CIA, Hizbullah'ın finansmanına ilişkin dosyaları nasıl uydurdu? Yazıya git

PDF olarak indirmek için yazdırma penceresinde hedef olarak “PDF olarak kaydet” seçeneğini işaretleyin.

Yakın Doğu Haber
LÜBNAN DOSYASI
19 Kasım 2026 · 16:29

CIA, Hizbullah'ın finansmanına ilişkin dosyaları nasıl uydurdu?

❝Lübnanlı tüccarlar gibi Ortadoğulu tüccarları bulmalı ve onları Hizbullah veya Hamas’ı destekliyor olarak sınıflandırmalısınız. Sizden bunu kanıtlayan bir istihbarat dosyası hazırlamanızı istiyoruz.❞

YDH — El-Ahbar yazarı Vefik Kansu, ABD'nin Güney Amerika'daki Lübnanlı tüccarları Hizbullah'ı finanse etmekle suçlayan istihbarat dosyalarının siyasi baskılar ve İsrail lobisinin etkisiyle nasıl şekillendirildiğini ele alıyor. Eski DEA yetkilisi David Hathaway'in tanıklığı üzerinden suçlamaların arka planını, yaptırım mekanizmasını ve Lübnan diasporasının nasıl güvenlik şüphesinin hedefi hâline getirildiğini inceliyor. 

▪️▪️▪️


Binyılın başından itibaren Amerika Birleşik Devletleri, İsrail’in siyasi ve medyatik desteğiyle birlikte, Brezilya, Paraguay ve Arjantin arasındaki üçlü sınır bölgesini Hizbullah’ın mali ve ticari ağlarının faaliyet gösterdiği merkezlerden biri olarak resmetmeye başladı.

Bölgeye onlarca yıl önce yerleşen Lübnanlı toplulukların ticari faaliyetleri, örgütün finansmanı, kara para aklama, uyuşturucu ticareti ile sahte para ve belge basımıyla ilişkilendirildi.

İstihbarat raporları,güvenlik soruşturmaları, yaptırımlar ve adli kovuşturmalarla pekiştirilen bu anlatı; zamanla bölgedeki Lübnan toplumuna ve bu toplumun ekonomik faaliyetlerine yönelik neredeyse değişmez bir yaklaşıma dönüştü.

Ancak Güney Amerika’da yıllarca Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile birlikte görev yapmış Amerikalı bir güvenlik yetkilisi, bu suçlamalara dayanak teşkil eden istihbarat raporlarının hiçbir kanıt olmaksızın, siyasi talimatlar ve baskılar doğrultusunda “ısmarlama” olarak hazırlandığını ifşa etti.

ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi’nde (DEA) yaklaşık otuz yıl görev yapan David Hathaway, istihbarat teşkilatı çalışanlarından, aralarında Lübnanlıların da bulunduğu Ortadoğu kökenli tüccarlara yönelik Hizbullah veya Hamas’ı finanse ettikleri yönünde asılsız suçlamalar kurgulamalarının ve bu suçlamaları destekleyecek raporlar hazırlamalarının nasıl istendiğini anlattı.

Hâlihazırda Arizona eyaletine bağlı Santa Cruz İlçesi Şerifi olan Hathaway’in tanıklığı, uzun soluklu bir “şüphe üretme” sürecine ve Güney Amerika’daki Lübnanlı tüccarları kuşatan bu anlatıyı pekiştirmek amacıyla istihbarat çalışmalarını yönlendirmede siyasi ve mali çıkarların oynadığı role ışık tutuyor.

Bu suçlamalar, ABD Hazine Bakanlığı’nın 2004 yılında Lübnanlı iş insanı Esad Ahmed Bereket ile kendisine ait iki şirketi Hizbullah’ı finanse etme suçlamasıyla yaptırım listesine almasıyla birlikte resmî bir politikaya dönüştü.

Bakanlık, iki yıl sonra bu uygulamalarını örgüte mali ve lojistik destek sağladıkları suçlamasıyla dokuz kişiyi ve iki kuruluşu daha kapsayacak şekilde genişletti.

İzleyen yıllarda ise uyuşturucu ve sahte para ticaretine karıştıkları ya da ithalat-ihracat şirketlerini örgütün “mali kanadı” için paravan olarak kullandıkları iddiasıyla çok sayıda Lübnanlıyı yaptırım listelerine ekledi.

