini ifade etti.

Üstelik söz konusu soruşturma komitesinin incelemelerini tamamlamak üzere nahiyenin bazı bölümlerine girmesi de engellenmişti.

Son günlerde krizi çözmek ve askeri bir çatışmanın önüne geçmek amacıyla Zeydi ile Bedir Örgütü Genel Sekreteri Hadi el-Amiri, Haşdi Şabi Heyeti Başkanı Falih el-Feyyaz ve Ebu Fedek olarak bilinen Haşdi Şabi Genelkurmay Başkanı Abdülaziz el-Muhammedavi gibi Koordinasyon Çerçevesi ve Haşdi Şabi liderleri arasında yoğun telefon görüşmeleri ve toplantılar yapıldı.

Petrol kaçakçılığı raporu dokuz yetkiliyi görevinden etti

On iki yıl önce IŞİD'den geri alınan bölge, uydu raporlarının şüpheli petrol kaçakçılığı faaliyetlerine işaret etmesi ve Şafak News'in ulaştığı gizli bir hükümet istihbarat raporunun yıllarca süren petrol kaçakçılığı şüphelerini ortaya koymasıyla yeniden gündemin merkezine yerleşti.

Bu istihbarat üzerine Zeydi kapsamlı bir soruşturma talimatı verdi.Başbakan, cumartesi günü komitenin kaçakçılık iddialarını doğrulayan, yasa dışı petrol rafinaj tesislerini ortaya çıkaran ve usulsüzlük vakalarını tespit eden raporunu teslim aldı.

Soruşturmada kaçakçılık kanıtlarına ulaşılmasının hemen ardından Zeydi, cumartesi günü Babil Emniyet Müdürü'nün yanı sıra istihbarat, Ulusal Güvenlik Servisi, Haşdi Şabi, Enerji Polisi ve Petrol Boru Hatları Şirketi bünyesinde görev yapan isimlerin de aralarında bulunduğu Babil'deki dokuz üst düzey güvenlik ve idari yetkiliyi görevden aldı; kaçakçılık operasyonlarıyla bağlantısı tespit edilen şüphelilerin ise yargıya sevk edilmesine karar verdi.

Sızan harekat planı sonrasında en üst düzey askeri alarma geçildi

Hükümet güçlerinin Curf Nasr yönüne doğru harekete geçtiğine dair haberlerin yayılması üzerine cuma günü Irak askeri birlikleri ülkedeki en yüksek hazırlık durumu olan “C” seviyesi alarma geçirildi.

Şafak News'e konuşan bilgili bir kaynak, bölgede devlet kontrolünü yeniden tesis etmeye yönelik daha önceki bir planın kutsal türbelere bağlı güçlerden üç tugayı, Federal Polis Üçüncü Tümeni'ni ve bir CTS birliğini kapsadığını söyledi.

Ancak planlanan ilerleme hatlarının dışarıya sızması üzerine bu planın uygulanması durdu ve hükümet alternatif bir yol arayışına girdi.

Bağdat yönetimi son dönemde Curf Nasr üzerindeki denetimini genişletmek için sınırlı bazı adımlar atmıştı. Hükümet komiteleri ağustos ayında ve bu hafta içinde bölgeye girdi; fakat üst düzey güvenlik ve siyasi koordinasyon gerektiren bu olağandışı ziyaretler, devletin bölgeye rutin erişiminin ne kadar sınırlı kaldığını gözler önüne serdi.

Direnişçiler suçlamaları silahsızlandırma baskısı olarak nitelendirdi

Ketaib Hizbullah ise pazar günü yaptığı açıklamada petrol kaçakçılığı soruşturmasının sonuçlarını kesin bir dille reddetti.

Açıklamada, örgütün silahların düzenlenmesine ilişkin müzakerelere katılmasına ve iktidardaki Şii Koordinasyon Çerçevesi üyeleri ile hükümetin yer aldığı bir egemenlik anlaşmasına imza atmasına rağmen bu suçlamaların gündeme getirildiği vurgulandı.

Curf el-Nasr meselesi ile direniş silahları konusunun siyasi çekişmelerin dışında tutulması gerektiğini belirten örgüt, Amerika Birleşik Devletleri, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni Zeydi hükümeti üzerinden baskı kurmakla suçladı.

