PDF olarak indirmek için yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçeneğini işaretleyin.
Washington, UNIFIL’in görev süresinin uzatılmaması ve yerine farklı yetkilere sahip bir gücün kurulması üzerinde duruyor.

YDH- El-Ahbar gazetesi yazarı Meysem Rızk, Lübnan yönetiminin İsrail’le yapılan çerçeve anlaşmasının düzenlemelerini 1701 sayılı karar üzerinden BM Güvenlik Konseyi’ne taşımaya çalıştığını yazdı.
Yazara göre, anlaşmanın doğrudan adının kullanılması, Hizbullah ve bazı siyasi güçlerin Lübnan’ın haklarını korumadığı gerekçesiyle anlaşmaya karşı çıkması nedeniyle iç siyasi çatışma riski taşıyor.
Beyrut, bu düzenlemeleri 2006 tarihli 1701 sayılı kararın içine yerleştirecek yeni bir metin üzerinde çalışıyor. Meclis Başkanı Nebih Berri’nin karara bağlılığını yinelemesi, yönetime bu girişim için siyasi zemin sağladı. Berri’nin danışmanı Ali Hamdan, geçen hafta bu tutumu Baabda’ya iletti.
Tartışma, yalnızca 20 yıllık kararın güncellenmesi ya da görev süresi sona erecek UNIFIL’in yerine başka bir gücün getirilmesiyle sınırlı değil. İlk ABD yaklaşımında çerçeve anlaşmasının doğrudan Güvenlik Konseyi’ne taşınması ve bu konuda Fransa’yla eşgüdüm sağlanması gündemdeydi. Şimdi ise düzenlemelerin 1701 sayılı kararın uygulanması başlığı altında geçirilmesi üzerinde duruluyor. Böylece kararın adı korunurken içeriği, Lübnan’ı farklı bir güvenlik düzenine taşıyabilecek biçimde değiştirilebilir.
ABD’nin BM Daimî Temsilcisi Mike Waltz, Beyrut ziyareti sırasında 1701 sayılı kararın güncellenmesi gerektiğini söyledi. Washington, UNIFIL’in görevini sona erdirip süresini uzatmama yönünde ilerlerken farklı yapıda ve görevlerde çalışacak uluslararası bir güç arıyor. Ancak Waltz, yeni güce ilişkin kapsamlı bir proje ya da nihai taslak sunmadı; üç cumhurbaşkanının görüşlerini dinledi. Bu nedenle kararın değiştirilmesi tartışması, tamamlanmış bir ABD girişiminden çok Beyrut’ta hazırlanan siyasi sürecin parçası olarak öne çıkıyor.
Berri, Birleşik Arap Emirlikleri merkezli WHYZ platformuna verdiği demeçte, Waltz’ın ABD’nin 1701 sayılı kararla bir sorunu olmadığını ancak değişiklik yapılması gerektiğini söylediğini aktardı. Berri, değişikliklerin çerçeve anlaşmasını karara eklemeyi amaçlaması halinde bunu reddedeceklerini, ancak Waltz’tan böyle bir öneri duymadığını belirtti. Lübnan’ın ABD’nin yaptırım tehdidine rağmen bu tür önerileri reddedip reddedemeyeceği sorusuna ise “12 yıldır beni yaptırımlarla tehdit ediyorlar” yanıtını verdi.
1701 sayılı karar ile çerçeve anlaşması içerik bakımından farklı. 1701 sayılı karar, çatışmaların durdurulmasına ve Güney Lübnan’daki düzenlemelere dayanıyor; UNIFIL de kararın uygulanmasında temel rol üstleniyor. Çerçeve anlaşması ise savaşın sona erdirilmesine ilişkin koşulları, Hizbullah’ın silahları konusundaki yaklaşımı ve yükümlülüklerin izlenmesi için kurulacak yeni mekanizmaları kapsıyor. Bu düzenlemelerin 1701 sayılı kararın içine alınması, kararın kapsamını yeni hükümleri içerecek biçimde yeniden şekillendirecek.
UNIFIL’in yerini alması düşünülen güç, sürecin temel başlıklarından biri. Tartışma, yalnızca gücün adını veya bileşimini değiştirmekle sınırlı değil; görevleri, yetkileri ve müdahale sınırları da ele alınıyor. Gündemdeki fikirlerden biri, yeni gücün çerçeve anlaşmasının uygulanmasını doğrulaması ve karşılıklı yükümlülükleri izlemesi. Ancak bu gücün askerî mi sivil mi olacağı, silahlı olup olmayacağı, hangi yetkilere sahip olacağı ve faaliyet sınırlarının nerede başlayıp biteceği henüz belirlenmedi.
1701 sayılı karar dosyasında raportör ülke olan Fransa, Güvenlik Konseyi’ne sunulacak yeni bir metnin hazırlanmasında rol alacak. Lübnan’daki üç cumhurbaşkanı alternatif bir uluslararası düzenlemeyi görüşmeye açık olduklarını bildirdi; ancak bunun 1701 sayılı kararın çerçevesinde kalmasını istedi. Cumhurbaşkanı Jozef Aun, UNIFIL’in görev süresi sona erdikten sonra güneyde uluslararası varlık bakımından boşluk oluşmamasını, kararın korunmasını ve ordunun desteklenmesini savundu. Başbakan Nevaf Selam ise gelecekteki düzenlemelerin karşılıklılık ve aşamalılık ilkelerine dayanmasını istedi. Selam’a göre İsrail’in tamamen çekilmesi, devlet otoritesinin genişletilmesi ve silahların devlet tekelinde toplanmasıyla eşzamanlı yürütülmeli; ayrıca tarafların yükümlülükleri güvenilir bir mekanizmayla denetlenmeli.
Waltz’ın Lübnan ordusu komutanı General Rodolphe Heykel’le görüşmemesi, ziyaretin öne çıkan ayrıntılarından biri oldu. ABD’li temsilci, zaman darlığını ve siyasi liderlerle BM misyonuna öncelik vermesini gerekçe gösterdi. Oysa ordu, güneydeki konuşlanma, yeni görevlerin uygulanması ve uluslararası güçle ilişkiler bakımından olası düzenlemelerin merkezinde bulunuyor. ABD’nin ordunun silahların devlet tekelinde toplanması dosyasındaki performansına yönelik eleştirileri de dikkate alındığında, Heykel’in görüşme programında yer almaması Washington’ın ordu komutanlığına yönelik bir mesaj olarak değerlendiriliyor.
Waltz, Berri ile Ayn Tine’deki görüşmesinde ABD’nin Hizbullah’ın silahlarına ilişkin tutumunu da açıkça dile getirdi. Lübnan’da “iki ordu” bulunamayacağını söyleyen Waltz, Hizbullah’a silahlarını gönüllü olarak teslim etme çağrısı yaptı ve egemenliğin yeniden tesisini Lübnan ordusunun rolüyle ilişkilendirdi. Washington’ın gelecek döneme ilişkin tasavvuru, güneydeki uluslararası varlığın yeniden düzenlenmesinin yanı sıra Lübnan’ın iç güvenlik yapısının değiştirilmesini ve silahların devlet tekelinde toplanmasını da kapsıyor.