Böylece yaptırımlar, suçlamalar, soruşturmalar ve kovuşturmalardan oluşan bir mekanizma birikerek Güney Amerika’daki Lübnanlı ticari varlığı güvenlik şüphesinin odağına yerleştirdi.

Ancak şu soru hep cevapsız kaldı: Tüm bunlar ne ölçüde somut kanıtlara dayanıyordu?

Eski Amerikalı yargıç Andrew Napolitano’nun YouTube üzerinden sunduğu ve geniş bir izleyici kitlesine (419 milyondan fazla görüntülenme) ulaşan siyasi tartışma programı Judging Freedom’a bu ayın 11’inde konuk olan Hathaway, şunları söyledi:

Amerika Birleşik Devletleri dışındaki istihbarat teşkilatlarında görev yaptığım süre boyunca; büyük bağışçıların,İsrail lobisinin veya askerî-sanayi kompleksinin, bağış akışının devamı şartıyla bölgede belirli bir gündemi dayatmak istediği durumlar haricinde, Beyaz Saray’dan sahaya inen veya Kongre’den çıkıp sahada uygulanan hiçbir talimat görmedim.

İstihbarat teşkilatı çalışanlarına yöneltilen spesifik taleplere değinen Hathaway, durumu şu sözlerle açıkladı:

Çok sayıda Senato üyesi, Kongre heyetleri, Beyaz Saray yetkilileri, Genelkurmay Başkanlığı mensupları ve hatta Başkan Yardımcısı bile istihbarat topluluğundan brifing almaya gelirdi. Örneğin, bize ve özellikle Güney Amerika’daki istihbarat teşkilatı çalışanlarına söyledikleri tek şey şuydu: 'Lübnanlı tüccarlar gibi Ortadoğulu tüccarları bulmalı ve onları Hizbullah veya Hamas’ı destekliyor olarak sınıflandırmalısınız. Sizden bunu kanıtlayan bir istihbarat dosyası hazırlamanızı istiyoruz.'

Bu mekanizmayı özel çıkarların kurumları ele geçirmesinin bir biçimi olarak tanımlayan Hathaway, durumu “proaktif uyum” (önleyici itaat) olarak adlandırıyor:

Kariyerinde yükselmeyi hedefleyen bir istihbarat analisti, bu tür bir rapor hazırlamanın kendisine mesleki fırsatlar sunabileceğini ve aynı zamanda bağışçıların Kongre üzerindeki nüfuzunu pekiştirmesine yardımcı olacağını bilir. Neticede, hiçbir gerçekçi temele dayanmayan bir rapor hazırlar ve üçlü sınır bölgesindeki Lübnanlı tüccarların yalnızca Hizbullah’ı finanse etmek amacıyla para kazanmak için ticaret yaptıkları sonucuna varır. Bu iddiayı destekleyecek güvenilir hiçbir kanıt bulunmasa bile söz konusu rapor Washington’a ulaşır,finansör çevresinin beklentilerine hizmet eder ve Kongre üyelerinin yeniden seçilmesine katkı sağlar.

Hathaway sözlerini şöyle tamamlıyor:

İstihbarat çalışmalarının hedeflerinin finansörlerin çıkarları doğrultusunda belirlenmesi şeklinde yukarıdan aşağıya verilen emirlere tanık olduğum tek durum buydu.

Hathaway’in bu anlatımı, yıllar boyunca farklı dosya ve bölgelerde üretilen ve dayanaksız iddiaların, yaptırım ve kovuşturmalara zemin oluşturan olgulara dönüştürülmesine hizmet eden tüm istihbarat değerlendirme ve suçlamalarının daha geniş kapsamlı bir sorgulamaya tabi tutulmasının önünü açtı.

Üçlü sınır bölgesinde güvenlik şüphesinin tarihçesi

Güney Amerika’daki Lübnanlı tüccarlara yönelik güvenlik şüphesinin kökleri, bölgedeki güvenlik birimlerinin giderek büyüyen Lübnan varlığını Arap-İsrail çatışması perspektifinden değerlendirmeye başladığı ve göçmenlerin ticari faaliyetleri ile siyasi veya güvenlik içerikli faaliyetlere dâhil olma ihtimalleri arasında bağ kurduğu 1970’li yıllara uzanıyor.

O tarihten bu yana evrilen bu yaklaşım, nihayetinde Brezilya, Paraguay ve Arjantin arasındaki üçlü sınır bölgesinin Hizbullah’ın finansmanına ilişkin ABD suçlamalarında temel bir eksene dönüşmesine ve buradaki Lübnanlı tüccarların art arda gelen soruşturma, fişleme ve yaptırım dalgalarına maruz kalmasına yol açtı.