Boru hatlarına müdahale iddiasına karşı askeri tesis savunması yapıldı

Örgüt, hükümetin soruşturma anlatımının aksine, bölgede inceleme yapan teknik komitenin petrol boru hatlarına yönelik “hiçbir yasa dışı müdahale” tespit etmediğini ileri sürdü.

Ketaib Hizbullah, müfettişlerin yalnızca yakıt depolama tanklarını ve yakıt kalitesini iyileştirerek kıtlık dönemlerinde askeri araçlara, ağır iş makinelerine ve dizel jeneratörlere ikmal sağlayan küçük bir işleme tesisini kayıt altına aldığını savundu.

Açıklamada bu tesisin Babil vilayetinin kuzeyinden Irak-Suriye sınırındaki el-Kaim bölgesine kadar uzanan askeri sektöre destek verdiği belirtildi.

Medya kuruluşlarını soruşturma komitesine atfedilen sahte görüntüler yaymakla suçlayan örgüt, söz konusu tesisin herkesin erişimine açık olduğunu ve en yakın petrol boru hattından beş kilometreden daha uzak bir mesafede bulunduğunu iddia etti.

Ayrıca Irak yargısına soruşturma sonrasında yetkililere verilen cezaları yeniden gözden geçirme çağrısı yapan Ketaib Hizbullah; askeri gıda ikmali, kamu gıda karnesi sistemi ve Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC) ile yapılan ortaklık anlaşmasına ilişkin yolsuzluk iddiaları hakkında ayrı soruşturmalar açılmasını talep etti.

Stratejik kavşak on iki yıl boyunca devlet denetiminin uzağında kaldı

Irak güçlerinin Bağdat'ın güneybatısındaki stratejik Curf Nasr bölgesini IŞİD'den geri almasının üzerinden on iki yıl geçmesine rağmen, Şafak News'e konuşan analistler ve yetkililer bölgenin direniş gruplarının nüfuzu, ekonomik çıkarlar,arazi anlaşmazlıkları ve bölge sakinlerinin geri dönüşüne ilişkin çözülemeyen sorunlar nedeniyle devlet kurumlarının tam kontrolünün dışında kaldığını vurguladı.

Siyasi analist Hüseyin el-Kinani, Curf Nasr'ın Bağdat'ı ülkenin güneyine ve batısına bağlayan yolların kesişim noktasında yer aldığını anlattı. El-Kinani, IŞİD'in bölgeyi elinde tuttuğu dönemde başkenti ve yakınlardaki Museyyib kentini tehdit ettiğini, yolları kestiğini ve hacıları tehlikeye attığını hatırlattı.

Analiste göre halihazırda bölgede Terörle Mücadele Servisi, Federal Polis ve Haşdi Şabi'ye bağlı bir tugay görev yapıyor; ancak bu güvenlik düzenlemesi bölge halkının geri dönüşü, yeniden inşa süreci ve tarım arazilerinin statüsüyle ilgili çözülemeyen sorunlarla doğrudan bağlantılı bulunuyor.

Yüz binden fazla sivil evine dönemedi

Şafak News daha önce yayımladığı haberlerde, bölgenin IŞİD'den kurtarılmasının üzerinden on yıldan fazla zaman geçmesine rağmen 100 binden fazla insanın Curf Nasr ve çevresindeki yerleşim yerlerine hala dönemediğini aktarmıştı.

Göç ve Göçmenler Bakanlığı'nın daha önceki verileri yerinden edilen aile sayısını yaklaşık 6 bin olarak gösteriyordu; yerinden edilen bu aileler Erbil, Süleymaniye, Selahaddin, Bağdat ve Babil vilayetlerine dağılmış halde yaşıyor.

El-Kinani, “Savaşta zarar gören mahalleleri yeniden inşa etmek veya tarım arazilerini temizlemek için hiçbir ödenek ayrılmadı” dedi.

Bölgedeki arazilerin yaklaşık yüzde 70'inin tarım alanı olduğunu ve devlet sözleşmeleri kapsamında kiralandığını belirten el-Kinani, Maliye Bakanlığı'nın bazı kira sözleşmelerini iptal ettiğini ve eski sahipleri için bu sözleşmeleri yenilemediğini, bunun da mülkiyet sorununu daha karmaşık hale getirdiğini söyledi.

El-Kinani ayrıca, “Bazı bölge sakinleri, geçmişteki faaliyetlere ilişkin şüpheler ya da hukuki ve güvenlik kaynaklı korkular nedeniyle geri dönüş talebinde bulunmakta tereddüt ediyor”  değerlendirmesini yaptı.

Bölgede devlet içinde küçük bir devlet yapılanması kuruldu

Siyasi araştırmacı Abdülkadir el-Nayel ise Curf Nasr'ın 2014 yılından bu yana “devlet içinde küçük bir devlete” dönüştüğünü söyledi.

Bölgenin uluslararası otoyol yakınında Bağdat'ı Babil, Kerbela ve el-Anbar'a bağlayan güney kapısı konumunda bulunduğunu belirten el-Nayel, burayı elinde tutan gücün yollar ve ikmal hatları üzerinde nüfuz kazandığını ifade etti.

Mevcut statükoyu ekonomik çıkarlarla ilişkilendiren el-Nayel; tarım arazilerine el konularak yasa dışı biçimde kiralanmasını veya satılmasını, petrol ve yakıt kaçakçılığıyla bağlantılı olduğundan şüphelenilen faaliyetleri, eğitim kamplarını ve gayriresmi gözaltı merkezlerini bu çıkar ağının parçaları olarak sıraladı.

Bazı köylerin isimlerinin değiştirildiğini, orijinal evlerin yıkıldığını ve bölgeye başka vilayetlerden ailelerin yerleştirildiğini dile getiren el-Nayel, “Bölge sakinlerini evlerine geri getirmek ve mülkiyet taleplerini çözüme kavuşturmak bu suistimalleri açığa çıkarıyor” görüşünü savundu.

Araştırmacı ayrıca, “Kontrolü zorla dayatmaya yönelik her girişim güçlü gruplarla silahlı bir çatışma riski taşıyor; bu da siyasi mutabakatları hükümet için daha olası bir yol haline getiriyor” uyarısında bulundu.

El-Nayel; direniş gruplarının bölge üzerindeki askeri vesayetinin sona ermesi, güvenliği ordu ve Federal Polis'in devralması, arazi ve mülklerin yasal sahiplerine iade edilmesi ve insan hakları kuruluşları ile uluslararası kurumların katılımıyla geri dönen sakinlere güvenlik garantisi verilmesi çağrısı yaptı.

İnsani kriz siyasi baskı aracına dönüştü

İktidardaki Koordinasyon Çerçevesi'nin bileşenlerinden Hikmet Hareketi'nin Babil'deki liderlerinden Hasan Fedam, Curf Nasr'ın Bağdat, Kerbela ve Babil yakınlarındaki sembolik konumu nedeniyle benzer engellerle karşılaşan diğer kurtarılmış bölgelere kıyasla daha fazla siyasi ve medyatik ilgi çektiğini söyledi.

Fedam, “Bu mesele bazen insani boyutu pahasına bir siyasi baskı aracı olarak ya da kamuoyu desteği kazanmak amacıyla kullanılıyor” dedi ve masum yerinden edilmiş sakinlerin hukukun üstünlüğü çerçevesinde evlerine dönebilmesi için konunun resmi kurumlar eliyle yürütülmesini istedi.

El-Anbar İl Meclisi Güvenlik ve Savunma Komitesi Danışmanı Abdullah el-Cuğayfi ise bölge sakinlerinin çoğunluğunun Sünni olması ve bölgenin bir dönem militan saldırıları için sıçrama tahtası olarak kullanılması nedeniyle meselenin mezhepsel bir nitelik kazandığını belirtti; ancak bu durumun insanları evlerinden uzak tutmayı haklı çıkarmadığını vurguladı.

Birbiri ardına gelen hükümetlerin direniş gruplarıyla karşı karşıya gelmekten geri adım attığını söyleyen el-Cuğayfi, dolaşımdaki raporlara göre “bölgenin askeri bir rolden tarım, balık çiftlikleri ve şüpheli petrol kaçakçılığını kapsayan bir ekonomik faaliyet merkezine dönüştüğünü” aktardı.

Başbakan Zeydi'nin sorunu silahlı bir çatışma yaşanmadan çözmeyi amaçladığına inandığını dile getiren el-Cuğayfi, Curf Nasr'ın devlet kurumları dışındaki grupların değil, Silahlı Kuvvetler Başkomutanı'nın otoritesi altına girmesi gerektiğinin altını çizdi ve bölgenin orijinal adının geri verilmesi çağrısında bulundu.