Bu sürecin erken dönem duraklarından biri, 4 Mayıs 1970 tarihinde Paraguay’ın başkenti Asunción’daki İsrail Büyükelçiliği’nin iki Filistinli tarafından silahlı saldırıya uğramasıyla yaşandı.

Brezilya medyasının saldırıda kullanılan silahların üçlü sınır bölgesindeki Foz do Iguaçu kentinden satın alınmış olabileceği ihtimalini gündeme getirmesi üzerine, Brezilya polisi kentte ticari faaliyet yürüten Lübnanlıları kapsayan bir soruşturma başlattı.

Söz konusu kişilerin Filistin davasıyla bağlantılı olabileceği veya saldırıya karıştığı varsayımına dayanan bu soruşturmada üç Lübnanlı şüpheli olarak belirlendi.

Ancak soruşturmayı yürütmekle görevlendirilen yerel polis memuru, yaklaşık bir ay sonra bölge tüccarlarını saldırıyla ilişkilendiren hiçbir kanıt bulunmadığı sonucuna vardı.

Buna rağmen hazırladığı raporda, hedef alınan Lübnanlıların pasaport ve kimlik numaraları ile ev ve iş yeri adreslerini içeren ayrıntılı kişisel verilere yer verdi.

Başka bir deyişle, kanıt yokluğu güvenlik sürecini sona erdirmedi; aksine soruşturma, toplulukla bağlantısı kanıtlanamayan bir olaydan yola çıkılarak toplum ve ticari faaliyetleri hakkında kapsamlı istihbarat toplanmasıyla sonuçlandı.

Araştırmacı John Tofik Karam, Üçlü Sınırda Lübnan Diasporası ve Güney Amerika Jeopolitiğinin Yeniden Çizimi, 1950–1992 (The Lebanese Diaspora at the Tri-Border and the Redrawing of South American Geopolitics, 1950–1992) adlı çalışmasında bu olayı belgeliyor.

Karam çalışmasında; Brezilya, Paraguay ve Arjantin’deki göç ve ticaret ağlarının oluşumunu, Lübnanlıların yerel ekonomilerdeki konumlarında meydana gelen dönüşümleri ve kendilerine yönelik yaklaşımın zamanla sıradan birer tüccar ve göçmen olmaktan çıkıp Ortadoğu’daki çatışmalarla bağlantılı güvenlik sınıflandırmalarına tabi tutulmaya doğru nasıl evrildiğini inceliyor.

Üçlü sınır bölgesindeki Lübnan varlığı, çoğu Batı Bekaa kökenli olan ilk göçmen öncülerinin Brezilya’nın Foz do Iguaçu ve Paraguay’ın Ciudad del Este kentlerine yerleştiği 1950’li yıllara dayanıyor.

Lübnan’daki iç savaş ile güvenlik ve ekonomik koşulların kötüleşmesi neticesinde, 1970’li ve 1980’li yıllarda Bekaa ve Güney Lübnan’dan gelen daha geniş kitlelerin katılımıyla bu göç dalgası büyüdü.

Ticari hayatlarına seyyar satıcılıkla başlayan bu göçmenler; zamanla mağazalar ile giyim, kumaş ve ev eşyası dükkânları açmış, ardından ticari faaliyetlerini ithal ürünler, elektronik eşyalar, parfüm ve kozmetik ürünlerinin ithalatı ile Brezilya menşeli ürünlerin komşu pazarlara dağıtımını kapsayacak şekilde genişletti.

Üç ülkenin iç içe geçmiş sınırları, bu sınır ötesi ticari faaliyetin büyümesi için elverişli bir zemin sundu.

Tüccarlar; gümrük ve vergi farklılıklarının yanı sıra, daha düşük fiyatlarla ithal ürün arayan çok sayıda Brezilyalıyı kendine çeken Paraguay’ın ticari konumundan faydalandı.

Zamanla bölge, ilişkileri Güney Amerika’daki diğer pazarlara kadar uzanan aile ağlarının ve ekonomik kuruluşların şekillendiği önde gelen bir Lübnan ticaret merkezine dönüştü.


Çeviri: YDH

Yakın Doğu Haber
ydh.com.tr
Bu belge 19.11.2026 18:45 tarihinde alınmıştır.
https://ydh.com.tr/d/47588/cia-hizbullah-in-finansmanina-iliskin-dosyalari-nasil-uydurdu